Atatürkçülük ve Atatürk İlkeleri — Test 10

Doğru cevap: D — Millet Mektepleri'nin açılması

Millet Mektepleri, 1928 harf inkılabının ardından halka okuma yazma öğretmek için açılmıştır; eğitim ve halkçılıkla ilgilidir, hukukun laikleşmesine kanıt olarak gösterilemez. Şer'iye mahkemelerinin kapatılıp yerine laik yargı düzeninin kurulması ve 3 Mart 1924'te Şeriye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması hukuk ve yönetimde laikleşmenin doğrudan adımlarıdır; bu yüzden A ve B kanıttır. 1926 Türk Medeni Kanunu aile hukukunu din kurallarından ayırmış, 1928'de anayasadan devletin dinine ilişkin madde çıkarılmıştır. Cevap D.

Doğru cevap: A — Kadınlara siyasi hakların tanınması

Kadınlar 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık, 1934'te milletvekili seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazanmıştır. Bu düzenleme halkın yönetime katılmasını genişlettiği için cumhuriyetçilikle, kadın-erkek eşitliğini sağladığı için halkçılıkla ilgilidir; iki ilkenin birbirini tamamladığını gösterir. Sümerbank ile Etibank devletçiliğin, Kabotaj Kanunu millî ekonomi ve bağımsızlığın ürünü olduğundan B ve E uygun değildir. Tekke ve zaviyelerin kapatılması laiklikle, Türk Dil Kurumu ise milliyetçilikle ilişkilidir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Halifeliğin kaldırılması – Devletçilik

3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılması, din ile devlet işlerinin ayrılmasını sağlayan bir laiklik adımı ve cumhuriyet yönetiminin pekiştirilmesidir; ekonomik bir model olan devletçilikle ilgisi yoktur, bu yüzden E yanlış eşleştirmedir. Aşar vergisinin kaldırılması köylünün vergi yükünü azalttığı için halkçılıkla, Türk Tarih Kurumu millî kültür çalışmaları nedeniyle milliyetçilikle doğru eşleşir. Tevhid-i Tedrisat Kanunu eğitimi tek çatıda ve laik temelde toplamış, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı ise devlet eliyle sanayileşmeyi öngörmüştür. Cevap E.

Doğru cevap: D — İlkelerin her ülkede aynı sonucu vereceğine

Paragraf, bir ilkenin uygulanmasının başka bir alanda sonuç doğurduğunu ve ilkelerin bir bütün oluşturduğunu anlatır; bu nedenle A, E ve laikliğin eğitime yansıdığını söyleyen B paragraftan çıkarılabilir. Öğretimin akıl ve bilim temeline oturtulduğu da metinde açıkça belirtildiği için C de ulaşılabilir bir yargıdır. Ancak metinde ilkelerin başka ülkelerde uygulanması ya da her yerde aynı sonucu vereceğine ilişkin hiçbir veri yoktur. Cevap D.

Doğru cevap: C — Laiklik – Halkçılık

Aile hukukunun din kurallarından ayrılması laikliğin, kadın ile erkeğin hukuk önünde eşit sayılması ise halkçılığın gereğidir; dolayısıyla kanun bu iki ilkeyi birlikte hayata geçirmiştir. Devletçilik ekonomik yatırımların devlet eliyle yapılmasıyla ilgili olduğundan A, B ve E'deki eşleştirmeler kanunun içeriğini karşılamaz. Milliyetçilik dil, tarih ve kültür alanındaki çalışmalarla ilgili olduğu için D de doğru değildir. Cevap C.

Doğru cevap: B — Milleti din ortaklığı temelinde tanımlar.

Atatürk milliyetçiliği milleti din ya da ırk ortaklığıyla değil, dil, kültür ve ülkü birliğiyle bir arada yaşama iradesine dayandırır; bu yüzden milleti din ortaklığı temelinde tanımlayan yargı söylenemez. Ümmet anlayışı ve ırkçılık reddedildiği için A ve C bu ilkeye uygundur. Yurtta sulh, cihanda sulh anlayışı gereği başka milletlerin haklarına saygı gösterilmesi ve millî birlik ile ülke bütünlüğünün esas alınması da ilkenin özellikleri arasındadır. Cevap B.

Doğru cevap: A — Cumhuriyetçilik – Millî egemenlik

Millî egemenlik, yönetme yetkisinin kayıtsız şartsız millete ait olmasını ifade eder ve cumhuriyet yönetiminin doğrudan dayanağıdır; bu nedenle cumhuriyetçiliği bütünleyen ilkedir. Devletçilik ekonomik kalkınma modeli olduğu için millî egemenlikle değil planlı sanayileşmeyle ilgilidir, dolayısıyla B yanlıştır. Millî bağımsızlık, siyasi ve ekonomik alanda dış müdahaleye kapalı olmayı anlatır; laiklik ve inkılapçılıkla doğrudan eşleşmediği için C ve E de geçersizdir. Yurtta sulh, cihanda sulh dış politikaya ilişkin olduğundan halkçılığın bütünleyicisi sayılamaz. Cevap A.