Soğuk Savaş Dönemi — Test 8

Doğru cevap: D — I ve II

Truman Doktrini 1947'de açıklanmış ve Türkiye ile Yunanistan'a askerî-siyasi yardım öngörmüştür; bu nedenle I ve II doğrudur. III yanlıştır, çünkü doktrin Sovyet yayılmasını önlemeyi hedeflediğinden Sovyetler Birliği'ne destek sağlaması düşünülemez.

Doğru cevap: E — Rekabetin her alanda kurumsallaştığının

NATO ile Varşova Paktı'nın, Marshall Planı ile COMECON'un karşılıklı biçimde ortaya çıkması, rekabetin askerî ve ekonomik alanlarda kalıcı kurumlara dönüştüğünü gösterir. Bu örgütlenmeler savaş tehlikesinin ortadan kalktığını değil sürdüğünü, tarafsızlığın da genel bir tercih olmadığını ortaya koyar.

Doğru cevap: D — İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi 1948'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nca kabul edilmiştir. Helsinki Nihai Senedi 1975'te Yumuşama Dönemi'nde imzalanmıştır; Maastricht Antlaşması ise 1992'de Avrupa Birliği'nin kuruluşuna ilişkin olup insan hakları bildirgesi niteliği taşımaz.

Doğru cevap: C — Devlet görevlilerinin kişisel sorumluluğunun kabulü

Bu davalar, verilen emirleri uygulayan devlet görevlilerinin kişisel olarak sorumlu tutulabileceği ilkesini yerleştirmiş ve sonraki uluslararası ceza yargısına örnek oluşturmuştur. Sınırların belirlenmesi barış antlaşmalarının konusudur; savaşların tümüyle yasaklanması ise bu davalarla sağlanmamıştır.

Doğru cevap: C — Bağlantısızlar Hareketi'ne kurucu olarak katıldığı

Türkiye Batı Bloku içinde yer aldığından bloklara mesafeli duran Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucuları arasında bulunmamıştır. Türkiye 1952'de NATO'ya katılmış, 1953'te Balkan Paktı'na taraf olmuş ve 1955'te Bağdat Paktı'nın kurucuları arasında yer almıştır.

Doğru cevap: B — Yıkılan ekonomileri onarma ve barışı kalıcı kılma isteği

Batı Avrupa ülkeleri savaşın yıkımını onarmak ve özellikle Fransa ile Almanya arasındaki rekabeti kalıcı iş birliğine dönüştürmek amacıyla bütünleşmeye yönelmiştir. Sömürge imparatorluklarının yeniden kurulması bu dönemin gidişine terstir; Doğu Bloku'na katılma ise söz konusu değildir.

Doğru cevap: E — Batı'ya yönelen nüfus akışını durdurmak

Doğu Almanya'dan Batı Berlin üzerinden Batı'ya geçen nitelikli nüfusun artması, duvarın örülmesindeki başlıca etkendir. Duvar Batı Berlin'i ele geçirmeye yönelik bir işgal aracı olmamış; Sovyet askerlerinin kentten çıkarılması da amaçlanmamıştır.

Doğru cevap: A — Birleşmiş Milletler Barış Gücü

Süveyş Krizi'nden sonra ateşkesin denetlenmesi için Birleşmiş Milletler bünyesinde bir barış gücü oluşturulmuş ve bölgeye gönderilmiştir. NATO ile Varşova Paktı krizin tarafı olan blokların askerî örgütleri olduğundan böyle bir görev üstlenmemiştir.

Doğru cevap: E — III - I - II

Sputnik 1957'de uzaya gönderilmiş, U-2 Krizi 1960'ta yaşanmış, Berlin Duvarı ise 1961'de örülmüştür. Bu nedenle duvarın U-2 Krizi'nden önce gösterildiği sıralamalar yanlıştır; U-2 Krizi de Sputnik'ten önce gerçekleşmemiştir.

Doğru cevap: B — Mısır

Mısır, Bağdat Paktı'na katılmamış ve bloklara mesafeli duran bağlantısız çizgiyi benimsemiştir. Türkiye ile Irak paktı 1955'te kurmuş, İngiltere'nin yanı sıra İran ve Pakistan da aynı yıl içinde örgüte katılmıştır.

Doğru cevap: D — Uzay çalışmaları için yeni bir kurum oluşturulması

Sputnik'in yarattığı şok, ABD'de 1958'de uzay çalışmalarını yürütecek bir kurumun kurulmasına ve bilim eğitimine ayrılan kaynakların artırılmasına yol açmıştır. ABD uzay çalışmalarından vazgeçmemiş, tersine hızlandırmıştır; iki ülke arasında askerî ittifak da kurulmamıştır.

Doğru cevap: E — Silahlı kuvvetlerin Batı ölçütlerine göre düzenlenmesi

NATO üyeliğiyle birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri ittifakın eğitim, teçhizat ve örgütlenme ölçütlerine göre yeniden düzenlenmiştir. Üyelik tarafsızlığın değil ittifak içinde yer almanın göstergesidir; savunma harcamaları da sona ermemiş, sürmüştür.

Doğru cevap: B — Küba'nın Sovyetler Birliği'ne yaklaşması

Başarısız çıkarma girişimi Küba yönetimini Sovyetler Birliği'ne daha da yaklaştırmış ve ertesi yıl adaya füze yerleştirilmesinin zeminini hazırlamıştır. Küba'da yönetim değişmemiş, ABD ile ittifak da kurulmamıştır; NATO üyeliği ise hiçbir zaman gündeme gelmemiştir.

Doğru cevap: B — Strazburg

Avrupa Konseyi 1949'da Londra Antlaşması ile kurulmuştur ve merkezi Fransa'nın Strazburg kentindedir; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de bu kentte çalışır. Brüksel, NATO ile Avrupa Birliği kurumlarının merkezidir; Avrupa Konseyi ile karıştırılmamalıdır. Lahey, Birleşmiş Milletler'in yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nın bulunduğu kenttir. Cenevre ise Dünya Sağlık Örgütü gibi BM uzmanlık kuruluşlarına ev sahipliği yapar. Cevap B.

Doğru cevap: D — Batılı devletlerin işgal bölgelerinde ortak para birimine geçmesi

ABD, İngiltere ve Fransa'nın 1948 Haziranında kendi işgal bölgelerinde ortak bir para birimi uygulamaya koyması, Almanya'nın batı kesiminin ayrı bir ekonomik birim hâline getirilmesi anlamına geliyordu; Sovyetler Birliği buna Batı Berlin'in kara bağlantısını keserek karşılık verdi ve abluka başladı. NATO 1949'da, Federal Almanya Cumhuriyeti de yine 1949'da kurulduğuna göre bunlar ablukadan sonraki gelişmelerdir; sonraki bir olay önceki bir olayın nedeni olamaz. Varşova Paktı ise çok daha geç, 1955'te kurulmuştur. Marshall Planı 1947'de açıklanmış olmakla birlikte ablukanın doğrudan değil uzak nedenleri arasındadır. Cevap D.