İki Savaş Arasında Dünya — Test 4

Doğru cevap: E — 1933

Hitler, 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın Almanya'da yarattığı işsizlik ve hoşnutsuzluk ortamında güçlenerek 1933'te başbakanlığa getirilmiş ve kısa sürede tek adam yönetimini kurmuştur. 1919 Weimar Cumhuriyeti'nin kuruluş yılıdır; 1929 ise buhranın başladığı yıl olduğundan iktidara geliş tarihiyle karıştırılmamalıdır.

Doğru cevap: B — Anschluss

Almanya'nın 1938'de Avusturya'yı ilhak etmesi Anschluss adıyla anılır ve bu adım Versay Antlaşması'nın açık bir ihlalidir. Blitzkrieg Alman ordusunun hızlı taarruz yöntemini, Barbarossa 1941'de Sovyetler Birliği'ne yönelik harekâtın adını, Komintern ise Sovyet öncülüğündeki uluslararası örgütü ifade eder.

Doğru cevap: C — Almanya'nın yayılmacı adımlarını sürdürmesi

Taviz vererek barışı koruma anlayışı Almanya'yı durdurmak yerine cesaretlendirmiş, Almanya kısa süre sonra Çekoslovakya'nın tamamına yönelmiştir. Çekoslovakya toprak kazanmamış aksine parçalanmış, Milletler Cemiyeti de bu süreçte devre dışı kaldığı için yaptırım gücü kazandığı seçeneği gerçeklerle bağdaşmaz.

Doğru cevap: B — Boğazlar üzerindeki egemenliğin tamamlanması

Komisyonun kaldırılıp yönetim ve savunmanın Türkiye'ye geçmesi, Lozan'dan kalan tek eksiğin giderildiğini yani Boğazlar üzerindeki egemenliğin tamamlandığını gösterir. Montrö Lozan'ın yalnızca Boğazlarla ilgili bölümünü değiştirdiği için antlaşmanın tümüyle geçersiz sayıldığı seçeneği yanlıştır; Boğazlar barış zamanında ticaret gemilerine açık kaldığından kapatıldığı seçeneği de doğru değildir.

Doğru cevap: C — 1933

Almanya, Hitler'in iktidara geldiği 1933 yılında Milletler Cemiyeti'nden ayrılarak silahlanma programını serbestçe yürütmenin yolunu açmıştır. Almanya cemiyete 1926'da üye olduğundan bu tarih ayrılış değil katılış yılıdır; 1920 cemiyetin kuruluş yılıdır. E seçeneğindeki 1945 ise Milletler Cemiyeti'nin değil Birleşmiş Milletler'in kuruluş yılıdır; Milletler Cemiyeti 1946'da kendini feshetmiştir.

Doğru cevap: D — Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması

Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında 1925'te imzalanan Dostluk ve Saldırmazlık Antlaşması iki ülke arasındaki ilişkilerin uzun yıllar dayanağı olmuştur. Moskova ve Kars antlaşmaları 1921'de Millî Mücadele yıllarında yapılmıştır; Brest-Litovsk ise 1918'de Sovyet Rusya ile Osmanlı Devleti'nin de aralarında bulunduğu İttifak Devletleri arasında imzalanmış, Cumhuriyet öncesine ait bir antlaşmadır.

Doğru cevap: D — Almanya'nın sonraki adımlarında cesaretlenmesi

Ren'in askerîleştirilmesine tepki gösterilmemesi Almanya'ya adımlarının karşılıksız kalacağı izlenimini vermiş ve 1938'deki Avusturya ilhakının önünü açmıştır. Almanya bu tarihten sonra silahlanmayı hızlandırdığı için antlaşmaya uyduğu ya da silahsızlanmayı kabul ettiği seçenekleri gelişmelerle çelişir.

Doğru cevap: D — Ağır tazminat yükü ve ekonomik bunalım

Versay Antlaşması'nın getirdiği ağır tazminat yükümlülüğü, yüksek enflasyon ve 1929 buhranının yol açtığı işsizlik Weimar yönetimine duyulan güveni yıkmıştır. Almanya savaştan yenik ayrılmış, sömürgelerini kaybetmiş ve ordusu sınırlandırılmış olduğundan diğer seçenekler dönemin gerçekleriyle bağdaşmaz.

Doğru cevap: C — Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanması

Buhranın ardından devletçi politikaya geçilmiş ve 1934'ten itibaren Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanarak temel sanayi kuruluşları devlet eliyle kurulmuştur. Kapitülasyonların kaldırılması ve Lozan Antlaşması 1923'e, aşarın kaldırılması 1925'e, Teşvik-i Sanayi Kanunu ise 1927'ye ait olduğu için buhran sonrası uygulamalar arasında sayılamaz.

Doğru cevap: B — II - I - III

Mussolini 1922'de iktidara gelmiş, Almanya 1936'da Ren bölgesine asker göndermiş, Münih Konferansı ise 1938'de toplanmıştır. Buna göre doğru sıra II - I - III'tür. Ren'in askerîleştirilmesi Münih Konferansı'ndan önce gerçekleştiği için üçüncü sıraya, Roma Yürüyüşü de en eski olay olduğundan sonlara yerleştirilemez.

Doğru cevap: E — Boğazlarda tahkimat yapma hakkı

Montrö Sözleşmesi Türkiye'ye Boğazlar bölgesinde asker bulundurma ve tahkimat yapma hakkı tanımıştır. Sözleşme yalnızca Boğazların statüsünü düzenlediği için Ege adaları, Kıbrıs, Suriye sınırı ve Musul petrolleriyle ilgili hiçbir hüküm içermez.

Doğru cevap: D — 1934

Balkan Antantı 1934 yılında Türkiye, Yunanistan, Romanya ve Yugoslavya arasında imzalanmıştır. 1932 Türkiye'nin Milletler Cemiyeti'ne üye olduğu, 1937 ise Sadabat Paktı'nın imzalandığı yıl olduğundan bu tarihlerle karıştırılmamalıdır.

Doğru cevap: A — Barışçı dış politikasının kabul görmesi

Türkiye'nin cemiyete davet edilerek üye olması, izlediği barışçı dış politikanın uluslararası alanda kabul gördüğünü ve saygınlığının arttığını göstermiştir. Boğazlar üzerindeki tam egemenlik 1936 Montrö ile, Hatay'ın Türkiye'ye katılması ise 1939'da gerçekleştiğinden bu sonuçlar üyelikle sağlanmamıştır.

Doğru cevap: C — Türkiye'nin bölgesel antlaşmalara yönelmesi

İtalya'nın yayılmacı politikası Türkiye'yi Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel güvenlik antlaşmalarına yöneltmiştir. Türkiye bu dönemde Milletler Cemiyeti'ne üye olmuş ve Balkan Antantı'nda yer almaya devam etmiştir; bu nedenle cemiyetten ayrıldığı ya da antanttan çekildiği seçenekleri yanlıştır.

Doğru cevap: A — Bağımsız bir devlet hâline gelmiştir.

Hatay'da yapılan seçimlerin ardından 1938'de bağımsız Hatay Devleti kurulmuş, bir yıl sonra da meclisin kararıyla Türkiye'ye katılmıştır. Bölge daha önce Fransız manda yönetimindeki Suriye sınırları içinde bulunuyordu; İngiltere'nin bölgede herhangi bir yönetimi olmadığından bu seçenek de yanlıştır.