Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin İnkılaplar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 122 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
4 kolay8 orta3 zor
12 Ağustos 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın başkanlığını aşağıdakilerden hangisi yapmıştır?
Doğru cevap: E — Ali Fethi Okyar
Serbest Cumhuriyet Fırkası, Atatürk'ün isteği üzerine Ali Fethi Okyar tarafından 1930'da kurulmuştur. Kâzım Karabekir 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın başkanı olduğundan karıştırılmamalıdır.
Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın Atatürk'ün isteğiyle kurulmuş olması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Demokratik hayatın geliştirilmesinin amaçlandığının
Yeni bir partinin kurulmasının teşvik edilmesi, iktidarın denetlenebildiği bir siyasal düzen arayışını gösterir. Halifelik 1924'te kaldırıldıktan sonra yeniden gündeme getirilmediği için bu seçenek amaçla bağdaşmaz.
1930'da yaşanan Menemen Olayı'nın aşağıdakilerden hangisini ortaya koyduğu savunulabilir?
Doğru cevap: B — Yeni düzene yönelik tepkilerin sürdüğünü
Menemen'de yaşanan olay, inkılaplara karşı çıkan kesimlerin varlığını sürdürdüğünü göstermiş ve rejimin korunmasına yönelik önlemleri gündeme getirmiştir. Aynı yıl Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapanmış olması, çok partili hayatın yerleştiği yargısını da geçersiz kılar.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha önce gerçekleşmiştir?
Doğru cevap: D — Saltanatın kaldırılması
Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmıştır; Ankara'nın başkent olması 13 Ekim 1923, Cumhuriyet'in ilanı 29 Ekim 1923, halifeliğin kaldırılması 3 Mart 1924, Şeyh Sait İsyanı ise 1925 tarihlidir. Bu nedenle en erken gelişme saltanatın kaldırılmasıdır.
Cumhuriyet ilan edilirken 1921 Anayasası'nda değişiklik yapılarak devletin yönetim biçiminin cumhuriyet olduğu maddesi eklenmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: A — Rejimin adının anayasaya yazıldığının
Yönetim biçiminin anayasa metnine yazılması, rejimin hukuki dayanağa kavuştuğunu gösterir. 1924 Anayasası ise daha sonra, 20 Nisan 1924'te kabul edildiğinden yeni bir anayasanın yürürlüğe girdiği söylenemez.
Saltanatın kaldırılmasından sonra TBMM, Abdülmecid Efendi'yi halife seçmiştir. Bu karar aşağıdakilerden hangisine kanıt sayılabilir?
Doğru cevap: D — Halifelik makamının bir süre daha korunduğuna
TBMM'nin halife seçmesi, saltanat kaldırılsa bile halifelik makamının varlığını sürdürdüğünü ortaya koyar. Laiklik ilkesi anayasaya 1937'de girdiği ve hanedan üyeleri 1924'te yurt dışına çıkarıldığı için diğer seçenekler bu kararla açıklanamaz.
Ekim 1923'te hükûmetin istifasının ardından yeni hükûmetin kurulmasında güçlük yaşanması, meclisteki yönetim boşluğunu görünür kılmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisini hızlandırmıştır?
Doğru cevap: A — Cumhuriyet'in ilan edilmesini
Hükûmet bunalımı, devlet başkanlığı makamının belirsizliğinden kaynaklandığı için 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanı bu sorunun çözümü olmuştur. Saltanat bir yıl önce, 1922'de kaldırıldığından bu bunalımın sonucu sayılamaz.
Ankara'nın başkent seçilmesinde aşağıdakilerden hangisi etkili olmamıştır?
Doğru cevap: C — Ankara'nın en büyük liman kenti olması
Ankara'nın konumu, güvenliği ve Millî Mücadele'nin merkezi olması başkent seçilmesinde belirleyici olmuştur. Ankara iç kesimde yer alan bir kent olduğundan liman kenti olmasıyla ilgili gerekçe gerçeğe aykırıdır.
Meclis hükûmeti sisteminde bakanlar meclis tarafından tek tek seçilirken Cumhuriyet'in ilanından sonra bakanları başbakanın belirlemesi ve meclisin güvenoyuna sunması usulü benimsenmiştir. Bu değişikliğin öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Yürütmede hızlı karar alınmasını sağlamak
Bakanların bir bütün hâlinde belirlenmesi, hükûmet içinde uyumu ve karar alma hızını artırmayı amaçlamıştır. Bakanlar Kurulu meclisin güvenoyuna sunulduğu için meclisin devre dışı bırakıldığı söylenemez.
Aşağıdakilerden hangisi halifeliğin kaldırılmasının doğrudan sonuçları arasında gösterilemez?
Doğru cevap: B — Ekonomide devletçilik ilkesinin benimsenmesi
Halifeliğin kaldırılması siyasi, hukuki ve kültürel alanda laikleşmenin önünü açmıştır. Devletçilik ise 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı sonrasında ağırlık kazanan ekonomik bir tercih olduğundan halifeliğin kaldırılmasının sonucu sayılamaz.
Şeyh Sait İsyanı'nın çıkması üzerine dönemin hükûmeti istifa etmiş, yeni hükûmeti İsmet Paşa kurmuştur. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Ayaklanmaya karşı sert önlemler alındığının
Hükûmet değişikliğinin ardından Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarılmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden devreye girmiştir; bu da daha sert bir tutumun benimsendiğini gösterir. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası bu süreçte kapatıldığı için muhalefetin iktidara geldiği seçeneği gerçeğe aykırıdır.
Takrir-i Sükûn Kanunu'nun uygulanmasının aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?
Doğru cevap: E — Çok partili hayat denemesinin kesintiye uğramasına
Kanunun yürürlükte olduğu dönemde muhalefet partisi kapatılmış ve yeni bir parti denemesi 1930'a kadar yapılamamıştır. Kabotaj Kanunu ekonomik alanda 1926'da çıkarıldığından bu kanunun sonucu olarak değerlendirilemez.
Aşağıdakilerden hangisi Cumhuriyet Dönemi'nde kurulan siyasi partilerden biri değildir?
Doğru cevap: A — İttihat ve Terakki Fırkası
Cumhuriyet Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, Serbest Cumhuriyet Fırkası ve Ahali Cumhuriyet Fırkası Cumhuriyet Dönemi'nde kurulmuştur. İttihat ve Terakki ise Osmanlı Dönemi'nin siyasi örgütlenmesidir.
1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası 1925'te kapatılmış, 1930'da kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası ise aynı yıl içinde kendini feshetmiştir. Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: B — 1930'lu yıllarda çok partili düzenin kalıcı biçimde yerleştiğine
Verilen bilgi, iki denemenin de kısa sürede sona erdiğini ortaya koyduğu için çok partili düzenin yerleştiği sonucunu desteklemez. Buna karşılık birden çok deneme yapıldığı ve girişimlerin 1924'te başladığı doğrudan çıkarılabilir.
Aşağıdakilerden hangisi siyasi alanda yapılan inkılaplardan biri değildir?
Doğru cevap: D — Kabotaj Kanunu'nun kabul edilmesi
Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması, Cumhuriyet'in ilanı ve başkentin belirlenmesi devletin yönetim yapısını ilgilendiren siyasi düzenlemelerdir. 1926'da kabul edilen Kabotaj Kanunu ise denizcilik ve taşımacılıkla ilgili ekonomik bir düzenlemedir.
