Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 121 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
4 kolay7 orta4 zor
Yeni Türk Devleti'nin başkenti 13 Ekim 1923'te resmen belirlenmiştir. Bu tarihte başkent olarak kabul edilen kent aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Ankara
13 Ekim 1923'te Ankara başkent olarak kabul edilmiştir. Sivas ve Erzurum kongre kentleri olmakla birlikte başkent yapılmamış, İstanbul ise yeni devletin başkenti olarak seçilmemiştir.
Millî Mücadele boyunca yönetim merkezi olan Ankara, 13 Ekim 1923'te başkent olarak kabul edilmiştir. Bu tercihte aşağıdakilerden hangisinin etkili olduğu söylenebilir?
Doğru cevap: D — Kentin coğrafi konumu ve güvenlik bakımından elverişliliği
Ankara'nın Anadolu'nun ortasında yer alması ve savunma bakımından elverişli olması başkent seçilmesinde belirleyici olmuştur. Ankara bu dönemde ne en kalabalık ne de en büyük sanayi merkezidir; ayrıca iç kesimde bulunduğundan liman kenti de değildir.
Ankara'nın başkent olarak kabul edilmesi, cumhuriyetin ilanından yalnızca on altı gün önce gerçekleşmiştir. Bu sıralama aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Doğru cevap: E — Yeni rejim ilan edilmeden önce devlet merkezinin kesinleştirilmesi
Devletin merkezinin belirlenmesi, rejimin adının konulmasından önce tamamlanması gereken bir düzenlemedir. İstanbul 2 Ekim 1923'te boşaltıldığından bu tarihte işgal altında değildir; başkent konusu Lozan'da da görüşülmemiştir.
TBMM, ayaklanmalarla mücadele etmek amacıyla 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkarmış, bu kanunu uygulamak üzere İstiklal Mahkemelerini kurmuştur. Bu düzenlemelerin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Meclisin otoritesini ve iç güvenliği sağlamak
Bu düzenlemeler, ayaklanmaları bastırarak TBMM'nin ülke genelindeki otoritesini pekiştirmeyi amaçlamıştır. İstiklal Mahkemeleri TBMM'ye bağlı olduğundan yargı yetkisinin İstanbul'a devri söz konusu değildir.
Millî Mücadele Dönemi'nde çıkan iç ayaklanmalar, düzenli ordunun kurulmasını geciktirmiş ve cepheye gönderilecek kuvvetlerin bir bölümünün iç bölgelerde kullanılmasına yol açmıştır. Buna göre bu ayaklanmaların en önemli etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Mücadelenin uzamasına ve güç kaybına yol açması
Ayaklanmalar hem zaman hem de insan gücü kaybına yol açarak mücadeleyi uzatmıştır. TBMM çalışmalarını kesintisiz sürdürdüğünden ve kapitülasyonlar Lozan'da kaldırıldığından diğer seçenekler yanlıştır.
Millî Mücadele Dönemi'nde TBMM, çeşitli devletlerle antlaşmalar imzalayarak dış politikada varlık göstermiştir. Buna göre aşağıdaki antlaşmalardan hangisi TBMM tarafından imzalanmamıştır?
Doğru cevap: D — Sevr Antlaşması
Sevr Antlaşması 1920'de Osmanlı Hükûmeti'nin temsilcilerince imzalanmış olup TBMM tarafından hiçbir zaman kabul edilmemiştir. Gümrü, Moskova, Kars ve Ankara antlaşmaları ise TBMM'nin imzaladığı belgelerdir.
TBMM, Millî Mücadele Dönemi'nde imzaladığı antlaşmalarda Misak-ı Millî'yi ve tam bağımsızlık ilkesini esas almıştır. Buna göre TBMM'nin dış politikası için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: C — Askerî gelişmelerden bağımsız biçimde yürütüldüğü
Londra Konferansı, Moskova ve Ankara antlaşmaları gibi örnekler, dış politikadaki kazanımların cephedeki başarılarla doğrudan bağlantılı olduğunu gösterir. Bekir Sami Bey'in imzaladığı antlaşmaların reddi ise bağımsızlık ilkesinin korunduğunu ve meclis onayının esas alındığını ortaya koyar.
Kurtuluş Savaşı, sömürge ve manda yönetimi altındaki uluslar tarafından yakından izlenmiştir. Bu ilginin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Emperyalizme karşı kazanılmış bir başarı örneği oluşturması
Kurtuluş Savaşı, işgale uğramış bir ulusun bağımsızlığını silahlı mücadeleyle kazanabileceğini göstermiş ve benzer koşullardaki halklara örnek olmuştur. Manda yönetimini yaygınlaştırmak bir yana, Millî Mücadele mandayı reddeden bir anlayışa dayanmaktadır.
Sevr Antlaşması imzalandığı hâlde hiçbir zaman uygulanamamıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — TBMM'nin direnişi sürdürerek antlaşmayı geçersiz kılması
Sevr, TBMM'nin askerî ve siyasi direnişi sayesinde uygulanamamış, yerini Lozan Antlaşması almıştır. Mebusan Meclisi 1920'de kapatıldığından antlaşmayı reddetme imkânı bulunmamış; Lozan ise Sevr'i onaylamak yerine geçersiz kılmıştır.
Lozan Antlaşması'nın imzalanmasının ardından İtilaf kuvvetleri İstanbul'dan çekilmiş ve 6 Ekim 1923'te Türk ordusu kente girmiştir. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
Doğru cevap: E — İstanbul'daki işgalin resmen sona erdiğini
Türk ordusunun kente girişi, İstanbul'daki işgalin sona erdiğini gösterir. Başkent 13 Ekim 1923'te Ankara olarak belirlenmiş, cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edildiğinden bu seçenekler yanlıştır.
Kurtuluş Savaşı'nın sonunda Anadolu ve Doğu Trakya'daki işgaller sona ermiş, yeni Türk Devleti'nin bağımsızlığı uluslararası alanda kabul edilmiştir. Buna göre Kurtuluş Savaşı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: A — Misak-ı Millî'nin bütün hedeflerine ulaşıldığı
Musul, Hatay ve Batum gibi yerler sınırlar dışında kaldığından Misak-ı Millî'nin tüm hedeflerine ulaşıldığı söylenemez. Diğer seçenekler savaşın bilinen siyasi ve askerî sonuçlarıyla uyumludur.
Millî Mücadele Dönemi'nde imzalanan antlaşmalarda Batum ve Hatay gibi bazı yerler Misak-ı Millî sınırlarının dışında kalmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: E — Dönemin koşullarına göre bazı ödünler verildiğini
Askerî ve siyasi koşulların zorunlu kıldığı bu ödünler, Misak-ı Millî'nin bütünüyle terk edildiği anlamına gelmez. Doğu ve güney sınırları Lozan'dan önceki antlaşmalarla belirlendiğinden tüm sınırların Lozan'da çizildiğini söyleyen seçenek de yanlıştır.
TBMM'de 1921'den itibaren farklı görüşteki milletvekilleri gruplaşmış, Mustafa Kemal'in öncülüğünde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Grubu kurulmuştur. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: D — Mecliste düzenli çalışma ihtiyacının doğduğunu
Grup kurulması, meclis çalışmalarının belirli bir program çerçevesinde yürütülmesi ihtiyacından doğmuştur. Bu bir siyasi parti kuruluşu olmadığından çok partili hayata geçildiği söylenemez; ayrıca mecliste farklı görüşler varlığını sürdürmüştür.
Millî Mücadele, büyük ölçekli dış borçlanmaya ve sürekli dış yardıma dayanmadan, ağırlıklı olarak ülke içi kaynaklarla yürütülmüştür. Bu durumun yeni Türk Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Siyasi bağımsızlığın ekonomik bağımlılıkla gölgelenmemesi
Mücadelenin iç kaynaklarla yürütülmesi, kazanılan bağımsızlığın ekonomik yükümlülüklerle sınırlanmasını önlemiştir. Savaş yılları üretimin arttığı değil, kaynakların zorlandığı bir dönemdir; kapitülasyonlar ise genişletilmek bir yana Lozan'da kaldırılmıştır.
Millî Mücadele'de Güney Cephesi'ndeki direniş yerel silahlı güçlerle yürütülmüş, bu cephede düzenli ordu birlikleri oluşturulmamıştır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Sınırlı askerî gücün Batı Cephesi'nde toplanması
TBMM'nin sınırlı askerî gücü öncelikle Yunan ordusuna karşı Batı Cephesi'nde kullanıldığından güneyde düzenli ordu kurulamamıştır. Bölgede Fransız ve Ermeni birliklerine karşı uzun süren çetin çatışmalar yaşandığından işgalin bulunmadığını veya halkın katılmadığını ileri süren seçenekler gerçeğe aykırıdır.
