Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin İnkılaplar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
6 kolay7 orta2 zor
Türkiye İktisat Kongresi hangi tarihte ve hangi şehirde toplanmıştır?
Doğru cevap: D — 17 Şubat 1923 — İzmir
Kongre, Lozan görüşmelerine ara verildiği dönemde 17 Şubat 1923'te İzmir'de toplanmıştır. 17 Şubat 1926 Medeni Kanun'un kabul edildiği, 1 Temmuz 1926 ise Kabotaj Kanunu'nun yürürlüğe girdiği tarihtir.
İzmir'de toplanan İktisat Kongresi'ne çiftçi, tüccar, sanayici ve işçi gruplarından temsilciler katılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: A — Ekonomik kararlarda geniş katılım arandığının
Farklı meslek gruplarının bir arada temsil edilmesi, ekonomi politikasının toplumun tüm kesimlerinin görüşleri alınarak belirlenmek istendiğini gösterir. Kongrede yabancı sermayeye Türk kanunlarına uyması koşuluyla izin verileceği belirtildiğinden yasaklandığı söylenemez.
Aşağıdakilerden hangisi İzmir İktisat Kongresi'nde alınan kararlar arasında yer almaz?
Doğru cevap: E — Sanayi kuruluşlarının tamamının yabancılara devredilmesi
Kongrede millî sanayinin geliştirilmesi, yerli malı kullanımı, özel girişimin desteklenmesi ve bankaların kurulması kararlaştırılmıştır. Ekonomik bağımsızlık temel amaç olduğu için kuruluşların yabancılara devredilmesi yönünde bir karar alınması söz konusu değildir.
İzmir İktisat Kongresi'nde kabul edilen ve ekonomik bağımsızlık hedefini ortaya koyan kararlar bütünü aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Doğru cevap: B — Misak-ı İktisadi
Kongrede alınan kararlar Misak-ı İktisadi olarak adlandırılmıştır. Misak-ı Millî ise 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen siyasi kararlar bütünüdür.
Köylünün üzerindeki ağır vergi yükünü hafifletmek amacıyla 1925'te kaldırılan vergi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Aşar vergisi
Osmanlı Dönemi'nden kalan ve tarımsal ürün üzerinden alınan aşar vergisi 1925'te kaldırılmıştır. Gümrük vergisi dış ticaretle ilgili olduğundan kaldırılan vergi olarak gösterilemez.
Aşar vergisinin kaldırılması devlet gelirlerinde önemli bir azalmaya yol açmış, buna karşın tarımla uğraşan kesimin yükü hafiflemiştir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: E — Üretici yararına gelir kaybının göze alındığına
Bütçede önemli yer tutan bir verginin kaldırılması, üreticinin korunmasına öncelik verildiğini gösterir. Vergi sistemi başka kalemlerle sürdüğü için bütün vergilerin kaldırıldığı söylenemez.
1927'de çıkarılan Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Özel girişimcilerin sanayi yatırımlarını desteklemek
Kanun, sanayi yatırımı yapan özel girişimcilere arazi, vergi kolaylığı ve taşıma indirimi gibi destekler sağlamayı amaçlamıştır. Kabotaj Kanunu'yla deniz taşımacılığı Türk gemilerine bırakıldığından yabancılara açılması yönündeki seçenek gerçeğe aykırıdır.
Türk karasularında yolcu ve yük taşıma hakkının Türk gemilerine ait olmasını sağlayan kanun aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Kabotaj Kanunu
1 Temmuz 1926'da yürürlüğe giren Kabotaj Kanunu ile Türk karasularında taşımacılık hakkı Türk gemilerine tanınmıştır. Teşvik-i Sanayi Kanunu ise 1927'de sanayi yatırımlarını desteklemek üzere çıkarılmıştır.
Kabotaj hakkının kullanılmaya başlanması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: D — Ekonomik bağımsızlığın güçlendiğinin
Kendi karasularında taşımacılığı kendi gemileriyle yapmak, ekonomik egemenliğin somut bir göstergesidir. Aynı dönemde demiryolu yapımı sürdürüldüğü için bu işten vazgeçildiği yargısı yanlıştır.
I. Beş Yıllık Sanayi Planı hangi yıl uygulanmaya başlanmıştır?
Doğru cevap: B — 1934
Devletçilik anlayışı doğrultusunda 1933'te hazırlanan I. Beş Yıllık Sanayi Planı, 1934'te uygulamaya konulmuş ve 1938'e kadar başarıyla yürütülmüştür. II. Beş Yıllık Sanayi Planı ise 1936'da hazırlanmış, 1938'de yürürlüğe girmesi planlanmış ancak II. Dünya Savaşı'nın çıkması nedeniyle uygulanamamıştır. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.
1938'de hazırlanan II. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — II. Dünya Savaşı'nın başlaması
Plan hazırlanmış olmasına karşın 1939'da başlayan II. Dünya Savaşı'nın oluşturduğu koşullar nedeniyle uygulanamamıştır. Lozan Antlaşması 1923'te imzalandığından planın uygulanmamasıyla ilişkilendirilemez.
Türkiye'de 1930'lu yıllarda devletçilik uygulamalarının ağırlık kazanmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?
Doğru cevap: E — Özel sermaye birikiminin ülkede yeterli düzeye ulaşması
Devletçiliğe yönelmenin nedenleri arasında dünya ekonomik bunalımı, sermaye yetersizliği ve özel girişimden beklenen atılımın gerçekleşmemesi vardır. Özel sermaye birikimi yeterli olsaydı devletin doğrudan yatırımcı olması gerekmeyeceği için bu gerekçe geçersizdir.
Aşağıdaki banka-kuruluş yılı eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B — Etibank — 1924
Etibank madencilik ve enerji alanındaki yatırımları desteklemek üzere 1935'te kurulmuştur; 1924 ise Türkiye İş Bankası'nın kuruluş yılıdır. Bu nedenle Etibank'ı 1924 ile eşleştiren ifade yanlıştır.
Madencilik ve enerji alanındaki yatırımların finansmanı amacıyla 1935'te kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Etibank
Etibank, yeraltı kaynaklarının işletilmesi ve enerji yatırımlarının desteklenmesi için 1935'te kurulmuştur. Sümerbank ise 1933'te sanayi yatırımlarının finansmanı için kurulduğundan görev alanları farklıdır.
Para politikasını yürütmek ve banknot çıkarma yetkisini kullanmak üzere 1930'da kurulan banka aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — T.C. Merkez Bankası
T.C. Merkez Bankası 1930'da kurulmuş ve para politikasının yürütülmesinde temel kurum olmuştur. Sümerbank 1933'te sanayi, Etibank ise 1935'te madencilik ve enerji alanında görev almak üzere kurulduğundan bu görevi üstlenmemiştir.
