KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 16

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 242 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 16. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aynı iklim bölgesinde birbirine yakın iki alanda farklı toprak tiplerinin görülmesi öncelikle hangisiyle açıklanır?

    • A)İki alanın yerel saatlerinin farklı olmasıyla
    • B)İki alanın enlem farkının çok büyük olmasıyla
    • C)Denize olan uzaklıklarının aynı olmasıyla
    • D)Ana kayanın özelliklerinin farklı olmasıyla
    • E)Her iki alanda da bitki örtüsünün bulunmamasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ana kayanın özelliklerinin farklı olmasıyla

    İklim koşulları aynı olduğunda toprak farklılığını yaratan başlıca etken, üzerinde toprağın geliştiği ana kayanın bileşimidir; kalker üzerinde terra rossa, marn üzerinde rendzina oluşması buna örnektir. Aynı iklim bölgesinde enlem farkı büyük olamayacağından bu seçenek kendi içinde tutarsızdır.

  2. Soru 2

    Zor

    İntrazonal topraklar ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Oluşumlarında ana kaya ve taban suyunun etkisi belirleyicidir.
    • B)Tümü akarsuların taşıdığı malzemeden oluşur.
    • C)Yalnızca iklim koşullarına bağlı olarak gelişirler.
    • D)Horizonları en belirgin olan topraklardır.
    • E)Yalnızca kutuplara yakın alanlarda görülürler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Oluşumlarında ana kaya ve taban suyunun etkisi belirleyicidir.

    İntrazonal topraklarda iklimin etkisi geri planda kalır; tuzlu topraklarda taban suyu, kalsimorfik topraklarda ise kireçli ana kaya belirleyicidir. Taşınarak biriken topraklar azonal, yalnızca iklimin damgasını taşıyanlar ise zonal grupta yer aldığından bu seçenekler yanlıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Türkiye'de erozyonun hızlanmasında en önemli insan kaynaklı etken aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kıyılarda liman yapılması
    • B)Şehirlerde nüfusun artması
    • C)Bitki örtüsünün tahrip edilmesi
    • D)Denizlerde balıkçılığın gelişmesi
    • E)Sanayi tesislerinin kurulması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bitki örtüsünün tahrip edilmesi

    Toprağı yerinde tutan en güçlü doğal örtü bitkilerdir; ormanların kesilmesi, aşırı otlatma ve anız yakma toprağı korumasız bırakarak erozyonu hızlandırır. Liman yapımı ve balıkçılık kıyı ve deniz alanlarıyla ilgili olduğundan tarım topraklarının taşınmasıyla doğrudan bağlantılı değildir.

  4. Soru 4

    Orta

    Türkiye'de erozyonun geniş alanlarda etkili olmasında aşağıdakilerden hangisinin payı yoktur?

    • A)Ortalama yükseltinin ve eğimin fazla olması
    • B)Ülkenin üç tarafının denizlerle çevrili olması
    • C)Yağışların çoğunlukla sağanak biçiminde düşmesi
    • D)Geniş alanlarda bitki örtüsünün cılız olması
    • E)Yanlış tarım yöntemlerinin uygulanması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ülkenin üç tarafının denizlerle çevrili olması

    Erozyonu artıran koşullar; fazla eğim, sağanak yağış, zayıf bitki örtüsü ve hatalı arazi kullanımıdır. Üç tarafın denizlerle çevrili olması ülkenin özel konumuyla ilgilidir ve yamaçlardan toprak taşınmasını belirleyen bir etken değildir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi erozyonun sonuçlarından biri değildir?

    • A)Baraj göllerinin zamanla dolması
    • B)Verimli üst toprağın yitirilmesi
    • C)Sel ve taşkın olaylarının artması
    • D)Kırsal alanlardan göçün hızlanması
    • E)Tarım topraklarının derinleşmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Tarım topraklarının derinleşmesi

    Erozyon, verimli üst toprağı taşıyarak toprak derinliğini azaltır; toprak derinleşmesi erozyonun değil toprak oluşumunun sonucudur. Taşınan malzemenin baraj göllerinde birikmesi, sel riskinin artması ve geçim kaynağı zayıflayan kırsal nüfusun göç etmesi ise erozyonun tipik sonuçlarıdır.

  6. Soru 6

    Orta

    Bir akarsu havzasında erozyonun şiddetlenmesinin beklenen sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Akarsuyun akım düzensizliğinin ortadan kalkması
    • B)Akarsuyun taşıdığı katı madde miktarının artması
    • C)Havzadaki toprak derinliğinin artması
    • D)Yeraltı su depolarının hızla dolması
    • E)Havzada yağış miktarının azalması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Akarsuyun taşıdığı katı madde miktarının artması

    Erozyon arttıkça yamaçlardan koparılan malzeme akarsuya karışır ve taşınan katı madde miktarı yükselir; bu da baraj göllerinin dolmasını hızlandırır. Bitki örtüsü zayıfladığı için sızma azalır, dolayısıyla yeraltı suyu beslenmesi artmaz ve akım düzensizliği ortadan kalkmaz.

  7. Soru 7

    Zor

    Türkiye'de erozyonun en az görüldüğü alanlar aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yarı kurak iç bölgelerdeki eğimli yamaçlar
    • B)Orman örtüsü kaldırılmış dik yamaçlar
    • C)Aşırı otlatmaya açılmış bozkır alanları
    • D)Nadasa bırakılan eğimli tarım arazileri
    • E)Gür bitki örtüsüyle kaplı, eğimi az olan alanlar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Gür bitki örtüsüyle kaplı, eğimi az olan alanlar

    Toprağın yerinde kalması, yağmurun etkisini azaltan gür bitki örtüsüne ve suyun hızlanmasını engelleyen düşük eğime bağlıdır. Bitki örtüsünün kaldırıldığı ya da eğimin fazla olduğu alanlarda yüzeysel akış güçlendiği için erozyon şiddetlenir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Çölleşme kavramı aşağıdakilerden hangisini anlatır?

    • A)Verimli arazilerin çöl benzeri koşullara sürüklenmesini
    • B)Kurak alanlarda tarımın sulamayla yaygınlaşmasını
    • C)Toprakların bol yağışla yıkanarak asitlenmesini
    • D)Yamaçtaki kütlelerin kayarak vadiyi kapatmasını
    • E)Akarsu ağzında alüvyon birikerek delta oluşmasını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Verimli arazilerin çöl benzeri koşullara sürüklenmesini

    Çölleşme; kuraklaşma, bitki örtüsünün tahribi, aşırı otlatma ve yanlış sulama gibi etkenlerle verimli arazilerin üretkenliğini yitirip çöl benzeri koşullara sürüklenmesidir. Yamaç kütlelerinin kayması heyelan, alüvyon birikimi ise delta oluşumuyla ilgili olduğundan farklı süreçlerdir.

  9. Soru 9

    Orta

    Konya-Karapınar çevresinde çölleşme riskine karşı alınabilecek en etkili önlem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Meralarda hayvan sayısını artırmak
    • B)Yeraltı suyu kullanımını serbest bırakmak
    • C)Anız örtüsünü her yıl yakmak
    • D)Rüzgâr perdeleri oluşturup ağaçlandırma yapmak
    • E)Toprağı eğim yönünde sürmek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Rüzgâr perdeleri oluşturup ağaçlandırma yapmak

    Karapınar çevresinde rüzgâr erozyonu etkili olduğundan ağaçlandırma ve rüzgâr perdeleri toprağı yerinde tutan en etkili önlemdir. Aşırı otlatma, anız yakma ve denetimsiz yeraltı suyu kullanımı ise bitki örtüsünü ve toprak nemini azaltarak çölleşmeyi hızlandırır.

  10. Soru 10

    Orta

    Bir yamaçta heyelan olma olasılığını artıran koşul aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yamacın gür ormanlarla tümüyle kaplı olması
    • B)Arazi eğiminin son derece az olması
    • C)Yamaçta geçirimsiz killi tabakaların bulunması
    • D)Yağışların yıl boyunca çok az olması
    • E)Ana kayanın masif ve çatlaksız olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yamaçta geçirimsiz killi tabakaların bulunması

    Heyelan; fazla eğim, suya doygun gevşek örtü ve altta kayganlık yaratan geçirimsiz killi-marnlı tabakaların bir arada bulunduğu yerlerde gelişir. Gür bitki örtüsü kökleriyle toprağı bağladığı, az eğim ise kütlenin harekete geçmesini zorlaştırdığı için riski azaltır.

  11. Soru 11

    Orta

    Doğu Karadeniz'de heyelan olaylarının özellikle ilkbahar aylarında artmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Bölgede sıcaklıkların en düşük düzeye inmesi
    • B)Yamaç eğimlerinin bu mevsimde artması
    • C)Kar erimeleri ve yağışların toprağı suya doyurması
    • D)Bölgede bitki örtüsünün tümüyle yok olması
    • E)Rüzgâr hızının bu mevsimde en yüksek olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kar erimeleri ve yağışların toprağı suya doyurması

    İlkbaharda eriyen karlar ve süren yağışlar örtü tabakasını suya doyurarak ağırlaştırır, killi tabaka üzerinde kayma kolaylaşır. Yamaç eğimi mevsime göre değişmediğinden ve bölgede bitki örtüsü yok olmadığından diğer seçenekler geçersizdir.

  12. Soru 12

    Zor

    Tortum ve Sera göllerinin varlığı, bulundukları yörelerde hangisinin etkili olduğunu gösterir?

    • A)Volkanik püskürmelerin
    • B)Buzul aşındırmasının
    • C)Kalker erimesinin
    • D)Heyelan olaylarının
    • E)Kıyı akıntılarının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Heyelan olaylarının

    Bu göller, yamaçtan kayan kütlelerin akarsu vadisini kapatmasıyla oluştuğundan yörede heyelanın etkili olduğunun doğrudan kanıtıdır. Volkanik ya da karstik kökenli olsalardı çevrelerinde lav örtüsü ya da erimeye uygun kalkerli arazi aranması gerekirdi.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi toprak korumaya yönelik doğru bir uygulamadır?

    • A)Anız örtüsünü tarlada yakmak
    • B)Eğimli arazilerde eğime dik sürüm yapmak
    • C)Meraları kapasitesinin üzerinde otlatmak
    • D)Orman alanlarını tarlaya dönüştürmek
    • E)Yamaçlardaki çalı örtüsünü sökmek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Eğimli arazilerde eğime dik sürüm yapmak

    Eğime dik sürümde açılan karıklar suyun hızını keserek toprağın taşınmasını engeller ve sızmayı artırır. Anız yakma, aşırı otlatma, orman açma ve çalı sökme ise toprağı koruyan örtüyü ortadan kaldırarak erozyonu hızlandırır.

  14. Soru 14

    Kolay

    Türkiye'de tarımsal verimliliği en yüksek topraklar hangi alanlarda bulunur?

    • A)Akarsuların oluşturduğu ova tabanlarında
    • B)Yüksek dağların doruğa yakın kesimlerinde
    • C)Karstik plato yüzeylerinin üzerinde
    • D)Dik ve bitki örtüsünden yoksun yamaçlarda
    • E)Tuzlu bataklıkların kenar kesimlerinde
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Akarsuların oluşturduğu ova tabanlarında

    Akarsuların taşıdığı mineralce zengin ince malzemenin biriktiği ova ve delta tabanlarındaki alüvyal topraklar en verimli tarım alanlarıdır; Çukurova, Bafra ve Çarşamba bunun örnekleridir. Dik ve çıplak yamaçlarda toprak taşındığı için sığ ve verimsiz litosoller gelişir.

  15. Soru 15

    Orta

    Eğimin fazla olduğu yamaçlarda toprak tabakasının ince olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ayrışmanın hiç gerçekleşmemesi
    • B)Ana kayanın çok sert olması
    • C)Taban suyunun yüzeye yakın olması
    • D)Yağışların hiç düşmemesi
    • E)Ayrışan malzemenin yerinde kalmadan taşınması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ayrışan malzemenin yerinde kalmadan taşınması

    Eğimli yamaçlarda ayrışmayla oluşan malzeme yer çekimi ve yüzeysel akışla aşağıya taşındığı için toprak kalınlaşamaz ve sığ litosoller ortaya çıkar. Ayrışma bu alanlarda da sürer; sorun oluşan malzemenin yerinde tutunamamasıdır.

Sponsorlu