İlk Türk Devletleri — Test 10

Avrupa Hun hükümdarı Attila, Bizans üzerine düzenlediği Balkan seferlerinin ardından 434'te Margus ve 447'de Anatolius antlaşmalarını imzalamış; bu antlaşmalarla Bizans'ın ödediği yıllık vergi artırılmıştır. Attila, Bizans'ın başkentini ele geçirme yoluna gitmemiştir. Buna göre Attila'nın Balkan politikası ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• A)Bizans topraklarını doğrudan Hun yönetimine katmayı hedeflemiştir.
• B)Bizans'ı ekonomik bakımdan bağımlı kılıp sürekli gelir sağlamayı amaçlamıştır.
• C)Balkanlarda din yaymak amacıyla Bizans ile iş birliği yapmıştır.
• D)Batı Roma ile Bizans'ı aynı anda ortadan kaldırmayı başarmıştır.
• E)Sasanilerle birleşerek Bizans'ı iki cepheden kuşatma altına almayı başarmıştır.

Orhun Yazıtları ile ilgili olarak aşağıdaki yargılar verilmiştir: I. Kültigin ve Bilge Kağan anıtlarındaki Türkçe metinler Uygur alfabesiyle yazılmıştır. II. Kağanların halka karşı sorumluluk anlayışını yansıtan bölümler içerir. III. Çin'in Türkleri bağımlı kılma siyasetine karşı halkı uyaran ifadeler barındırır. Bu yargılardan hangileri doğrudur?

• A)Yalnız I
• B)Yalnız II
• C)I ve II
• D)II ve III
• E)I, II ve III

I. Göktürk Devleti'nin yıkılmasından sonra Batı Türkistan'da kurulan Türgişler, Emevilerin Orta Asya'daki ilerleyişine uzun süre karşı koymuş ve kendi adlarına para bastırmışlardır. Bu bilgilere göre Türgişlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A)İslamiyet'i resmî din olarak benimsemişlerdir.
• B)Yerleşik düzene geçip tarıma dayalı bir ekonomi kurmuşlardır.
• C)Bağımsız bir siyasi güç olarak hareket etmiş, ticari hayatı gelişmiştir.
• D)Abbasi Devleti ile ittifak kurarak Talas'ta Çin ordusuna karşı savaşmışlardır.
• E)Çin egemenliğini kabul ederek iç işlerinde serbest kalmışlardır.

Aşağıdaki yazıt – devlet eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A)Kültigin Yazıtı – II. Göktürk (Kutluk) Devleti
• B)Bilge Kağan Yazıtı – II. Göktürk (Kutluk) Devleti
• C)Karabalgasun Yazıtı – Uygur Devleti
• D)Yenisey Yazıtları – Kırgızlar
• E)Tonyukuk Yazıtı – Asya Hun Devleti

I. Göktürk Devleti, batı kanadını yöneten İstemi Yabgu döneminde Sasanilerle birleşerek Akhun (Eftalit) Devleti'ne son vermiş; kısa süre sonra İpek Yolu'nun denetimi yüzünden Sasanilerle karşı karşıya gelince Maniah başkanlığında Bizans'a bir elçilik heyeti göndermiştir. Bu gelişmeler, I. Göktürk Devleti'nin dış politikasında aşağıdakilerden hangisinin belirleyici olduğunu gösterir?

• A)Ticaret yollarının denetimini elde tutma kaygısının öne çıktığı
• B)İslam dünyasıyla siyasi yakınlaşma arayışının esas alındığı
• C)Hindistan üzerinde kalıcı egemenlik kurmanın temel hedef sayıldığı
• D)Çin hanedanıyla akrabalık bağı kurmanın öncelik taşıdığı
• E)Denizcilik faaliyetlerini geliştirmenin belirleyici olduğu

Aşağıdakilerden hangisi, İslamiyet öncesi Türk devletlerinde hükümdarın yetkilerinin sınırsız olmadığına kanıt olarak gösterilemez?

• A)Hükümdarın, yazısız hukuk kuralları olan töreye uymak zorunda olması
• B)Hükümdarın ordunun başkomutanlığını sürekli olarak elinde tutması
• C)Savaş ve barış gibi kararların kurultayda görüşülerek alınması
• D)Boyların kendi iç işlerinde geniş bir serbestliğe sahip olması
• E)Hatunun devlet yönetiminde ve elçi kabullerinde söz sahibi olması

Sasanilerle iş birliği içinde İstanbul'u iki kez kuşatan, bu nedenle Bizans'ın başkentini kuşatan ilk Türk devleti kabul edilen siyasi güç aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Sabarlar
• B)Hazarlar
• C)Peçenekler
• D)Avarlar
• E)Kumanlar

İslamiyet öncesi Türk devletleri, siyasi ve askerî varlığını koruyan boyların bir hanedan çevresinde birleşmesiyle kurulmuştur. Merkezî otorite güçlü olduğunda boylar devlete bağlı kalmış, otorite zayıfladığında ise boylar ayrılarak yeni siyasi birlikler oluşturmuştur. Bu bilgiden, İslamiyet öncesi Türk devletleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

• A)Hanedan dışından kişilerin kağan seçilmesinin kural hâline geldiği
• B)Yıkılış süreçlerinde iç çözülmenin belirleyici bir rol oynayabildiği
• C)Ordunun temelini boyların askerî güçlerinin oluşturduğu
• D)Geniş coğrafyalarda hızla kurulup hızla dağılabildikleri
• E)Boy beylerinin siyasi bakımdan ağırlık taşıdığı

751 Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasi ordusu yanında yer alması, Orta Asya'nın Çin egemenliğine girmesini önlemiştir. Savaştan sonra Türkler ile Müslüman Araplar arasındaki ilişkiler yumuşamış, kâğıt üretimi Semerkant üzerinden batıya yayılmıştır. Buna göre Talas Savaşı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A)Çin'in Batı Türkistan yönündeki ilerleyişini durdurmuştur.
• B)Türklerin İslamiyet'i kabul etme sürecini hızlandırmıştır.
• C)Sonuçları arasında Doğu'dan Batı'ya doğru bir teknoloji aktarımı da yer almıştır.
• D)Bir Türk boyunun siyasi tercihi savaşın sonucunu etkilemiştir.
• E)Abbasi Devleti'nin yıkılmasına ve halifeliğin Türklere geçmesine yol açmıştır.

Aşağıdaki "Türk tarihinde ilk kez" eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

• A)Asya Hunları – ordunun onluk sisteme göre düzenlenmesi
• B)Uygurlar – yerleşik yaşama geçilerek şehirlerin kurulması
• C)Hazarlar – "Türk" adının doğrudan devlet adı olarak kullanılması
• D)Türgişler – hükümdar adına para bastırılması
• E)Karluklar – İslamiyet'i topluca kabul eden ilk Türk boyu olunması

İslamiyet öncesi Türk devletlerinde savaş ve barış kararı, hükümdarın belirlenmesi ve boylar arası anlaşmazlıklar kurultayda (toy) görüşülürdü. Kurultaya boy beylerinin yanı sıra hükümdarın eşi hatun da katılırdı. Bu bilgiden aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• A)Devlet yönetiminde kalıtsal hükümdarlığın tümüyle terk edildiği
• B)Boy beylerinin bulundukları bölgede bağımsız hükümdar sayıldığı
• C)Kurultaya katılacak üyelerin halk oyuyla belirlendiği
• D)Yönetimde bir danışma geleneğinin ve boy temsilinin bulunduğu
• E)Kadınların yalnızca dinî törenlerde söz sahibi olabildiği

840 yılında Uygur Devleti'nin Kırgızlar tarafından yıkılmasından sonra Kırgızlar Ötüken'de kalıcı ve güçlü bir düzen kuramamış; Orta Asya'da bozkır siyasi birliği bir daha sağlanamamıştır. Bu duruma bağlı olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A)Orhun bölgesinin tamamen boşaldığı ve bir daha yerleşim görmediği
• B)Uygur nüfusunun tümüyle Çin'e yerleşerek Çinlileştiği
• C)Kırgızların İslamiyet'i kabul ederek Abbasi Devleti'nin egemenliğine girdiği
• D)Bozkırda Türkçe yazı geleneğinin bütünüyle sona erdiği
• E)Boyların batıya göçünün hızlandığı ve Moğol egemenliğine zemin oluştuğu

Büyük Bulgarya'nın dağılmasından sonra Bulgar Türklerinin bir bölümü Balkanlara göç ederek Tuna Bulgar Devleti'ni, bir bölümü ise İdil (Volga) boylarına yerleşerek İtil Bulgar Devleti'ni kurmuştur. Tuna Bulgarları IX. yüzyılda Hristiyanlığı, İtil Bulgarları X. yüzyılda İslamiyet'i kabul etmiştir. Buna göre bu iki topluluğun sonraki tarihiyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• A)Her iki topluluğun da kısa sürede Bizans egemenliği altına girdiği
• B)Tuna Bulgarlarının Slav kültüründe eridiği, İtil Bulgarlarının Türk kaldığı
• C)İki topluluğun din değiştirdikten sonra siyasi birliklerini yeniden kurduğu
• D)İtil Bulgarlarının Balkanlarda kalıcı bir siyasi varlık oluşturduğu
• E)Tuna Bulgarlarının Abbasi halifeliğine bağlı bir emirlik hâline geldiği

Uygur Kağanı Bögü Kağan döneminde Maniheizm resmî din olarak kabul edilmiştir. Bu din, avlanmayı ve hayvansal gıda tüketimini sınırlayan kurallarıyla bozkırın savaşçı yaşam düzenine uygun düşmemiştir. Bu durumun Uygurlar üzerindeki dolaylı sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Askerî güçlerinin zayıflaması ve yerleşik yaşama yönelmenin hızlanması
• B)Kendi alfabelerini terk ederek Çin yazısını benimsemeleri
• C)Çin ile yürüttükleri bütün ticari ilişkileri bütünüyle sona erdirmeleri
• D)Kağanlık makamını dinî önderlerin yönetimine bırakmaları
• E)Karluklarla birleşip II. Göktürk Devleti'ne son vermeleri