Anayasa Hukuku – Yasama — Test 8

Doğru cevap: D — Denetim yalnızca şekil bakımından yapılır

Anayasa'nın 148. maddesi anayasa değişikliklerinin yalnızca şekil bakımından denetlenebileceğini; bu denetimin teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığıyla sınırlı olduğunu belirtir. Esas bakımından denetim yapılamayacağı gibi denetimin tümüyle imkânsız olduğu da söylenemez.

Doğru cevap: B — Teklifler ivedilikle görüşülemez

Anayasa değişikliği teklifleri Genel Kurulda iki defa görüşülür ve ivedilikle görüşülemez; bu şarta uyulup uyulmadığı Anayasa Mahkemesinin şekil denetiminin ölçütlerinden biridir. Ayrıca kabul gizli oyla gerçekleşir, gündeme alınması ise Cumhurbaşkanının onayına bağlı değildir.

Doğru cevap: E — Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden

Anayasa'nın 94. maddesi Başkanlık Divanının Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluştuğunu düzenler. Divan, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında katılmasını sağlayacak biçimde kurulur; grup başkanvekillerinden oluşan bir yapı değildir.

Doğru cevap: B — İki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır

Anayasa'nın 94. maddesi bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılacağını, ilk seçilenlerin görev süresinin iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresinin ise dönem sonuna kadar olacağını belirtir. Her yasama yılında ayrı seçim yapılması ya da seçim sayısının İçtüzüğe bırakılması Anayasa'ya aykırıdır.

Doğru cevap: B — İlk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu aranır

Anayasa'nın 94. maddesi Başkan seçiminin gizli oyla yapılacağını; ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki, üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğunun arandığını, üçüncü oylamada da sağlanamazsa en çok oy alan iki aday arasında dördüncü oylama yapılacağını öngörür. Seçimin açık oyla ya da tek turda tamamlanacağı yönündeki ifadeler bu usule aykırıdır.

Doğru cevap: E — Partilerinin Meclis içi ve dışı faaliyetlerine katılamazlar

Anayasa'nın 94. maddesi Meclis Başkanı ve başkanvekillerinin, görevlerinin gereği olan hâller dışında partilerinin Meclis içindeki ve dışındaki faaliyetlerine katılamayacaklarını; Başkanın ve oturumu yöneten başkanvekilinin oy kullanamayacağını düzenler. Bu görevler milletvekilliğini sona erdirmez.

Doğru cevap: B — Kendi yaptığı İçtüzük hükümlerine

Anayasa'nın 95. maddesi TBMM'nin çalışmalarını kendi yaptığı İçtüzük hükümlerine göre yürüteceğini belirtir; bu, yasama organının iç işleyişindeki özerkliğinin sonucudur. İçtüzük yürütme organınca hazırlanan bir metin değildir.

Doğru cevap: A — Yirmi üye

Anayasa'nın 95. maddesinin son fıkrası siyasi parti gruplarının en az yirmi üyeden meydana geleceğini düzenler. On, on beş veya otuz gibi sayılar Anayasa'da öngörülmemiştir; grup kurulması Meclis faaliyetlerine oranlı katılım bakımından önem taşır.

Doğru cevap: D — İçtüzük Anayasa Mahkemesince denetlenir

Anayasa'nın 148. maddesi Anayasa Mahkemesinin kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasa'ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetleyeceğini öngörür. Bu nedenle İçtüzüğün denetimsiz olduğu ya da idari yargı denetimine tabi bulunduğu söylenemez.

Doğru cevap: E — Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu

Anayasa'nın 116. maddesi TBMM'nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla, yani en az 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebileceğini düzenler. Salt çoğunluk veya üçte iki çoğunluk bu karar için öngörülen yeter sayılar değildir.

Doğru cevap: B — Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır

Anayasa'nın 116. maddesi, ister Meclis ister Cumhurbaşkanı karar versin, seçimlerin yenilenmesi hâlinde TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçiminin birlikte yapılacağını öngörür. Bu karar için Meclisin ya da yargı organlarının ayrıca onayı aranmaz.

Doğru cevap: E — Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir

Anayasa'nın 116. maddesi, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde Meclis tarafından seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının bir defa daha aday olabileceğini düzenler. Ayrıca seçimlerin birlikte yenilenmesine karar verilen Meclisin ve Cumhurbaşkanının yetkileri yenileri göreve başlayana kadar sürer.

Doğru cevap: D — Meclis Başkanlık Divanı

Anayasa'nın 150. maddesi iptal davası açma yetkisini Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere tanımıştır. Bu nedenle A, B, C ve E seçeneklerindeki süjelerin doğrudan dava açma hakkı bulunur. Meclis Başkanlık Divanı ise maddede sayılmamıştır; Divanın 94. maddedeki görevi Meclisin çalışmalarını yürütmek olup, Anayasa Mahkemesinde dava açma yetkisi yoktur.

Doğru cevap: A — Kanun hükümleri uygulanır ve kararname hükümsüz hâle gelir

Anayasa'nın 104. maddesi kararname ile kanunda farklı hükümler bulunması hâlinde kanun hükümlerinin uygulanacağını, TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ise kararnamenin hükümsüz hâle geleceğini düzenler. Bu nedenle iki metnin birlikte uygulanması veya uyuşmazlığın yürütmece çözülmesi söz konusu değildir.

Doğru cevap: A — Karar aynı gün Meclisin onayına sunulur

Anayasa'nın 119. maddesi olağanüstü hâl kararının Resmî Gazete'de yayımlanıp aynı gün TBMM'nin onayına sunulacağını; Meclisin gerekli gördüğünde süreyi kısaltabileceğini, uzatabileceğini veya olağanüstü hâli kaldırabileceğini düzenler. Bu nedenle Meclis onayının aranmadığı ya da yetkisinin yalnızca uzatmayla sınırlı olduğu söylenemez.