Karma Sorular — Test 9

Doğru cevap: D — Kararlar, en yüksek karar organı olan Kuzey Atlantik Konseyinde oydaşmayla alınır.

NATO'nun en yüksek siyasi karar organı, bütün üye devletlerin temsil edildiği Kuzey Atlantik Konseyidir ve kararlar oylamayla değil oydaşma (konsensüs) ile alınır; bu usulde her kararın bütün üyelerin ortak iradesini yansıtması aranır. A yanlıştır; Genel Sekreter Konseye başkanlık eder ve örgütü temsil eder, ancak tek başına bağlayıcı karar alma yetkisi yoktur. B yanlıştır; NATO'da nüfusa ya da katkı payına göre ağırlıklı oy sistemi bulunmaz. C yanlıştır; daimî üye ve veto sistemi Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine özgüdür, iki örgüt sıklıkla karıştırılır. E de yanlıştır; Avrupa Parlamentosu Avrupa Birliği kurumudur ve NATO kararları üzerinde hiçbir yetkisi yoktur. Cevap D.

Doğru cevap: A — Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi — Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi

1948 tarihli İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi bağlayıcı bir andlaşma değil bir Genel Kurul bildirisidir; Beyanname'deki hakları hukuken bağlayıcı hâle getirmek üzere 1966'da kabul edilip 1976'da yürürlüğe giren Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi ile Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi 'ikiz sözleşmeler' olarak anılır; Türkiye her iki sözleşmeye de taraftır. B yanlıştır; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa Sosyal Şartı Birleşmiş Milletlerin değil Avrupa Konseyinin metinleridir. C ve D'deki sözleşmeler Birleşmiş Milletler bünyesinde kabul edilmiş olmakla birlikte farklı tarihlidir ve ikiz sözleşme olarak anılmaz. E de yanlıştır; Cenevre Sözleşmeleri savaş hukukuna ilişkindir. Cevap A.

Doğru cevap: B — Adalet Divanı devletler arası uyuşmazlıklara, Ceza Mahkemesi bireylerin cezai sorumluluğuna bakar.

Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler Antlaşması'yla kurulan ana yargı organıdır; devletler arasındaki hukuki uyuşmazlıkları karara bağlar ve yetkili organlara danışma görüşü verir, gerçek kişileri yargılayamaz. Uluslararası Ceza Mahkemesi ise 1998 tarihli Roma Statüsü ile kurulmuş ayrı bir uluslararası mahkemedir ve soykırım, insanlığa karşı suçlar, savaş suçları ile saldırı suçundan dolayı gerçek kişilerin cezai sorumluluğunu inceler. Bu nedenle A ve D yanlıştır; devlet sorumluluğu ile bireysel cezai sorumluluk birbirinden ayrıdır. C yanlıştır; Birleşmiş Milletlerin ana yargı organı Uluslararası Adalet Divanı'dır. E de yanlıştır; her iki mahkeme de Lahey'dedir, Strazburg Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bulunduğu şehirdir. Cevap B.

Doğru cevap: E — Vergi mahkemesi kararına karşı yapılacak temyiz başvurusu — Yargıtay

Vergi mahkemeleri idari yargı düzeni içinde yer aldığından kararlarına karşı istinaf mercii bölge idare mahkemesi, temyiz mercii ise Anayasa m.155'te düzenlenen Danıştay'dır; Yargıtay ise m.154 uyarınca adliye mahkemelerinin karar ve hükümlerinin son inceleme merciidir. Bu nedenle E'deki eşleştirme yanlıştır ve aranan cevaptır. A doğrudur; disiplin cezası bir idari işlem olduğundan Anayasa m.125 gereği idari yargıda iptal davasına konu olur. B doğrudur; eşit taraflar arasındaki sözleşme uyuşmazlığı özel hukuk alanına girer. C doğrudur; iki yargı düzeni arasındaki olumlu ya da olumsuz görev uyuşmazlıklarını m.158 uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesi kesin olarak çözer. D de doğrudur; kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi Anayasa Mahkemesine aittir. Cevap E.

Doğru cevap: D — İdari işlemin kaldırılması istemiyle yapılan başvuruda idarenin cevap süresi — 60 gün

2577 sayılı Kanun m.11 uyarınca idari işlemin kaldırılması, geri alınması ya da değiştirilmesi istemiyle yapılan başvuruda idarenin cevap süresi, 2021 yılında 7331 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten sonra otuz gündür; bu süre içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. Bu nedenle süreyi altmış gün gösteren D yanlıştır ve aranan cevaptır. A ve B doğrudur; aynı Kanun'un 7. maddesine göre dava açma süresi özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz gündür. C doğrudur; bireysel başvuru, başvuru yollarının tüketildiğinin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılır. E de doğrudur; Anayasa m.151'e göre iptal davası açma hakkı, kanunun Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak altmış gün sonra düşer. Cevap D.

Doğru cevap: C — Disiplin kuruluna itiraz edebileceği gibi cezaya karşı idari yargıda iptal davası da açabilir.

657 sayılı Kanun m.135'e göre disiplin amirince verilen uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde disiplin kuruluna itiraz edilebilir; aynı madde disiplin cezalarına karşı idari yargı yolunun açık olduğunu da belirtir. 2010 Anayasa değişikliğiyle uyarma ve kınama cezalarını yargı denetimi dışında bırakan ibare kaldırıldığından, bugün kınama cezasına karşı iptal davası açılabilir; bu nedenle A yanlıştır. B yanlıştır; Anayasa m.129/2 ve 657 sayılı Kanun m.130 gereği savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. D yanlıştır; bireysel başvuru ancak olağan kanun yolları tüketildikten sonra yapılabilen ikincil bir yoldur. E de yanlıştır; disiplin cezası bir idari işlem olduğundan buna ilişkin davalar idari yargıda görülür. Cevap C.

Doğru cevap: A — Kanun hükmünde kararname — Cumhurbaşkanlığı kararnamesi: Kanun hükmünde kararname çıkarma usulü bugün de yürürlüktedir.

Kanun hükmünde kararname çıkarma usulü, 2017 Anayasa değişikliğiyle hukuk düzenimizden kaldırılmıştır; bugün yürütmenin kanun düzeyinde etki doğurabilen düzenleyici işlemi Anayasa m.104 ve m.119'da düzenlenen Cumhurbaşkanlığı kararnamesidir. Bu nedenle A yanlıştır ve aranan cevaptır. B doğrudur; m.83'teki yasama sorumsuzluğu Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşünceler bakımından mutlak ve süreklidir, dokunulmazlık ise üyelik süresince işleyen geçici bir yargılama engelidir. C doğrudur; iptal davasında dava ehliyeti için menfaat ihlali yeterken tam yargı davasında kişisel bir hakkın ihlali aranır. D doğrudur; hiyerarşi kanunda öngörülmese de kullanılabilen içsel bir yetki, vesayet ise ancak kanunla öngörülen hâllerde kullanılabilen istisnai bir yetkidir. E de doğrudur; yok hükmündeki işlem hukuka uygunluk karinesinden yararlanamaz. Cevap A.

Doğru cevap: A — Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulmuştur.

Anayasa m.74'e göre herkes bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir; Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler ve Kamu Başdenetçisi TBMM tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. Bu nedenle Kurumu Adalet Bakanlığına bağlayan B ve Başdenetçiyi Cumhurbaşkanının atadığını söyleyen D yanlıştır. C yanlıştır; Kurum bir yargı mercii olmadığından kararları tavsiye niteliğindedir, idareyi hukuken bağlamaz. E de yanlıştır; Kurumun görev alanı idarenin işlem, eylem, tutum ve davranışlarıdır, kişiler arasındaki özel hukuk uyuşmazlıkları değildir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Yürürlükteki kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyip iptallerine karar vermek

Kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleme ve iptal etme yetkisi Anayasa m.148 uyarınca yalnızca Anayasa Mahkemesine aittir; bu nedenle E, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun görevleri arasında yer almaz ve aranan cevaptır. A ve B doğrudur; Kurum insan haklarını korumak, ayrımcılıkla mücadele etmek ve ayrımcılık yasağı ihlali iddialarını incelemekle görevlidir, inceleme sonunda idari yaptırım uygulayabilir. C ve D de doğrudur; Kurum, Türkiye'nin taraf olduğu İşkenceye Karşı Sözleşme'ye Ek İhtiyari Protokol kapsamında ulusal önleme mekanizması olarak görevlendirilmiştir ve bu sıfatla özgürlüğünden yoksun bırakılan kişilerin bulunduğu yerlere haberli ya da habersiz ziyaretler yapar. Cevap E.

Doğru cevap: C — Kişinin ikamet ettiği ev adresi

6698 sayılı Kanun m.6, özel nitelikli kişisel verileri sınırlı biçimde sayar: ırk, etnik köken, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançlar, kılık ve kıyafet, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlık, cinsel hayat, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili veriler ile biyometrik ve genetik veriler. Ev adresi kişiyi belirlenebilir kılan bir kişisel veridir ve Kanun kapsamında korunur, ancak bu sayımda yer almadığı için özel nitelikli değildir; bu nedenle C aranan cevaptır. A, B, D ve E maddede açıkça sayılmıştır ve işlenmeleri kural olarak ilgilinin açık rızasına ya da kanunda öngörülen özel şartlara bağlıdır. Kanun'un uygulanmasını sağlamakla görevli kurum Kişisel Verileri Koruma Kurumu olup kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı Anayasa m.20'de güvence altına alınmıştır. Cevap C.

Doğru cevap: B — Denetim, düzenlilik denetimi ile performans denetimini birlikte kapsar.

6085 sayılı Kanun m.36, Sayıştay denetiminin düzenlilik denetimi ile performans denetimini kapsadığını belirtir; düzenlilik denetimi malî denetim ve uygunluk denetiminden oluşur, performans denetimi ise hesap verme sorumluluğu çerçevesinde belirlenen amaç ve hedeflere ulaşma sonuçlarının değerlendirilmesidir. Bu nedenle denetimi yalnızca bütçeye uygunluğa indirgeyen A eksik ve yanlıştır. C yanlıştır; Anayasa m.160 uyarınca Sayıştay merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, m.164 ve ilgili mevzuat uyarınca mahallî idareleri de denetler. D yanlıştır; Sayıştay denetim sonuçlarını raporlarla TBMM'ye sunar ve merkezî yönetim bütçesi için genel uygunluk bildirimi hazırlar. E de yanlıştır; yargı kararlarının denetimi kanun yollarıyla yargı mercilerince yapılır. Cevap B.

Doğru cevap: D — İnsan Hakları Konseyi

İnsan Hakları Konseyi, 2006 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kararıyla, daha önceki İnsan Hakları Komisyonunun yerine kurulmuş ve Genel Kurula bağlı olarak çalışan bir organdır; merkezi Cenevre'dedir ve Evrensel Periyodik Gözden Geçirme mekanizmasıyla her üye devletin insan hakları karnesini dönemsel olarak inceler. A yanlıştır; Ekonomik ve Sosyal Konsey ekonomik, sosyal ve kültürel iş birliğini koordine eden bir ana organdır. B yanlıştır; Güvenlik Konseyinin görevi uluslararası barış ve güvenliğin korunmasıdır ve zorlayıcı tedbir kararı alabilir. C yanlıştır; Uluslararası Adalet Divanı devletler arası uyuşmazlıkları karara bağlayan yargı organıdır. E de yanlıştır; Vesayet Konseyi görevini tamamlayarak faaliyetlerini askıya almıştır. Cevap D.

Doğru cevap: B — Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi m.46, kesinleşen Mahkeme kararının infazını denetlemek üzere Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine gönderileceğini düzenler; Bakanlar Komitesi hem bireysel tedbirlerin hem de ihlalin tekrarını önleyecek genel tedbirlerin alınıp alınmadığını izler. A yanlıştır; Parlamenter Meclis Avrupa Konseyinin danışma organıdır, Mahkeme üyelerinin seçiminde rol oynar ancak karar infazını denetlemez. C ve E yanlıştır; Avrupa Birliği Adalet Divanı ve Avrupa Komisyonu, Avrupa Konseyinden tümüyle ayrı bir örgüt olan Avrupa Birliğinin kurumlarıdır. D de yanlıştır; Güvenlik Konseyinin görev alanı uluslararası barış ve güvenliktir. Türk hukukunda ihlal kararı ayrıca yargılamanın yenilenmesi sebebi olarak düzenlenmiştir. Cevap B.