Sözcük Yapısı — Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü yönüyle diğerlerinden farklıdır?

• A)Yoldan geçen yolcuları selamladı.
• B)Köşedeki eski süpürgeyi çöpe attı.
• C)Laboratuvardaki yeni süzgeci yıkadı.
• D)Fuardaki tecrübeli satıcıyla görüştü.
• E)Sonunda aradığı silgiyi çekmecede buldu.

Türkçede bazı sözcük kökleri sesteş (eş sesli) özellik gösterir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sesteş köke sahip bir sözcük kullanılmamıştır?

• A)Yaz aylarında buralar çok sakin olur.
• B)Bahçedeki kırmızı gülleri özenle suladı.
• C)Sınavda çıkan zor soruyu hemen çözdü.
• D)Onunla dün akşam çay bahçesinde buluştuk.
• E)Kitabın arasından eski bir yüz liralık çıktı.

Hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen ve aralarında anlam ilişkisi bulunan köklere ortak kök (ikili kök) denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ortak köke örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

• A)Evdeki taze ekmeği dilimleyip masaya koydu.
• B)Duvarı tamamen beyaz boya ile kapladı.
• C)Kısa bir tatilin ardından işe geri döndü.
• D)Siyah ceketinin düğmesi dün kopmuş.
• E)Sokakta yürürken eski bir dostla karşılaştı.

Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan köklere 'yansıma kök' denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma kökten türemiş bir sözcük vardır?

• A)Kuşların cıvıltısı sabah odamı doldurdu.
• B)Işıltılı gözleriyle etrafına bakıyordu.
• C)Güneşin sıcaklığı içimizi ısıttı.
• D)Yaprakların yeşilliği göz alıyordu.
• E)Yoldaki çukurlar arabayı çok sarstı.

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

• A)Bahçedeki çiçekler susuzluktan kurumuş.
• B)Yeni kitaplığım dün eve teslim edildi.
• C)Onun bilgili bir insan olduğunu biliyorduk.
• D)Yazarın akıcı üslubunu herkes çok beğendi.
• E)Sınıftaki öğrenciler sınavı bekliyor.

Sözcüğün yapım eki aldıktan sonraki haline 'gövde' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş (en az iki yapım eki almış) bir sözcük kullanılmamıştır?

• A)Evimizin yanındaki oyun parkı yenilendi.
• B)Onun sabırlılığına herkes hayrandı.
• C)Yol kenarındaki çöp kutuları boşaltıldı.
• D)Bencilliği yüzünden yalnız kaldı.
• E)Bize karşı her zaman çok dostça davrandı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

• A)Onun yaşantısı hepimize örnek olmalı.
• B)Masanın üzerindeki kalemliği çantasına koydu.
• C)Sınıftaki gözlüğü sıranın altında kalmış.
• D)Yeni aldığımız tuzluğu mutfağa yerleştirdi.
• E)Yazarın son kitabı büyük ilgi gördü.

İsimden isim yapım ekleri, isim kök veya gövdelerine gelerek yeni isimler türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir sözcük yoktur?

• A)Eski radyoyu ustaya tamir ettirdi.
• B)Yazlık elbiselerini dolaptan çıkardı.
• C)Gözlük camlarını pamuklu bezle temizledi.
• D)Sınıftaki akıllı tahta dün bozuldu.
• E)Burası çok rüzgarlı bir tepeydi.

Fiilden isim yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek isim türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiilden türemiş bir isimdir?

• A)Onun bu davranışı herkesi çok şaşırttı.
• B)Bahçedeki ağaçlar baharda çiçek açtı.
• C)Yeni aldığımız evimiz çok geniş ve ferahtı.
• D)Sokaktaki çocuklar neşeyle oynuyordu.
• E)Onun akıllı hamlesi maçı kazandırdı.

İsimden fiil yapım ekleri, isim kök veya gövdelerinden fiil türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük isimden türemiş bir fiildir?

• A)Bahçedeki çiçekleri her sabah özenle suladı.
• B)Sınav kağıtlarını hızlıca okudu.
• C)Aradığı kitabı sonunda kütüphanede buldu.
• D)Kitabı kardeşine verdi.
• E)Yarın sabah erkenden yola çıkacak.

Fiilden fiil yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilden türemiş bir fiil kullanılmıştır?

• A)Yemekten sonra masayı hızlıca temizledi.
• B)Eski kıyafetlerini dolaptan çıkarıp yıkattı.
• C)Bahçedeki meyveleri sepete koydu.
• D)Yolculuk öncesi arabayı iyice kontrol etti.
• E)Konuşulanları dikkatle dinlemeye başladı.

Türkçede bazı yapım ekleri eklendiği sözcüğün türünü değiştirirken bazıları sadece anlamını değiştirir. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almasına rağmen türünü (isim/fiil) korumuştur?

• A)Onun seçici tavrı işi zorlaştırıyordu.
• B)Yeni aldığımız kitaplık odaya sığmadı.
• C)Sınıftaki öğrenciler öğretmeni bekliyor.
• D)Yol kenarındaki satıcılar meyve satıyordu.
• E)Onun bu davranışı bizi çok şaşırttı.

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi yapıca basittir (yapım eki almamıştır)?

• A)Yolculuk sırasında kitabını hiç elinden düşürmedi.
• B)Sınavda çıkan sorular oldukça kolaydı.
• C)Masanın üzerindeki kalemliği çantasına koydu.
• D)Sınıftaki yazı tahtası dün silindi.
• E)Yeni aldığımız tuzluk kırıldı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş (yapım eki almış) bir sözcük kullanılmamıştır?

• A)Yol kenarındaki ağaçlar yeşillendi.
• B)Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
• C)Yeni kalemi masanın üzerinde duruyor.
• D)Onunla dün akşam parkta buluştuk.
• E)Bugün hava oldukça rüzgarlıydı.

İki veya daha fazla sözcüğün yeni bir kavramı karşılamak üzere bir araya gelmesiyle oluşan sözcüklere birleşik sözcük denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük kullanılmamıştır?

• A)Bahçedeki hanımellerini özenle suladı.
• B)Gökyüzündeki kara bulutlar yağmur getirdi.
• C)Sıcak havalarda her gün dondurma yerdi.
• D)Sonunda aradığı bilgisayarı satın aldı.
• E)Bugün hastanede başhekim ile görüştü.