KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 4

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 242 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay7 orta5 zor

  1. Soru 1

    Orta

    İç Anadolu'nun kuzeyinde Köroğlu, güneyinde Toroslar gibi yüksek dağ sıralarının bulunması bölgeyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin temel nedenidir?

    • A)Bölgede orman örtüsünün geniş alan kaplamasının
    • B)Kış sıcaklık ortalamalarının Karadeniz kıyısından yüksek olmasının
    • C)Akarsuların bol ve düzenli akış göstermesinin
    • D)Yağışın az olması ve karasal iklim koşullarının egemen olmasının
    • E)Bölgede çay ve fındık tarımının yaygınlaşmasının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yağışın az olması ve karasal iklim koşullarının egemen olmasının

    Çevresinin yüksek dağlarla kuşatılması, denizden gelen nemli havanın İç Anadolu'ya ulaşmasını engeller; bu nedenle yağış azdır ve karasallık belirgindir. Yağış azlığı orman yerine bozkırın yayılmasına yol açar, ayrıca çay ve fındık nemli Karadeniz kıyısının ürünleridir.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan bir dağ değildir?

    • A)Sultan Dağları
    • B)Munzur Dağları
    • C)Palandöken Dağları
    • D)Şerafettin Dağları
    • E)Allahuekber Dağları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sultan Dağları

    Sultan Dağları, Afyonkarahisar ile Konya arasında uzanan ve Toros sistemiyle ilişkili bir kütledir; Doğu Anadolu'da yer almaz. Munzur, Palandöken, Şerafettin ve Allahuekber ise Doğu Anadolu'nun kıvrım kökenli dağ sıralarıdır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Türkiye'de yükselti genel olarak hangi yönde artış gösterir?

    • A)Doğudan batıya doğru
    • B)Batıdan doğuya doğru
    • C)Kuzeyden güneye doğru
    • D)Güneyden kuzeye doğru
    • E)Kıyılardan yalnızca kuzeye doğru
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Batıdan doğuya doğru

    Türkiye'de ortalama yükselti batıdan doğuya doğru artar; Marmara ve Ege alçakken Doğu Anadolu en yüksek bölgedir. Kuzey-güney yönünde de yükselti değişir, ancak genel ve belirleyici eğilim batı-doğu doğrultusundadır.

  4. Soru 4

    Orta

    Türkiye'nin gerçek alanının izdüşüm alanından belirgin biçimde büyük olması aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

    • A)Yer şekillerinin engebeli ve eğimin fazla olmasının
    • B)Ülkenin orta kuşakta yer almasının
    • C)Üç tarafının denizlerle çevrili olmasının
    • D)Doğu ile batı arasında saat farkı bulunmasının
    • E)Ülkenin kuzey yarım kürede bulunmasının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yer şekillerinin engebeli ve eğimin fazla olmasının

    Eğimli yüzeylerin gerçek uzunluğu, harita üzerindeki yatay izdüşümünden daha fazladır; engebe arttıkça iki alan arasındaki fark büyür. Denizlerle çevrili olmak ya da orta kuşakta bulunmak alan hesabıyla ilgili olmadığından bu farkı açıklayamaz.

  5. Soru 5

    Zor

    Akdeniz kıyısında Çukurova gibi geniş ovalar bulunurken Doğu Karadeniz kıyılarında ova denilebilecek düzlüklerin çok dar kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Doğu Karadeniz'de yağış miktarının az olması
    • B)Doğu Karadeniz'de akarsuların hiç alüvyon taşımaması
    • C)Akdeniz kıyılarında dalga aşındırmasının çok güçlü olması
    • D)Doğu Karadeniz'de dağların kıyıya çok yakın ve dik inmesi
    • E)Akdeniz kıyılarında deniz düzeyinin sürekli yükselmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Doğu Karadeniz'de dağların kıyıya çok yakın ve dik inmesi

    Doğu Karadeniz'de dağ sıraları kıyıya çok yakın ve dik indiğinden akarsular kısa kalır ve alüvyonlarını yayabilecekleri geniş düzlük bulunmaz. Bölgede yağış çok bol olduğundan akarsuların alüvyon taşımadığı ya da yağışın az olduğu yönündeki açıklamalar gerçekle bağdaşmaz.

  6. Soru 6

    Orta

    Hakkâri, Tunceli ve Bayburt gibi illerde nüfus yoğunluğunun düşük kalmasında aşağıdakilerden hangisi en etkilidir?

    • A)Bu illerin deniz kıyısında yer alması
    • B)Bu illerde yaz sıcaklıklarının aşırı yüksek olması
    • C)Bu illerde toprakların aşırı tuzlanmış olması
    • D)Bu illerde yağışın hiç görülmemesi
    • E)Arazinin dağlık, yükseltinin fazla ve tarım alanlarının dar olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Arazinin dağlık, yükseltinin fazla ve tarım alanlarının dar olması

    Yüksek ve engebeli arazi tarım alanlarını daraltıp ulaşımı güçleştirdiği için bu illerde nüfus seyrek kalmıştır. Söz konusu iller iç kesimlerde yer aldığından deniz kıyısında bulunmaları söz konusu değildir; ayrıca yükseltiye bağlı olarak yazlar serin geçer.

  7. Soru 7

    Orta

    Türkiye'de kara ve demir yollarının çoğu kez iki nokta arasındaki en kısa hattı izlemek yerine vadileri ve geçitleri takip etmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Ülke nüfusunun tamamının kıyılarda toplanmış olması
    • B)Yer şekillerinin engebeli olması ve dağların ulaşım hatlarını yönlendirmesi
    • C)Ülkenin matematik konumunun elverişsiz olmasıyla
    • D)Akarsu boylarının çok uzun olmasıyla
    • E)Ülkede yağış rejiminin düzenli olmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yer şekillerinin engebeli olması ve dağların ulaşım hatlarını yönlendirmesi

    Yüksek ve engebeli arazide yol yapımı pahalı ve zor olduğundan hatlar doğal olarak vadi tabanlarına ve geçitlere yönelir. Nüfusun tamamı kıyılarda toplanmış değildir; ayrıca yağış rejimi güzergâh seçiminde belirleyici bir etken olmaz.

  8. Soru 8

    Kolay

    Kastamonu ile Çankırı arasında yer alan ve Kuzey Anadolu Dağları'nın batı sırasında bulunan dağ aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kaçkar Dağları
    • B)Ilgaz Dağları
    • C)Canik Dağları
    • D)Munzur Dağları
    • E)Bolkar Dağları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ilgaz Dağları

    Ilgaz Dağları, Kastamonu ile Çankırı arasında uzanan ve Batı Karadeniz'in en yüksek kütlelerinden biri olan sıradır. Kaçkar Doğu Karadeniz'de, Munzur Doğu Anadolu'da, Bolkar ise Orta Toroslar'da bulunur.

  9. Soru 9

    Zor

    Toroslar'da mağara ve dolin gibi şekiller çok yaygınken Doğu Karadeniz Dağları'nda bu şekillere ender rastlanması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)İki dağ sisteminin yükseltisinin birbirinden çok farklı olmasıyla
    • B)Doğu Karadeniz'de yağış miktarının çok az olmasıyla
    • C)İki dağ sisteminin kayaç yapısının birbirinden farklı olmasıyla
    • D)Toroslar'da buzul aşındırmasının çok etkili olmasıyla
    • E)Doğu Karadeniz'de eğimin çok az olmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki dağ sisteminin kayaç yapısının birbirinden farklı olmasıyla

    Karstlaşma ancak kalker gibi eriyebilen kayaçlarda gelişir; Toroslar kalın kalkerlerden, Doğu Karadeniz Dağları ise büyük ölçüde volkanik ve başkalaşım kayaçlarından oluşur. Doğu Karadeniz'de yağış Türkiye'nin en yüksek düzeyindedir, dolayısıyla su yetersizliği bir açıklama olamaz.

  10. Soru 10

    Zor

    Kaçkar, Cilo ve Ağrı gibi dağların yüksek kesimlerinde sirk çukurlarına ve buzul vadilerine rastlanması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Bu dağların volkanik kökenli olduğunun
    • B)Bu dağların kalıcı kar sınırının üzerine çıkacak kadar yüksek olduğunun
    • C)Bu dağların kalker tabakalardan oluştuğunun
    • D)Bu dağlarda rüzgâr aşındırmasının etkili olduğunun
    • E)Bu dağların çevresinde yağışın çok az olduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu dağların kalıcı kar sınırının üzerine çıkacak kadar yüksek olduğunun

    Buzul şekilleri ancak kar örtüsünün yıl boyu kalıcı olduğu yükseltilerde oluşabilir; bu doruklar kalıcı kar sınırının üzerine çıkmaktadır. Kaçkar volkanik değildir ve Cilo kalker içerse de sirk oluşumunu belirleyen kayaç türü değil, yükselti ve sıcaklık koşullarıdır.

  11. Soru 11

    Orta

    Gediz ile Küçük Menderes çöküntü ovaları arasında yer alan ve bir horst niteliği taşıyan dağ aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kazdağı
    • B)Sultan Dağları
    • C)Bozdağlar
    • D)Menteşe Dağları
    • E)Yunt Dağı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bozdağlar

    Bozdağlar, Gediz ile Küçük Menderes grabenleri arasında yükselen tipik bir horst kütlesidir. Kazdağı Biga çevresinde, Menteşe Dağları ise Güneybatı Anadolu'da yer aldığından bu iki ova arasında bulunmaz.

  12. Soru 12

    Zor

    Dağların kıyıya paralel uzanmasının Akdeniz kıyılarındaki sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Kıyı çizgisinin genel olarak sade bir görünüm sunması
    • B)Denizel etkinin dar bir kuşakta kalması
    • C)İç kesimlerle ulaşımın geçitlere bağımlı olması
    • D)Boyuna kıyı tipinin yaygın olarak görülmesi
    • E)Doğal liman sayısının çok fazla olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Doğal liman sayısının çok fazla olması

    Dağlar kıyıya paralel uzandığında kıyı çizgisi sadeleşir ve korunaklı koy sayısı azalır; bu nedenle Akdeniz'de doğal liman az bulunur. Sade kıyı, dar denizel etki kuşağı, geçitlere bağımlı ulaşım ve boyuna kıyı tipi ise bu uzanışın doğrudan sonuçlarıdır.

  13. Soru 13

    Kolay

    Ağrı Dağı'ndan sonra Türkiye'nin en yüksek doruğu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Aladağlar'daki Demirkazık Tepesi
    • B)Kaçkar Dağı'nın doruğu
    • C)Erciyes Dağı'nın doruğu
    • D)Uludağ'ın doruğu
    • E)Cilo Dağları'ndaki Uludoruk (Reşko) Tepesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Cilo Dağları'ndaki Uludoruk (Reşko) Tepesi

    Hakkâri'deki Cilo Dağları'nın Uludoruk (Reşko) Tepesi 4100 metreyi aşarak Ağrı Dağı'ndan sonra gelir. Kaçkar ve Erciyes 4000 metrenin altında kaldığından, Uludağ ise 2500 metre dolayında olduğundan bu sıralamada geride yer alır.

  14. Soru 14

    Zor

    Antalya ile Konya yaklaşık aynı enlemlerde yer aldığı hâlde Antalya'nın kış sıcaklık ortalamasının Konya'dan belirgin biçimde yüksek olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)İki merkez arasındaki enlem farkının olağanüstü büyük değerlere ulaşmasıyla
    • B)Konya'nın Antalya'ya göre çok daha batıda bir boylamda yer almasıyla
    • C)Antalya çevresinde doğal bitki örtüsünün cılız ve seyrek kalmasıyla
    • D)Antalya'nın alçak kıyı düzlüğünde, Konya'nın yüksek bir havzada yer almasıyla
    • E)Konya çevresinde yaz sıcaklık ortalamalarının çok yüksek olmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Antalya'nın alçak kıyı düzlüğünde, Konya'nın yüksek bir havzada yer almasıyla

    Antalya deniz etkisine açık ve alçakken, Konya Toroslar'ın kuzeyinde yüksek ve denizden yalıtılmış bir havzada yer aldığı için kışlar çok daha soğuk geçer. İki merkez aynı enlemlerde bulunduğundan enlem farkıyla açıklama yapılamaz; boylam farkı ise sıcaklığı belirlemez.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de dağlık alanların ekonomik olarak değerlendirilme biçimleri arasında sayılamaz?

    • A)Geniş alanlarda makineli tahıl tarımı yapılması
    • B)Yaz aylarında yaylacılık etkinliğinin sürdürülmesi
    • C)Kış turizmi ve kayak merkezlerinin geliştirilmesi
    • D)Orman ürünlerinden yararlanılması
    • E)Akarsular üzerinde hidroelektrik santral kurulması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Geniş alanlarda makineli tahıl tarımı yapılması

    Makineli tahıl tarımı geniş ve düz araziler gerektirdiğinden dağlık alanlarda değil, plato ve ova düzlüklerinde yapılabilir. Yaylacılık, kış turizmi, ormancılık ve hidroelektrik üretimi ise doğrudan dağlık alanların sunduğu olanaklardır.

Sponsorlu