II. Dünya Savaşı — Test 5

Doğru cevap: B — Üçlü İttifak Antlaşması

Türkiye 1939'da İngiltere ve Fransa ile karşılıklı yardımı öngören Üçlü İttifak Antlaşması'nı imzalamıştır. Montrö Sözleşmesi 1936'da Boğazlar rejimini düzenlemiş, Balkan Antantı ise 1934'te bölge devletleriyle imzalandığı için bu seçenekler yanlıştır.

Doğru cevap: D — Sınırlarına yaklaşan tehdidi uzak tutmak istemesi

Almanya'nın 1941'de Balkanlar'ı ele geçirerek Türkiye sınırına dayanması üzerine Türkiye, savaşın dışında kalabilmek için Almanya ile saldırmazlık antlaşması imzalamıştır. Türkiye bu antlaşmayla İngiltere ile olan ittifakını sona erdirmemiş ve savaşa girmeyi de planlamamıştır; Birleşmiş Milletler ise 1945'te kurulmuştur.

Doğru cevap: A — Denge gözeten bir politika izlendiği

İki tarafla da ilişkileri sürdürerek ülkeyi savaşın dışında tutma çabası denge gözeten bir politika olarak değerlendirilir. Türkiye savaş boyunca fiilî çatışmaya girmediği için Mihver ya da Müttefik saflarında savaştığı seçenekleri yanlıştır; antlaşmaların imzalanması dış politikanın etkin biçimde yürütüldüğünü gösterir.

Doğru cevap: C — İsmet İnönü - Winston Churchill

Adana Görüşmesi 1943 başında Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ile İngiltere Başbakanı Winston Churchill arasında yapılmıştır. Roosevelt ve Stalin bu görüşmede yer almamıştır; Atatürk ise 1938'de vefat ettiği için savaş yıllarındaki görüşmelerde bulunması mümkün değildir.

Doğru cevap: E — İnönü, Roosevelt ve Churchill

Aralık 1943'teki Kahire görüşmesinde İsmet İnönü, ABD Başkanı Roosevelt ve İngiltere Başbakanı Churchill bir araya gelmiştir. Stalin bu görüşmeye katılmamış, Truman ve Attlee ise ancak 1945'te göreve geldikleri için Kahire'de bulunmaları mümkün değildir.

Doğru cevap: C — I, II ve III

Türkiye uzun savaş yıllarından yeni çıkmış, ekonomisi ve ordusu böyle bir savaşı sürdürmeye elverişli olmayan bir ülkeydi; ayrıca dış politikası toprak kazanmayı değil mevcut sınırların korunmasını esas alıyordu. Üç öncül de geçerli olduğundan yalnız bir ya da iki öncülü gösteren seçenekler eksik kalmaktadır.

Doğru cevap: B — Bir defaya mahsus alınan bir vergi olması

Varlık Vergisi, savaş giderlerini karşılamak amacıyla 1942'de bir defaya mahsus olmak üzere getirilen olağanüstü bir servet vergisidir. Tarımsal üretimden alınan vergi Toprak Mahsulleri Vergisi olduğundan bu seçenek yanlıştır; vergi 1942'de konulduğu için savaştan önce çıkarıldığı seçeneği de doğru değildir.

Doğru cevap: D — Üreticilerden tarımsal ürünleri üzerinden

Toprak Mahsulleri Vergisi, ordunun ve şehirlerin iaşesini karşılamak amacıyla tarımsal üretim üzerinden alınmış ve büyük ölçüde ürün olarak tahsil edilmiştir. Servet üzerinden alınan olağanüstü vergi Varlık Vergisi'dir; verginin kapsamı memur maaşları ya da gümrük işlemleri olmadığından diğer seçenekler yanlıştır.

Doğru cevap: C — Hasan Âli Yücel

Köy Enstitüleri 1940'ta Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel döneminde açılmıştır. Mustafa Necati ve Reşit Galip daha önceki yılların eğitim bakanlarıdır; Refik Saydam ve Şükrü Saracoğlu ise savaş yıllarında başbakanlık görevinde bulunmuş isimlerdir.

Doğru cevap: E — İsmet İnönü

1938'de cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü savaş yıllarında bu görevi yürütmüş ve Türkiye'nin savaş dışında kalmasında belirleyici rol oynamıştır. Refik Saydam ve Şükrü Saracoğlu bu yıllarda başbakanlık yapmıştır; Celal Bayar ise ancak 1950'de cumhurbaşkanı olmuştur.

Doğru cevap: A — Hazırlıklı bir savaş dışılık izlendiği

Ordunun seferber tutulması savunma hazırlığının sürdüğünü, iki tarafla da ilişkilerin korunması ise savaş dışında kalma çabasını gösterir; bu iki unsur birlikte hazırlıklı bir savaş dışılığı ifade eder. Metin diplomatik ilişkilerin sürdüğünü belirttiği için ilişkilerin kesildiği seçeneği, hazırlık yapıldığını belirttiği için de askerî hazırlıkların bırakıldığı seçeneği metinle çelişir.

Doğru cevap: B — Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile savaşmamasını

Antlaşmaya konulan kayıt, Türkiye'nin Sovyetler Birliği ile savaşa sürüklenmesini önlemeyi amaçlamış ve bu hüküm ilerleyen yıllarda Türkiye'ye hareket serbestliği sağlamıştır. Antlaşma Türkiye'yi derhâl savaşa girmeye zorlamamıştır; Hatay ise 1939'da Türkiye'ye katıldığı için Suriye'ye bırakılması söz konusu değildir.

Doğru cevap: C — Roosevelt ve Churchill

Atlantik Bildirisi 1941'de ABD Başkanı Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Churchill tarafından yayımlanmıştır. Stalin bildirinin hazırlanmasında yer almamış, Truman ve Attlee 1945'te göreve gelmiştir; Wilson ve Clemenceau ise I. Dünya Savaşı dönemine ait isimlerdir.

Doğru cevap: E — 1945

San Francisco Konferansı 1945'te toplanmış ve burada hazırlanan antlaşma ile Birleşmiş Milletler kurulmuştur. 1941 Atlantik Bildirisi'nin yayımlandığı, 1943 ise Casablanca, Kahire ve Tahran konferanslarının toplandığı yıl olduğundan bu tarihlerle karıştırılmamalıdır.

Doğru cevap: D — Milletler Cemiyeti Konseyi

Milletler Cemiyeti Konseyi, 1920'de kurulan ve II. Dünya Savaşı ile işlevini yitiren Milletler Cemiyeti'nin organıdır; Birleşmiş Milletler'in organları arasında yer almaz. Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve Ekonomik ve Sosyal Konsey ise Birleşmiş Milletler'in temel organlarıdır.