Soğuk Savaş Dönemi — Test 5

Doğru cevap: E — Sovyetler Birliği

İlk yapay uydu Sputnik 1957'de Sovyetler Birliği tarafından uzaya gönderilmiştir. ABD bu gelişmenin ardından 1958'de NASA'yı kurarak yarışa karşılık vermiştir; Federal Almanya ve Japonya ise bu dönemde savaşın yıkımını onarmakla uğraştığından uzay yarışının tarafı değildir.

Doğru cevap: A — 1949

Türkiye, Avrupa Konseyi'ne kuruluş yılı olan 1949'da katılmıştır. 1932 Milletler Cemiyeti'ne, 1952 NATO'ya, 1963 ise Avrupa Ekonomik Topluluğu ile ortaklık anlaşmasına ilişkin tarihlerdir; hiçbiri Avrupa Konseyi üyeliğini ifade etmez.

Doğru cevap: D — SEATO

Güneydoğu Asya Antlaşması Örgütü (SEATO) 1954'te Batı Bloku'nun bölgedeki güvenlik düzenlemesi olarak kurulmuştur. COMECON ve Kominform Doğu Bloku kuruluşlarıdır; Bağlantısızlar Hareketi ise iki bloğa da mesafeli duran ülkelerin oluşumu olduğundan Batı Bloku örgütü sayılamaz.

Doğru cevap: C — ABD'nin Türkiye'ye siyasi destek verme eğiliminin

Missouri zırhlısının ziyareti, Sovyet istekleriyle karşı karşıya kalan Türkiye'ye ABD'nin siyasi destek verdiğinin işareti olarak yorumlanmıştır. Boğazlar hiçbir zaman ABD yönetimine bırakılmamış, Montrö Sözleşmesi de yürürlükte kalmaya devam etmiştir.

Doğru cevap: C — Türkiye'nin bu istekleri kabul ettiği

Türkiye söz konusu istekleri reddetmiş ve güvenlik arayışıyla Batı Bloku'na yönelmiştir. Sovyetler Boğazlarda ortak savunma ile doğu illerinden toprak talebinde bulunmuş, 1925 tarihli dostluk antlaşması da yenilenmemiştir; bunlar dönemin bilinen gelişmeleridir.

Doğru cevap: E — Doğu Bloku'nun tam bir birlik oluşturmadığı

Yugoslavya'nın Sovyet denetimini reddederek ayrı bir yol izlemesi, Doğu Bloku'nun tek bir merkezden yönetilen kusursuz bir bütün olmadığını göstermiştir. Yugoslavya NATO'ya üye olmamış, daha sonra Bağlantısızlar Hareketi'nin öncüleri arasında yer almıştır; Doğu Bloku ise 1948'de dağılmamış, varlığını sürdürmüştür.

Doğru cevap: B — Doğu Avrupa'da hoşnutsuzlukların artması

Stalin döneminin eleştirilmesi Doğu Avrupa'da değişim beklentilerini artırmış, aynı yıl Polonya ve Macaristan'daki hareketlenmelere zemin hazırlamıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılması 1991'de gerçekleşmiştir; Varşova Paktı ise 1955'te kurulmuş olup 1956'da feshedilmemiştir.

Doğru cevap: C — Tarımda makine kullanımının yaygınlaşması

Marshall yardımlarıyla gelen traktör ve tarım araçları Türkiye'de makineli tarımı yaygınlaştırmış, ekilen alanları genişletmiş ve köyden kente göçü hızlandırmıştır. Ekim alanlarının daraltılması ya da göçün durdurulması söz konusu olmamış, tersi yönde gelişmeler yaşanmıştır.

Doğru cevap: A — Hindistan

Hindistan 1947'de bağımsızlığını kazanmış, aynı yıl Pakistan ayrı bir devlet olarak kurulmuştur. Cezayir bağımsızlığını 1962'de Fransa'ya karşı verdiği mücadeleyle elde etmiştir; Vietnam ise 1954'te ikiye ayrıldığından bu tarihle ilişkilendirilemez.

Doğru cevap: B — Fransa'ya karşı yürütülmüş ve 1962'de sonuçlanmıştır.

Cezayir'in bağımsızlık mücadelesi Fransa'ya karşı 1954'te başlamış ve 1962'de bağımsızlıkla sonuçlanmıştır. Ülke İngiltere ya da Sovyetler Birliği yönetiminde olmadığından bu devletlere karşı bir mücadeleden söz edilemez; süreç Birleşmiş Milletler kararıyla da başlatılmamıştır.

Doğru cevap: A — Batı Berlin'in Doğu Bloku içinde ada durumuna gelmesi

Batı Berlin, Demokratik Almanya toprakları içinde Batı Bloku'na ait bir ada konumunda kalmış; bu durum abluka ve duvar gibi krizlerin kaynağı olmuştur. Almanya 1949'da birleşmemiş, tam tersine ikiye ayrılmıştır; kentin tamamının Fransa'ya bırakılması ise hiçbir zaman söz konusu olmamıştır.

Doğru cevap: B — Yugoslavya

Yugoslavya, 1948'de Sovyetler Birliği ile yollarını ayırdığından Varşova Paktı'na katılmamış ve bağlantısız bir çizgi izlemiştir. Polonya, Macaristan, Bulgaristan ve Romanya ise paktın kurucu üyeleri arasında yer almıştır.

Doğru cevap: E — Nükleer alandaki ABD tekelinin sona ermesi

1949'daki deneme, nükleer silaha yalnızca ABD'nin sahip olduğu dönemi kapatmış ve iki kutuplu silahlanma yarışını başlatmıştır. Bu gelişme silahların yasaklanmasına yol açmamış; NATO da aynı yıl kurulduğundan kuruluşundan vazgeçilmesi söz konusu değildir.

Doğru cevap: E — ABD - İngiltere - Sovyetler Birliği

Şubat 1945'teki Yalta Konferansı'na ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği liderleri katılmış; savaş sonrası Avrupa'nın durumu ve Almanya'nın işgal bölgelerine ayrılması görüşülmüştür. Almanya ve Japonya konferansta yenilen taraf konumunda olduğundan katılamazdı; Türkiye ise savaşa fiilen girmediği için bu görüşmelerde yer almamıştır.

Doğru cevap: A — Yuri Gagarin

Sovyet kozmonot Yuri Gagarin 1961'de uzaya çıkan ilk insan olmuştur. Neil Armstrong 1969'da Ay'a ayak basan ilk insandır; Alan Shepard ise Gagarin'den sonra uzaya çıkan ilk Amerikalı olduğundan bu unvana sahip değildir.