Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Coğrafi Konumu konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 184 soru kitap sırasına göre 13 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Komşular ve kara sınırları, Boylam ve yerel saat farkı, Denizler ve kıyı uzunluğu, Doğu-batı yönünde uzun olmanın sonuçları, Enlemin sıcaklığa etkisi, Ortalama yükselti ve yükseltinin sonuçları, Matematik konum: 36°-42° kuzey enlemleri, 26°-45° doğu boylamları, Ulusal saat ve saat dilimleri. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
4 kolay7 orta4 zor
Türkiye'nin karasuları Karadeniz ve Akdeniz'de 12 deniz mili iken, Ege Denizi'ndeki karasuları genişliği kaç deniz milidir?
Doğru cevap: B — 6
Türkiye, Ege Denizi'nde adaların yoğunluğu ve komşu kıyılarla oluşan yakınlık nedeniyle karasularını 6 deniz mili olarak uygulamaktadır. D seçeneği diğer denizlerdeki değerin Ege'ye de aynen taşınması hatasından doğar; E ise iki katı büyüklükte, hiçbir denizde geçerli olmayan bir değerdir.
Türkiye'nin kıyı uzunluğunun fazla olması aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlar?
Doğru cevap: A — Balıkçılık ve deniz turizminin gelişmesine
Uzun kıyılar hem avlanma alanlarını hem de plaj, marina ve kruvaziyer turizmine uygun kesimleri artırır. B yanlıştır, çünkü saat farkı yalnızca boylam farkından doğar. E ise orta kuşakta yer almanın, yani enlemin sonucudur.
Türkiye'de turizm gelirlerinin ve turist sayısının yaz aylarında en yüksek düzeye ulaşmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Kıyı turizminin ağırlıklı olması
Türkiye'de turizm büyük ölçüde deniz-kum-güneş üçlüsüne dayandığından etkinlikler deniz suyu sıcaklığının yükseldiği yaz aylarında yoğunlaşır. D yanlıştır; yüksek alanlar kış turizmini besler ve yaz yığılmasını açıklamaz. A ve E ise ziyaretçi sayısını artırabilir ama mevsimlik yoğunlaşmanın nedeni değildir.
Türkiye'nin en uzun kıyıya sahip olduğu deniz aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Ege Denizi
Ege kıyıları koy, körfez ve yarımadalarla çok girintili olduğundan kıyı çizgisi uzar ve Türkiye'nin en uzun kıyısı burada bulunur. A ve C'deki kıyılar dağların paralel uzanışı nedeniyle daha düz olduğundan daha kısadır. B ise iç deniz olduğu için sınırlı bir kıyıya sahiptir.
Türkiye'nin yüz ölçümünün büyük olması aşağıdakilerden hangisine olanak sağlar?
Doğru cevap: E — Doğal kaynak ve iklim çeşitliliğinin artmasına
Geniş bir alan, farklı yer şekillerini, iklim tiplerini ve maden yataklarını bir arada barındırma olasılığını artırır. D yanlıştır; yüz ölçümü büyüdükçe sınır uzunluğu ve komşu sayısı genellikle artar. B ise arazinin jeolojik yapısıyla ilgilidir, alanla değil.
Türkiye'nin sınırlarıyla ilgili olarak; I. Kara sınırlarının bir bölümü akarsular boyunca çizilmiştir. II. En uzun kara sınırı Suriye ile olan sınırdır. III. Bulgaristan ile hem kara hem de deniz sınırı vardır. yargılarından hangileri doğrudur?
Doğru cevap: A — I, II ve III
Meriç ve Aras gibi akarsular sınırın bir bölümünü oluşturduğu için I, yaklaşık 911 km ile en uzun sınır Suriye'ye ait olduğu için II, Bulgaristan hem Trakya'da kara sınırı hem de Karadeniz'de deniz komşuluğu bulunduğu için III doğrudur. Bu nedenle üç yargıyı da içermeyen B, C, D ve E eksik kalır.
Türkiye'nin Yunanistan ile olan kara sınırının büyük bölümünü hangi akarsu oluşturur?
Doğru cevap: B — Meriç
Trakya'da Meriç Nehri, Türkiye-Yunanistan sınırının büyük bölümünü oluşturan doğal bir sınırdır. A yanlıştır; Aras Nehri ülkenin doğusunda Ermenistan ve Nahçıvan yönündeki sınırın bir kısmını çizer. E ise tümüyle ülke içinde akan bir akarsudur.
Türkiye'de sınır kapısı sayısının fazla olması ve kara yolu transit taşımacılığının gelişmesi neyle açıklanır?
Doğru cevap: C — Sekiz ülkeyle kara sınırı bulunmasıyla
Farklı yönlerde sekiz komşuya açılan uzun kara sınırları, çok sayıda sınır kapısını ve Avrupa ile Orta Doğu arasında kara yolu geçişini olanaklı kılar. A yanlıştır, çünkü yüksek ve engebeli arazi kara ulaşımını kolaylaştırmaz, zorlaştırır. B ise deniz ulaşımıyla ilgilidir.
Akdeniz kıyılarında sera tarımının yaygın olarak yapılabilmesi aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilidir?
Doğru cevap: D — Kışların ılık geçmesiyle
Denizin dengeleyici etkisi ve düşük enlem sayesinde kışlar ılık geçtiğinden seraların ısıtma maliyeti düşer ve kış aylarında da üretim sürdürülebilir. E yanlıştır, çünkü sıcaklık farkının büyümesi don riskini artırır ve üretimi zorlaştırır. A da geçersizdir; kıyı kuşağında yükselti azdır.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin deniz kıyılarının uzun olmasının bir sonucu değildir?
Doğru cevap: E — Kış turizmi alanlarının bulunması
Kış turizmi, kar yağışının bol ve karla örtülü sürenin uzun olduğu yüksek dağlık alanlara bağlıdır; kıyı uzunluğuyla açıklanamaz. A, B, C ve D ise doğrudan denizle temas eden kıyı kuşağının genişliğine bağlı sonuçlardır.
Yüz ölçümleri birbirine çok yakın olan iki ülkeden birinin kıyı uzunluğu diğerinin iki katından fazladır. Bu farkın nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
Doğru cevap: A — Kıyılardaki girinti ve çıkıntının farklı olması
Aynı alana sahip olsalar bile koy, körfez ve yarımadalarla parçalanmış bir kıyı çizgisi, düz bir kıyıya göre çok daha uzun ölçülür; Türkiye'de Ege ile Karadeniz kıyıları bu farkın örneğidir. B ve C konumun yalnızca zaman ve sıcaklık sonuçlarını ilgilendirir. D ise doğal bir ölçüt değildir.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin kara sınırlarıyla ilgili bir özellik değildir?
Doğru cevap: B — En uzun kıyı Ege Denizi'nde yer alır.
Ege kıyısının en uzun kıyı olması deniz kıyılarıyla ilgili bir özelliktir; kara sınırlarıyla ilişkilendirilemez. A, C, D ve E ise doğrudan kara sınırlarının uzunluğu, sayısı ve çizilme biçimiyle ilgili doğru bilgilerdir.
Aynı enlem üzerinde bulunan iki merkezden kıyıdaki K'de ocak ayı ortalama sıcaklığı 8 °C, iç kesimdeki L'de ise -2 °C ölçülmüştür. Bu farkın oluşmasında etkili olmayan etken aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — İki merkez arasındaki boylam farkı
Boylam farkı yalnızca yerel saati değiştirir; ocak ayı ortalama sıcaklığı üzerinde bir etkisi yoktur. A, B, C ve E ise kıyı ile iç kesim arasındaki 10 °C'lik farkı doğrudan açıklayan etkenlerdir; nemli deniz havası ısı kaybını yavaşlatırken, yüksek ve karla kaplı iç kesim daha çok soğur.
Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması ve sekiz ülkeyle kara sınırı bulunması ülkenin hangi konum türüyle ilgilidir?
Doğru cevap: C — Özel konum
Denizlere ve komşulara göre belirlenen nitelikler özel konumun kapsamındadır. A, B ve D enlem-boylam değerlerine dayanan matematik konumu ifade eder ve komşuluk ilişkilerini açıklayamaz. E ise boylamın bir uygulaması olup ayrı bir konum türü değildir.
Türkiye'nin coğrafi konumu bir bütün olarak değerlendirildiğinde aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: E — Ülkenin her yerinde yerel saat aynıdır.
Türkiye 26°-45° doğu boylamları arasında yer aldığından doğu ile batı arasında 19 × 4 = 76 dakikalık yerel saat farkı vardır; ortak kullanılan yalnızca ulusal saattir. A, C ve D üç kıtanın kavşağında ve denizlerle çevrili olmaktan, B ise yükselti ile denize göre konum farkından çıkarılabilir.
