KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi — Test 11

KPSS Tarih dersinin Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 171 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 11. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Son Osmanlı Mebusan Meclisi (12 Ocak 1920), Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye), TBMM'nin açılışı (23 Nisan 1920), Sevr'in hukuki durumu ve Millî Mücadele'ye etkisi, Misak-ı Millî (28 Ocak 1920), Sivas Kongresi (4–11 Eylül 1919), Kuva-yı Milliye, Erzurum Kongresi (23 Temmuz – 7 Ağustos 1919). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

0 kolay7 orta8 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Erzurum Kongresi ile Sivas Kongresi karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)Her ikisinde de millî sınırlar içinde vatanın bölünmez bir bütün olduğu kabul edilmiştir.
    • B)Her ikisinin sonunda da bir Temsil Heyeti oluşturulmuş ya da genişletilmiştir.
    • C)Toplanış amacı bakımından biri bölgesel, diğeri ulusal niteliktedir.
    • D)Manda ve himaye düşüncesi ilk kez Sivas Kongresi'nde reddedilmiştir.
    • E)Her ikisinde de Mebusan Meclisi'nin hemen toplanması istenmiştir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Manda ve himaye düşüncesi ilk kez Sivas Kongresi'nde reddedilmiştir.

    Manda ve himaye düşüncesi Sivas Kongresi'nde uzun tartışmalarla yeniden gündeme gelip kesin biçimde reddedilmiştir; ancak bu düşüncenin reddi ilk olarak Erzurum Kongresi kararları arasında yer aldığı için "ilk kez Sivas'ta" yargısı yanlıştır. Vatanın bölünmezliği iki kongrenin de ortak kararıdır; Erzurum'da dokuz üyeli Temsil Heyeti kurulmuş, Sivas'ta üye sayısı artırılarak heyet yurdun tümünü temsil eder duruma getirilmiştir. Her iki kongre de Mebusan Meclisi'nin toplanmasını istediği için E, Erzurum bölgesel Sivas ulusal amaçla toplandığı için C doğrudur. Cevap D.

  2. Soru 2

    Zor

    Amasya Görüşmeleri'nde Temsil Heyeti ile İstanbul Hükûmeti, Mebusan Meclisi'nin toplanması konusunda anlaşmış; ancak meclisin İstanbul dışında toplanması isteği hükûmete kabul ettirilememiştir. Görüşmeler sonunda imzalanan protokollerle İstanbul Hükûmeti, Temsil Heyeti'nin hukuki varlığını tanımıştır. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Temsil Heyeti, İstanbul Hükûmeti'nce muhatap kabul edilmiştir.
    • B)Anadolu'daki hareket hukuki bir dayanak kazanmıştır.
    • C)İki taraf görüşülen bütün konularda anlaşmaya varmıştır.
    • D)Millî Mücadele önderleri meclisin güvenliğini önemsemiştir.
    • E)İstanbul Hükûmeti, Mebusan Meclisi'nin açılmasına karşı çıkmamıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki taraf görüşülen bütün konularda anlaşmaya varmıştır.

    20-22 Ekim 1919'daki Amasya Görüşmeleri'nde meclisin toplanma yeri konusunda anlaşma sağlanamamış, meclis sonunda işgal tehdidi altındaki İstanbul'da açılmıştır; bu nedenle "bütün konularda anlaşma" yargısı verilen bilgilerle çelişir. Protokollerde Temsil Heyeti'nin hukuki varlığının tanınması hem heyetin muhatap sayıldığını hem de harekete hukuki dayanak kazandırıldığını gösterdiği için A ve B metinden çıkar. Meclisin İstanbul dışında toplanmasının istenmesi güvenlik kaygısını, hükûmetin meclisin toplanmasını kabul etmesi de E'yi doğrular. Cevap C.

  3. Soru 3

    Orta

    2 Mayıs 1920'de çıkarılan kanunla bakanların, Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından ve Meclis tarafından tek tek seçilmesi esası benimsenmiştir. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Kuvvetler ayrılığı ilkesinin benimsendiğinin
    • B)Yürütmenin yasamanın içinden çıktığının
    • C)Ayrı bir devlet başkanlığı makamı kurulduğunun
    • D)Yargı bağımsızlığının güvenceye alındığının
    • E)Çok partili siyasal hayata geçildiğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yürütmenin yasamanın içinden çıktığının

    İcra Vekillerinin seçimine ilişkin 2 Mayıs 1920 tarihli kanun, bakanları Meclis'in kendi üyeleri arasından tek tek seçmesini öngörerek meclis hükûmeti sistemini kurmuştur; bu sistemde yürütme yasamanın içinden doğar ve ona bağlıdır. Böyle bir yapı kuvvetler ayrılığının değil kuvvetler birliğinin uygulanmasıdır, bu nedenle A yanlıştır. Ayrı bir devlet başkanlığı makamı ancak 29 Ekim 1923'te cumhurbaşkanlığıyla oluştuğu için C, çok partili hayat denemeleri 1924'ten sonra başladığı için E dönemle uyuşmaz. Cevap B.

  4. Soru 4

    Zor

    Misak-ı Millî ile ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Kars, Ardahan ve Batum'un geleceğinin halkoyuna başvurularak belirlenmesi öngörülmüştür. II. Ekonomik ve adli gelişmeyi engelleyen kısıtlamaların, yani kapitülasyonların kaldırılması istenmiştir. III. Saltanat yerine ulusal egemenliğe dayanan yeni bir yönetim biçimi kurulması kararlaştırılmıştır. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I ve II

    28 Ocak 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen Misak-ı Millî, Kars-Ardahan-Batum ile Batı Trakya'nın geleceğinin halkoyuyla belirlenmesini istemiş; siyasi, adli ve mali gelişmeyi engelleyen kısıtlamaların, yani kapitülasyonların kaldırılmasını şart koşmuştur. Buna karşılık Misak-ı Millî saltanat ve hilafet makamlarının korunmasını esas alan bir belgedir; yeni bir yönetim biçimi öngörmediği için III yanlıştır. Yönetim biçimi 29 Ekim 1923'te cumhuriyetin ilanıyla değişmiştir; bu yüzden III'ü içeren D ve E seçenekleri elenir. Cevap C.

  5. Soru 5

    Orta

    Mustafa Kemal, son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Müdafaa-i Hukuk adıyla bir grup kurulmasını ve kendisinin meclis başkanı seçilmesini istemiştir. Meclise giren arkadaşları Felah-ı Vatan grubunu kurmuş, Mustafa Kemal başkanlığa seçilmemiş; buna karşın meclis 28 Ocak 1920'de Misak-ı Millî'yi kabul etmiştir. Bu bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Meclis, millî hedefleri benimsemiş ama öngörülen örgütlenmeyi uygulamamıştır.
    • B)Meclis, Anadolu'daki millî hareketi bütünüyle reddetmiş sayılmalıdır.
    • C)Misak-ı Millî, İtilaf Devletleri'nin onayı alındıktan sonra kabul edilmiştir.
    • D)Padişah, meclisin toplanmasına ve çalışmasına baştan engel olmuştur.
    • E)Temsil Heyeti, meclisin aldığı bütün kararları geçersiz saymıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Meclis, millî hedefleri benimsemiş ama öngörülen örgütlenmeyi uygulamamıştır.

    Mecliste Müdafaa-i Hukuk grubu yerine Felah-ı Vatan grubunun kurulması ve Mustafa Kemal'in başkan seçilmemesi, Temsil Heyeti'nin örgütlenme planının uygulanmadığını gösterir; buna karşın Misak-ı Millî'nin kabulü millî hedeflerin benimsendiğini kanıtlar. Misak-ı Millî'yi kabul eden bir meclisin millî hareketi bütünüyle reddettiği söylenemeyeceği için B yanlıştır. Belge İtilaf Devletleri'nin onayıyla değil meclisin kendi kararıyla kabul edildiğinden C, meclis 12 Ocak 1920'de padişahın iradesiyle açıldığından D geçersizdir. Cevap A.

  6. Soru 6

    Zor

    16 Mart 1920'de İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından resmen işgal edilmesinin ardından Mebusan Meclisi çalışmalarına ara vermiş, 11 Nisan 1920'de de padişah tarafından kapatılmıştır. Mustafa Kemal işgalin hemen ardından Ankara'da olağanüstü yetkili bir meclisin toplanması için seçim yapılmasını istemiştir. Bu gelişmelerden aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)İstanbul'un yasama organına ev sahipliği yapma niteliğini yitirdiğine
    • B)Millî Mücadele'nin siyasi merkezinin Anadolu'ya kaydığına
    • C)Ulusal iradeyi temsil edecek yeni bir organa ihtiyaç duyulduğuna
    • D)İtilaf Devletleri'nin Osmanlı yönetimi üzerindeki baskısını artırdığına
    • E)Saltanat makamının hukuken sona erdirildiğine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Saltanat makamının hukuken sona erdirildiğine

    İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin kapatılması, Ankara'da 23 Nisan 1920'de Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına giden yolu açmıştır; verilen bilgiler yasama merkezinin Ankara'ya kaydığını, yeni bir temsil organına ihtiyaç duyulduğunu ve İtilaf baskısının arttığını gösterir. Oysa saltanat bu tarihte hukuken sürmektedir ve ancak 1 Kasım 1922'de kaldırılmıştır, dolayısıyla E bu bilgilerden çıkarılamaz. Padişahın meclisi kapatabilmesi de saltanat yetkilerinin hâlâ yürürlükte olduğunun kanıtıdır. Cevap E.

  7. Soru 7

    Orta

    Büyük Millet Meclisi, açılışından sonra kendisine karşı çıkan ayaklanmalarla mücadele etmek için çeşitli önlemler almıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu dönemde alınan önlemler arasında yer almaz?

    • A)Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
    • B)Firariler hakkındaki kanunla İstiklal Mahkemelerinin kurulması
    • C)Ayaklanmaların bastırılmasında Kuva-yı Milliye birliklerinden yararlanılması
    • D)Ankara Müftüsü'nün öncülüğünde İstanbul'daki fetvaya karşı fetva yayımlanması
    • E)Takrir-i Sükûn Kanunu'yla olağanüstü yetkiler alınması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Takrir-i Sükûn Kanunu'yla olağanüstü yetkiler alınması

    Takrir-i Sükûn Kanunu 4 Mart 1925'te, yani Cumhuriyet Dönemi'nde Şeyh Sait Ayaklanması üzerine çıkarılmıştır; Millî Mücadele yıllarındaki ayaklanmalarla ilgisi yoktur. Millî Mücadele döneminde 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmış, 11 Eylül 1920'de Firariler Kanunu'yla İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur; bu nedenle A ve B dönemin önlemlerindendir. Ayaklanmaların bastırılmasında Kuva-yı Milliye birliklerinden yararlanılması ve Ankara Müftüsü Rıfat Börekçi'nin öncülüğünde karşı fetva yayımlanması da alınan önlemler arasındadır. Cevap E.

  8. Soru 8

    Zor

    Sevr Antlaşması ile ilgili olarak aşağıdaki bilgiler verilmiştir: I. Osmanlı Mebusan Meclisi onaylamadığı için hukuken yürürlüğe girmemiştir. II. Boğazların yönetimi, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılmıştır. III. Antlaşmayı imzalayanlar Büyük Millet Meclisi'nce vatan haini sayılmıştır. Bu bilgilerden hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)I ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — I ve III

    Sevr Antlaşması Saltanat Şûrası kararıyla imzalanmış, ancak Mebusan Meclisi 11 Nisan 1920'de kapatıldığı için onaylanmamış ve hukuken hiç yürürlüğe girmemiştir; Büyük Millet Meclisi de antlaşmayı imzalayanları vatan haini ilan etmiştir. Bu nedenle I ve III doğrudur. Sevr'de Boğazlar, Türkiye'nin yönetiminde söz sahibi olmadığı uluslararası bir komisyona bırakılmıştır; başkanı Türk olan Boğazlar Komisyonu 1923 Lozan Antlaşması'nın düzenlemesidir, dolayısıyla II yanlıştır. İki antlaşmanın Boğazlar hükümleri sık karıştırıldığı için II'yi içeren B, C ve E seçenekleri elenir. Cevap D.

  9. Soru 9

    Orta

    Sivas Kongresi'nin ardından Temsil Heyeti, Ali Fuat Paşa'yı Batı Anadolu Umum Kuva-yı Milliye Komutanlığına atamıştır. Bu gelişme Temsil Heyeti ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Yasama yetkisini kullanmaya başladığının
    • B)Yürütme alanında fiilen yetki kullandığının
    • C)Yargı yetkisini de üstlendiğinin
    • D)İstanbul Hükûmeti'yle birlikte hareket ettiğinin
    • E)Düzenli ordunun kurulmasına karar verdiğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yürütme alanında fiilen yetki kullandığının

    Bir komutanı göreve atamak yürütme yetkisinin kullanılmasıdır; Temsil Heyeti Ali Fuat Paşa'yı atamakla ilk kez fiilî bir yürütme işlemi gerçekleştirmiştir. Kanun yapmak yasama işlemi olduğu ve Temsil Heyeti kanun çıkarmadığı için A yanlıştır; mahkeme kurma ya da yargılama söz konusu olmadığı için C de geçersizdir. Atama İstanbul Hükûmeti'nden bağımsız yapıldığından D, düzenli ordu kararı 1920 sonlarına ait olduğundan E yanlıştır. Cevap B.

  10. Soru 10

    Orta

    Erzurum Kongresi'nde "Azınlıklara siyasal egemenliğimizi ve toplumsal dengemizi bozacak ayrıcalıklar verilemez." kararı alınmıştır. Bu kararla aşağıdakilerden hangisi önlenmek istenmiştir?

    • A)Kapitülasyonların yeniden yürürlüğe konması
    • B)Azınlıkların devlet içinde ayrı statü kazanması
    • C)Yabancı sermayenin ülkeye girmesi
    • D)Padişahın yetkilerinin büsbütün sınırlandırılması
    • E)Millî cemiyetlerin tek çatıda birleştirilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Azınlıkların devlet içinde ayrı statü kazanması

    Erzurum Kongresi'nin bu kararı, Mondros sonrasında azınlık örgütlerinin özerklik ve bölgesel ayrıcalık istekleriyle devlet içinde ayrı bir statü elde etmesini engellemeyi amaçlar. Kapitülasyonlar azınlıklara değil yabancı devlet uyruklarına tanınan ayrıcalıklar olduğu için A, karar yabancı sermayeye ilişkin bir yasak içermediği için C yanlıştır. Kararın padişahın yetkileriyle bir ilgisi yoktur; millî cemiyetlerin birleştirilmesi ise Sivas Kongresi'nin ayrı bir kararıdır ve önlenmek istenen bir durum değildir. Cevap B.

  11. Soru 11

    Zor

    Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden farklı bir yılda gerçekleşmiştir?

    • A)Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nun çıkarılması
    • B)Sevr Antlaşması'nın imzalanması
    • C)Büyük Millet Meclisi'nin açılması
    • D)İstiklal Mahkemelerinin kurulması
    • E)Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Temsil Heyeti'nin Ankara'ya gelmesi

    Temsil Heyeti 27 Aralık 1919'da Ankara'ya gelmiştir; diğer dört gelişme 1920 yılına aittir. Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de açılmış, 29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmış, 11 Eylül 1920'de Firariler Kanunu'yla İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Sevr Antlaşması da 10 Ağustos 1920'de imzalandığı için A, B, C ve D aynı yıl içinde birbirini izleyen gelişmelerdir. Cevap E.

  12. Soru 12

    Zor

    29 Nisan 1920'de Hıyanet-i Vataniye Kanunu çıkarılmış, 11 Eylül 1920'de ise Firariler Kanunu'yla İstiklal Mahkemeleri kurulmuştur. Bu iki düzenleme arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İkincisi, birincisini uygulayacak yargı organını oluşturmuştur.
    • B)İkincisi, birincisini yürürlükten kaldırarak onun yerine geçmiştir.
    • C)Her ikisi de yalnızca asker kaçaklarını kapsayan düzenlemelerdir.
    • D)Her ikisi de ayaklanmalar sona erdikten sonra çıkarılmıştır.
    • E)Birincisi yürütmeyi, ikincisi yasama yetkisini sınırlandırmıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — İkincisi, birincisini uygulayacak yargı organını oluşturmuştur.

    Hıyanet-i Vataniye Kanunu, Büyük Millet Meclisi'ne sözle, yazıyla ya da eylemle karşı çıkmayı vatana ihanet sayan bir ceza kuralıdır; İstiklal Mahkemeleri ise bu kuralı uygulayacak yargı organı olarak Firariler Kanunu'yla kurulmuştur. İkinci kanun birincisini yürürlükten kaldırmamış, tersine onu işler kıldığı için B yanlıştır. Hıyanet-i Vataniye Kanunu yalnız asker kaçaklarını değil Meclis'e karşı her türlü muhalefeti kapsadığı için C, iki düzenleme de ayaklanmalar sürerken çıkarıldığı için D geçersizdir. Cevap A.

  13. Soru 13

    Orta

    Misak-ı Millî'nin Millî Mücadele tarihi açısından taşıdığı temel önem aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Saltanatın kaldırılmasını karara bağlaması
    • B)Düzenli ordunun kurulmasını kararlaştırması
    • C)İtilaf Devletleri'nce resmen tanınıp kabul edilmiş olması
    • D)Ulusal sınırların Meclis-i Mebusanca kabul edilmesi
    • E)Azınlıklara geniş siyasi ayrıcalıklar tanıması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ulusal sınırların Meclis-i Mebusanca kabul edilmesi

    Misak-ı Millî, Erzurum ve Sivas kongrelerinde belirlenen ulusal sınır anlayışını 28 Ocak 1920'de Osmanlı Meclis-i Mebusanına kabul ettirerek ona resmî ve ulusal bir belge niteliği kazandırmıştır; Millî Mücadele'nin hedefi böylece meşru bir zemine oturmuştur. Belge saltanata bağlılığı koruduğu için A, düzenli ordu Misak-ı Millî'nin konusu olmadığı için B yanlıştır. İtilaf Devletleri belgeyi tanımak yerine 16 Mart 1920'de İstanbul'u işgal etmiştir; azınlıklara ayrıcalık tanınması ise açıkça reddedilmiştir. Cevap D.

  14. Soru 14

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi Temsil Heyeti'nin, İstanbul Hükûmeti'yle ilişki kurarak sonuç alma yolunu denediğine kanıt olarak gösterilemez?

    • A)Amasya Görüşmeleri'nin yapılması
    • B)Mebusan Meclisi seçimlerine katılma kararı alınması
    • C)Padişaha ve hükûmete telgraflarla isteklerin iletilmesi
    • D)Meclisin İstanbul dışında toplanması önerisinin hükûmete götürülmesi
    • E)Sevr Antlaşması'nı imzalayanların vatan haini sayılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sevr Antlaşması'nı imzalayanların vatan haini sayılması

    Sevr'i imzalayanların vatan haini ilan edilmesi, İstanbul Hükûmeti'yle uzlaşma değil onunla yolların kesin biçimde ayrılması anlamına gelir; bu nedenle ilişki kurma çabasına kanıt olamaz. Amasya Görüşmeleri'nde İstanbul Hükûmeti'yle protokoller imzalanması ve meclisin toplanma yeri önerisinin hükûmete götürülmesi, Temsil Heyeti'nin meşru zeminde sonuç almayı denediğini gösterir; bu yüzden A ve D kanıt niteliğindedir. Seçimlere katılma kararı ve padişahla hükûmete telgraf çekilmesi de aynı çabanın parçasıdır. Cevap E.

  15. Soru 15

    Orta

    Sivas Kongresi'nde yurdun değişik yerlerinde kurulmuş millî cemiyetler, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir. Bu kararla ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ulusal direnişi tek merkezden yönetmek
    • B)İstanbul Hükûmeti'nin denetimini kabul etmek
    • C)Azınlık cemiyetlerini denetim altına almak
    • D)Düzenli bir ordu kurmaya hazırlanmak
    • E)Yeni bir anayasa hazırlığına başlamak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ulusal direnişi tek merkezden yönetmek

    Erzurum'daki Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk, Trakya-Paşaeli ve Redd-i İlhak gibi bölgesel amaçlarla kurulmuş cemiyetlerin tek bir cemiyet çatısında birleştirilmesi, dağınık direnişi ortak bir karar merkezine bağlayarak güç birliği sağlamayı amaçlar. Karar, İstanbul Hükûmeti'nin denetimini kabul etmek değil ondan bağımsız bir yapı oluşturmak anlamına geldiği için B yanlıştır. Birleştirme yalnız millî cemiyetleri kapsadığından C, düzenli ordu ve anayasa çalışmaları 1920 ve sonrasına ait olduğundan D ve E dönemle uyuşmaz. Cevap A.

Sponsorlu