Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin İnkılaplar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
7 kolay8 orta0 zor
Türkiye Cumhuriyeti'nin ikinci anayasası olan ve uzun yıllar yürürlükte kalan 1924 Anayasası hangi yıl kabul edilmiştir?
Doğru cevap: B — 1924
Teşkilat-ı Esasiye Kanunu olarak da anılan yeni anayasa 20 Nisan 1924'te kabul edilmiş ve 1961 Anayasası'na kadar yürürlükte kalmıştır. 1921 tarihli metin Millî Mücadele Dönemi anayasası olduğundan, 1926 ise Medeni Kanun'un kabul edildiği yıl olduğundan doğru yanıt olamaz.
1924 Anayasası'na göre yasama ve yürütme yetkileri TBMM'de toplanmış, yargı yetkisi ise bağımsız mahkemelere bırakılmıştır. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: D — Güçler birliği anlayışının benimsendiğinin
Yasama ve yürütmenin mecliste birleşmesi güçler birliğini, yargının bağımsız mahkemelere bırakılması ise yargısal ayrılığı gösterir. Anayasa cumhurbaşkanını meclisin seçtiği bir makam olarak düzenlediğinden yasama yetkisinin cumhurbaşkanına verildiği söylenemez.
1924 Anayasası'nda 1928 yılında yapılan değişiklikle anayasa metninden çıkarılan ifade aşağıdakilerden hangisiyle ilgilidir?
Doğru cevap: A — Devletin dininin belirtildiği madde
1928'de yapılan değişiklikle 'Devletin dini İslam'dır' ibaresi anayasadan çıkarılmış, bu adım laikleşme sürecinin önemli aşamalarından biri olmuştur. Yönetim biçiminin cumhuriyet olduğu madde ise değiştirilemez nitelikte olup çıkarılmamıştır.
1937 yılında yapılan bir anayasa değişikliğiyle Cumhuriyet Halk Partisi programında yer alan altı ilke anayasa metnine eklenmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?
Doğru cevap: E — İlkelerin anayasal dayanağa kavuşmasına
1937 değişikliğiyle laiklik dâhil altı ilke anayasada yer almış, böylece bu ilkeler devletin temel nitelikleri hâline gelmiştir. Anayasa bütünüyle değiştirilmediği için yeni bir anayasadan söz edilemez.
1924 Anayasası'nda 1934 yılında yapılan değişiklikle gerçekleşen gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Kadınlara milletvekili seçme-seçilme hakkı tanınması
Kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkı 5 Aralık 1934'te yapılan anayasa değişikliğiyle tanınmıştır. Belediye seçimlerinde oy hakkı 1930'da, muhtarlık seçimlerine katılma hakkı 1933'te verilmiş; mirasta eşitlik ise 1926 Medeni Kanunu'yla sağlanmıştır.
Türk Medeni Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?
Doğru cevap: D — 17 Şubat 1926
Türk Medeni Kanunu 17 Şubat 1926'da kabul edilmiş, aynı yılın ekim ayında yürürlüğe girmiştir. 3 Mart 1924 halifeliğin kaldırıldığı, 25 Kasım 1925 ise Şapka Kanunu'nun çıkarıldığı tarihtir.
Türk Medeni Kanunu hazırlanırken İsviçre Medeni Kanunu'nun örnek alınmasında aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?
Doğru cevap: A — İsviçre'nin Türkiye'ye borç para vermeyi kabul etmesi
İsviçre Medeni Kanunu'nun yeni, laik, açık ve eşitlikçi yapısı tercih nedeniydi; hukuki içerik dışında bir mali koşul söz konusu değildi. Bu nedenle borç verilmesi gerekçesi tarihsel dayanaktan yoksundur.
Aşağıdakilerden hangisi Medeni Kanun'un getirdiği düzenlemeler arasında yer almaz?
Doğru cevap: C — Kadınlara siyasal hakların tanınması
Medeni Kanun aile ve miras hukukunda kadın-erkek eşitliğini sağlamış, ancak siyasal haklarla ilgili bir düzenleme içermemiştir. Kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkı 1934'te ayrı bir anayasa değişikliğiyle tanınmıştır.
Medeni Kanun'un kabulüyle azınlıkların kendi cemaat mahkemelerine başvurma uygulamasının sona ermesi, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: B — Hukuk birliğinin sağlanmaya çalışıldığının
Herkesin aynı kanuna tabi olması, hukukta ikiliğin kaldırılarak birliğin sağlanmasını amaçlar. Kapitülasyonlar Lozan Antlaşması'yla kaldırıldığından yeniden tanındığı yönündeki seçenek tarihsel gerçeğe aykırıdır.
Cumhuriyet Dönemi'nde çıkarılan kanunlarla ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: E — Türk Ceza Kanunu — İsviçre hukuku
1926'da kabul edilen Türk Ceza Kanunu İtalyan hukukundan yararlanılarak hazırlandığı için İsviçre ile eşleştirilmesi yanlıştır. Medeni Kanun, Borçlar Kanunu ve İcra-İflas Kanunu İsviçre'den, Ticaret Kanunu ise Alman hukukundan yararlanılarak hazırlanmıştır.
Şer'iyye Mahkemeleri'nin kaldırılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Yargıda birliği sağlamak
1924'te şer'i mahkemelerin kaldırılmasıyla yargıdaki ikili yapı sona ermiş ve laik hukuk düzenine geçişin önü açılmıştır. Okuryazarlığın artırılması ise Harf İnkılabı ve Millet Mektepleriyle ilgili bir hedeftir.
3 Mart 1924'te kaldırılan ve din işlerinin yürütülmesiyle görevli olan kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti
Şer'iyye ve Evkaf Vekâleti 3 Mart 1924'te kaldırılmış, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Darülfünun ise 1933 üniversite reformuyla kapatılan yükseköğretim kurumudur.
Türkiye'de kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı hangi yıl tanınmıştır?
Doğru cevap: B — 1930
Kadınlara belediye seçimlerine katılma hakkı 1930'da verilmiştir. 1933'te muhtarlık ve ihtiyar heyeti seçimlerinde, 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır.
Kadınlara sırasıyla 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık, 1934'te ise milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınmıştır. Bu sıralama aşağıdakilerden hangisine kanıt sayılabilir?
Doğru cevap: A — Siyasal hakların adım adım genişletildiğine
Yerel yönetimlerden başlayıp genel seçimlere uzanan sıralama, hakların basamaklı biçimde genişletildiğini gösterir. 1934'te milletvekili seçilme hakkı da tanındığı için kadınların yalnızca yerel yönetimlerle sınırlı kaldığı söylenemez.
Aşağıdakilerden hangisi hukuk alanında yapılan inkılaplardan biri değildir?
Doğru cevap: D — Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun kabul edilmesi
Medeni Kanun, Borçlar Kanunu, anayasa ve mahkemelerle ilgili düzenlemeler hukuk alanına aittir. 1924'te çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise öğretim birliğini sağlayan bir eğitim inkılabıdır.
