Türkiye'nin Coğrafi Konumu — Test 7

Doğru cevap: D — Ülkenin her yerinde aynı iklim koşulları görülür.

Özel konumun en belirgin sonucu, yükselti ve denize göre konum farklarının yarattığı iklim çeşitliliğidir; bu nedenle her yerde aynı koşulların görüldüğü yargısı verilerle çelişir. A üç tarafın denizlerle çevrili olmasından, B üç kıtanın kavşağında bulunmaktan, C dağların uzanışından, E ise kaynak-pazar ülkeler arasındaki geçiş konumundan çıkarılabilir.

Doğru cevap: B — 780.000

Türkiye'nin haritalarda gösterilen izdüşüm alanı yaklaşık 780.000 km²'dir. C, D ve E değerleri Türkiye'den çok daha büyük ülkelere karşılık gelir; A ise ülkenin yaklaşık yarısı kadar bir alanı ifade eder ve gerçek değeri yansıtmaz.

Doğru cevap: D — Yer şekillerinin engebeli olduğunu

İzdüşüm alanı arazinin düz bir düzleme indirgenmiş hâlidir; eğimli yamaçlar arttıkça gerçek yüzey alanı izdüşüm alanından daha çok büyür. Yaklaşık 34 bin km²'lik fark bu nedenle engebeliliğin ölçüsüdür. A yanlıştır, çünkü kıyı girintileri her iki alanı da aynı biçimde sınırlar. C ise enlemle ilgilidir.

Doğru cevap: A — Suriye

Türkiye'nin en uzun kara sınırı, yaklaşık 911 km ile Suriye sınırıdır; onu yaklaşık 560 km ile İran izler. C, D ve E seçeneğindeki ülkelerle olan sınırlar bu değerlerin oldukça altındadır.

Doğru cevap: C — Nahçıvan

Türkiye'nin en kısa kara sınırı, Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile olan yaklaşık 18 km'lik sınırdır. A, B, D ve E seçeneklerindeki ülkelerle olan sınırlar birkaç yüz kilometre uzunluğundadır.

Doğru cevap: E — 8

Türkiye'nin kara komşuları Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan (Azerbaycan), İran, Irak ve Suriye olmak üzere sekiz tanedir. D seçeneği genellikle Nahçıvan'ın sayılmaması nedeniyle yapılan yaygın bir hatadır.

Doğru cevap: B — Dağların kıyıya dik uzanması

Ege'de dağlar ve aralarındaki çöküntü ovaları denize dik uzandığı için deniz vadileri içine sokulmuş, koy, körfez ve yarımadalarla dolu girintili bir kıyı ortaya çıkmıştır. A yanlıştır; kıyıda dağlar bulunur, önemli olan onların doğrultusudur. E ise kıyı biçimini belirleyen bir etken değildir.

Doğru cevap: D — Deniz ulaşımı ve limancılığın gelişmesini

Rüzgâr ve dalgadan korunaklı koy ve körfezler gemilerin güvenle barınmasını sağlar; bu da liman kurulumunu ve deniz ticaretini kolaylaştırır. A yanlıştır, çünkü saat farkı yalnızca boylamla ilgilidir. C de geçersizdir; kıyı biçimi kara sınırlarının uzunluğunu değiştirmez.

Doğru cevap: A — Dağların kıyıya paralel uzanmasıyla

Kıyıya paralel uzanan dağlar denizin karaya sokulmasını engeller; kıyı çizgisi düzleşir, koy ve körfez sayısı azalır. C yanlıştır, çünkü yağış miktarı kıyı çizgisinin biçimini belirlemez. D ise bilgi olarak da hatalıdır; Karadeniz kıyılarında çok sayıda akarsu denize ulaşır.

Doğru cevap: C — Denizden uzak ve yüksekte bulunması

Denizden uzaklaştıkça havanın nemi azalır; nemi az hava çabuk ısınıp çabuk soğuduğu için yaz-kış sıcaklık farkı büyür. A yanlıştır, çünkü İç Anadolu ile kıyılar arasındaki enlem farkı bu büyüklükte bir farkı açıklayamaz. E ise bilgi olarak yanlıştır; iç kesimlerde bozkır örtüsü yaygındır.

Doğru cevap: E — Denizlerin dengeleyici etkisiyle

Su, karaya göre geç ısınıp geç soğuduğu ve havayı nemlendirdiği için kıyılarda sıcaklık değişimleri yumuşar. A yanlıştır, çünkü kıyılarda yükselti azdır ve zaten yükselti nem oranını artırmaz. D ise hatalıdır; Türkiye orta kuşakta yer alır, Ekvator'a yakın değildir.

Doğru cevap: B — Düşük maliyetli deniz yolu taşımacılığını

Deniz yolu, birim başına en ucuz ve en yüksek kapasiteli taşıma biçimidir; kıyıların uzun olması ihracat ve ithalatta bu yolun kullanılmasını kolaylaştırır. A yanlıştır, çünkü gümrük uygulamaları coğrafi konumla değil ticaret anlaşmalarıyla belirlenir. E ise boylamla ilgilidir.

Doğru cevap: A — Karadeniz - Marmara - Ege - Akdeniz

Türkiye kuzeyde Karadeniz, kuzeybatıda Marmara, batıda Ege ve güneyde Akdeniz ile çevrilidir. B'deki Hazar bir göldür ve Türkiye'ye kıyısı yoktur; C ve E'deki Kızıldeniz ile D'deki Adriyatik ise Türkiye kıyılarından uzaktadır.

Doğru cevap: C — Transit taşımacılık gelirlerinin artmasını

Boğazlardan geçen gemilere verilen kılavuzluk, römorkaj ve liman hizmetleri ile çevredeki kentlerin lojistik etkinlikleri doğrudan gelir yaratır. A ve E doğal koşullarla ilgilidir ve deniz trafiğiyle değişmez. B ise yer şekillerine ait bir özelliktir.

Doğru cevap: E — Üç kıtaya yakın bir konumda bulunması

Üç kıtanın birbirine en çok yaklaştığı alanda bulunmak, Türkiye'yi kıtalar arası uçuşlarda ekonomik bir aktarma noktası hâline getirir. B yanlıştır, çünkü 76 dakikalık fark boylamla ilgili bir sonuçtur ve hava trafiğinin yönünü belirlemez. A ise havacılık için avantaj sağlamaz.