Anayasa Hukuku – Yürütme — Test 1

Doğru cevap: E — Cumhurbaşkanına

Anayasa'nın 8. maddesi 2017 değişikliğinden sonra yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanı tarafından Anayasa'ya ve kanunlara uygun olarak kullanılacağını düzenler. Bakanlar Kurulu 2017'de kaldırıldığı için bugün bir yürütme organı değildir; TBMM'nin görevi yasamadır, Millî Güvenlik Kurulu ise yalnızca danışma organıdır.

Doğru cevap: C — Kırk

Anayasa'nın 101. maddesi Cumhurbaşkanı adaylığı için kırk yaşını doldurmuş olma şartını arar. Otuz ve otuz beş yaş hiçbir dönemde Cumhurbaşkanlığı için aranmamıştır; kırk beş ve elli yaş ise Anayasa'da yer almayan uydurma eşiklerdir. Milletvekilliği için aranan yaş ise on sekizdir.

Doğru cevap: D — Yükseköğrenim yapmış olmak

Anayasa'nın 101. maddesi Cumhurbaşkanı adayında yükseköğrenim yapmış olma şartını arar. İlkokul mezunu olma şartı milletvekilliğine ilişkindir (m.76); lisansüstü öğrenim ise Anayasa'da hiçbir görev için aranmamıştır. Lise mezuniyeti de Cumhurbaşkanlığı bakımından yeterli değildir.

Doğru cevap: B — Beş yıl

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır. Yedi yıl, 1982 Anayasası'nın 2007 değişikliğinden önceki hâlinde geçerliydi ve o dönemde bir kimse yalnızca bir kez seçilebiliyordu. Altı ve sekiz yıllık süreler Türk anayasa düzeninde hiç uygulanmamıştır; dört yıllık süre ise 1982 Anayasası'nda hiç yer almamış, yalnızca 1924 Anayasası döneminde Cumhurbaşkanının Meclisin dört yıllık seçim dönemi için seçilmesi biçiminde uygulanmıştır.

Doğru cevap: B — İki defa

Anayasa'nın 101. maddesi "Bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir" kuralını içerir. 2007 değişikliğinden önce tek dönem kuralı geçerliydi; bugün böyle bir sınır yoktur. Üç defa seçilme yalnızca 116. maddedeki istisnai durumda gündeme gelebilir, genel kural iki dönemdir.

Doğru cevap: B — Yüz bin seçmen

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Elli bin, iki yüz bin ve beş yüz bin gibi rakamlar Anayasa'da yer almaz; bir milyon seçmen şartı ise hiçbir dönemde aranmamıştır. Bu yol, parti desteği olmayan bağımsız adaylıklara imkân tanır.

Doğru cevap: D — Yüzde beşini

Anayasa'nın 101. maddesi, en son genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış siyasi partilere aday gösterme yetkisi tanır. Yüzde on, milletvekili seçimlerinde uygulanan eski ülke barajıydı ve adaylıkla ilgisi yoktur; yüzde üç ve yüzde yedi ise Anayasa'da geçmez.

Doğru cevap: A — Üyeliği kendiliğinden sona erer

Anayasa'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanı seçilen milletvekilinin TBMM üyeliği kendiliğinden sona erer. Askıya alma veya oy hakkının durması gibi bir kurum Anayasa'da yoktur; sona erme kendiliğinden gerçekleştiğinden ayrıca Meclis kararı da aranmaz.

Doğru cevap: C — İlk oylamayı izleyen ikinci pazar günü

Anayasa'nın 101. maddesi, ilk oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa bu oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılacağını açıkça belirtir. Tarihin YSK'ca serbestçe belirlenmesi veya otuz günlük bir bekleme süresi söz konusu değildir; oylama günü doğrudan Anayasa'da gösterilmiştir.

Doğru cevap: B — Geçerli oyların salt çoğunluğu

Anayasa'nın 101. maddesi uyarınca genel oyla yapılan seçimde geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilir. Ölçü kayıtlı seçmen sayısı değil geçerli oylardır; ayrıca üçte iki veya beşte üç gibi nitelikli çoğunluklar Cumhurbaşkanı seçimi için hiçbir turda aranmaz.

Doğru cevap: D — Birinci oylamada en çok oy alan iki aday katılır

Anayasa'nın 101. maddesine göre ikinci oylamaya birinci oylamada en çok oy almış iki aday katılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday seçilir. İkinci tur için yeni aday gösterilemez; seçim halk tarafından yapıldığından TBMM'nin seçme ya da onaylama yetkisi de bulunmaz.

Doğru cevap: E — Boşalan adaylık birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilir

Anayasa'nın 101. maddesi bu durumda ikinci oylamanın, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılacağını öngörür. Kalan adayın doğrudan seçilmiş sayılması ya da partisinin yeni aday belirlemesi mümkün değildir; seçimin tümden iptali de düzenlenmemiştir.

Doğru cevap: A — Oylama referandum şeklinde yapılır ve salt çoğunluk aranır

Anayasa'nın 101. maddesi ikinci oylamaya tek aday kalması hâlinde oylamanın referandum şeklinde yapılacağını ve adayın geçerli oyların salt çoğunluğunu alması hâlinde seçileceğini düzenler. Oylamasız seçilmiş sayılma veya seçimin Meclise bırakılması söz konusu değildir; YSK'ya aday belirleme yetkisi de tanınmamıştır.

Doğru cevap: A — Yalnızca Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir

Anayasa'nın 101. maddesine göre bu hâlde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yenilenir; TBMM seçimi etkilenmez. Meclis Başkanının Cumhurbaşkanlığına vekâleti 2017 öncesi sisteme aitti ve bugün geçerli değildir; Cumhurbaşkanının Meclisçe seçilmesi ise 2007 değişikliğiyle terk edilmiştir.

Doğru cevap: E — Yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevi devam eder

Anayasa'nın 101. maddesi, seçimlerin tamamlanamaması hâlinde yenisi göreve başlayıncaya kadar mevcut Cumhurbaşkanının görevinin devam edeceğini belirtir. Meclis Başkanının vekâleti kaldırılmıştır; Anayasa Mahkemesine veya Millî Güvenlik Kuruluna yürütme yetkisi devri ise Anayasa'da hiç yer almamıştır.