Türkiye'de Sanayi, Ulaşım, Ticaret ve Turizm — Test 13

Doğru cevap: E — Rafineriler yalnızca petrol çıkarılan illerde kurulmuştur

İzmit, Aliağa ve Kırıkkale rafinerileri petrol çıkarılan illerde değil, ulaşım bağlantıları ve tüketim alanları gözetilerek kurulmuştur; yalnızca Batman rafinerisi kuyulara yakındır. Bu nedenle ilk yargı söylenemez. Demir-çelik merkezleri, çayın Doğu Karadeniz'de toplanması, otomotivin Marmara'da yoğunlaşması ve çimentonun yurda dağılması ise doğru bilgilerdir.

Doğru cevap: C — Çubuk Geçidi

Çubuk Geçidi, Bolu çevresinde yer alır ve Marmara ile İç Anadolu arasındaki ana kara yolu güzergâhı üzerinde bulunur. Zigana Doğu Karadeniz'de, Gülek ve Sertavul ise Toroslar üzerinde olduğundan bu güzergâhta aşılmaz.

Doğru cevap: A — Ulaşım türlerinin belirli mesafelerde birbirine rakip olabildiğini

Kısa ve orta mesafede kent merkezinden kent merkezine ulaşım süresi bakımından hızlı tren, uçağa göre bekleme süreleri de hesaba katıldığında avantajlı duruma gelir ve talebi kendine çeker. Bu, ulaşım türleri arasında rekabet olduğunu gösterir; toplam yolcu sayısının azaldığı ya da hava yolunun bittiği sonucu çıkarılamaz.

Doğru cevap: D — %60 - 30 milyar dolar

Karşılama oranı ihracatın ithalata bölünmesiyle bulunur: 90/150 × 100 = %60. Mal ticaretindeki açık 150 − 90 = 60 milyar dolardır; 30 milyar dolarlık turizm geliri eklendiğinde geriye 30 milyar dolarlık açık kalır. %40 oranı ihracat yerine açığın ithalata bölünmesinden, %80 oranı ise turizm gelirinin ihracata eklenmesinden doğan hatalı sonuçlardır.

Doğru cevap: E — Kil, kaolen ve kuvars kumunun bu yörelerde bulunması

Seramik ve cam üretiminde kil, kaolen ve kuvars kumu gibi hammaddeler temel girdidir; bu kaynakların bulunduğu Kütahya, Bilecik ve Çanakkale çevresinde üretim gelişmiştir. Söz konusu illerin nüfusu ülkenin en büyük pazarlarını oluşturacak düzeyde değildir. Kütahya ve Bilecik iç kesimde yer aldığından kıyı koşuluyla açıklama da yapılamaz.

Doğru cevap: D — Başka kolları doğrudan etkileyen temel sanayi olduğunu

Ara mal üreten demir-çelik, birçok sanayi kolunun hammaddesini karşıladığı için ekonomide temel sanayi sayılır ve bu koldaki gelişme diğerlerini de doğrudan etkiler. Ürünleri son tüketiciye değil, öncelikle başka fabrikalara satılır. Üretiminde çok yüksek enerji harcandığı ve hammaddesi demir cevheriyle kömür olduğu için diğer seçenekler de yanlıştır.

Doğru cevap: E — Denizli - Kahramanmaraş - Gaziantep

Denizli, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Bursa dokuma ile hazır giyim üretiminde öne çıkan merkezlerdir. Zonguldak ve Bartın taş kömürü, Batman petrol, Rize ve Giresun ise çay ve fındıkla anılır. Bu illerde dokuma sanayisi belirleyici bir üretim kolu değildir.

Doğru cevap: A — Sütün çabuk bozulan bir ürün olması

Süt kısa sürede bozulan bir üründür; bu yüzden işleme tesislerinin üretim alanının yakınında kurulması hem kaliteyi hem de maliyeti korur. Taşıma sırasında ürünün miktarının artması gibi bir durum söz konusu değildir. Süt ürünleri yıl boyunca tüketildiğinden mevsim koşuluyla açıklama da yapılamaz.

Doğru cevap: C — Sanayi kollarının birbirine girdi sağladığını

Bir sanayi kolunun ürününün başka bir kolun hammaddesi olması, sanayide kollar arası bağlantının ve bütünleşmenin göstergesidir. Dokuma sanayisi sentetik elyafın yanında pamuk ve yün gibi tarımsal hammaddeleri de kullanmayı sürdürür. Petrokimya ise yakıtın ötesinde plastik, boya ve gübre gibi çok sayıda ürün verir.