Yumuşama Dönemi — Test 4

Doğru cevap: B — Perestroyka

Perestroyka, ekonomik ve idari yapının yeniden düzenlenmesini ifade eder; glasnost ise açıklık anlamına gelip düşünce ve basın alanındaki gevşemeyi anlatır. Détente iki blok arasındaki yumuşamayı, Kominform ise 1947'de kurulan bir örgütü ifade ettiğinden bu politikanın adı olamaz.

Doğru cevap: D — Sovyetler Birliği'nin dağılması

Sovyetler Birliği 1991'de dağıldığından yumuşamanın başlangıç nedeni olamaz; bu olay Soğuk Savaş'ın tümüyle sona erdiği aşamaya aittir. Küba Krizi'nin yarattığı nükleer savaş korkusu, silahlanmanın ekonomik yükü ve doğrudan iletişim hattı ise yumuşamayı hazırlayan etkenlerdir.

Doğru cevap: D — Stratejik nükleer silahların sınırlandırılması

SALT görüşmeleri, ABD ile Sovyetler Birliği'nin elindeki stratejik nükleer silahların sayısını sınırlandırmayı amaçlamıştır. Gümrük vergilerinin kaldırılması Avrupa bütünleşmesinin, petrol kotaları ise OPEC'in konusudur; bunların SALT ile ilgisi yoktur.

Doğru cevap: D — 1981

Yunanistan Avrupa Topluluğu'na 1981'de tam üye olmuştur. 1963 Türkiye ile Topluluk arasındaki Ankara Anlaşması'nın, 1970 Katma Protokol'ün, 1996 ise Türkiye ile gümrük birliğinin yürürlüğe girdiği yıldır.

Doğru cevap: A — Nükleer silaha sahip devlet sayısının artmasını önlemek

Antlaşma, nükleer silaha sahip devletlerin sayısının çoğalmasını önlemeyi ve nükleer enerjinin barışçıl kullanımını desteklemeyi amaçlamıştır. Mevcut silahların hemen imhası öngörülmemiş; nükleer enerjinin barışçıl kullanımı da yasaklanmamıştır.

Doğru cevap: C — Brejnev Doktrini

Brejnev Doktrini, Doğu Bloku ülkelerinin egemenliğinin sosyalist düzenin korunmasıyla sınırlı olduğunu ileri sürerek 1968 müdahalesini gerekçelendirmiştir. Truman ve Eisenhower doktrinleri ABD'nin Sovyet yayılmasını önlemeye yönelik politikalarıdır; Monroe Doktrini ise 19. yüzyıla aittir.

Doğru cevap: A — Sosyalist dünyanın tek blok olmadığının görülmesi

Ziyaret, Çin ile Sovyetler Birliği arasındaki ayrılığı ortaya koymuş ve sosyalist dünyanın tek merkezden yönetilen bir bütün olmadığını göstermiştir. Çin Batı Bloku'na katılmamış, bağımsız bir çizgi izlemiştir; Sovyetler Birliği'nin NATO'ya alınması ise hiçbir zaman söz konusu olmamıştır.

Doğru cevap: C — Petrol fiyatlarının hızla yükselmesi

1973 Petrol Krizi'nde fiyatlar kısa sürede birkaç katına çıkmış, bu durum sanayileşmiş ülkelerde enflasyon ve durgunluğa yol açmıştır. Fiyatlar düşmemiş, petrol enerji kaynağı olmaktan çıkmamış; yalnızca alternatif enerji ve tasarruf arayışları hızlanmıştır.

Doğru cevap: B — Yumuşama sürecinin kesintiye uğraması

İşgal, ABD ile Sovyetler Birliği arasındaki güveni sarsmış ve yumuşama sürecini kesintiye uğratmıştır; SALT II Antlaşması da bu nedenle ABD Senatosu'nda onaylanmamıştır. Doğu Bloku'nun çözülüşü ise ancak 1989'dan itibaren gerçekleşmiştir.

Doğru cevap: C — İran'ın Batı Bloku ile ilişkilerinin bozulması

Devrimle birlikte İran, Batı Bloku ile yakın ilişkilerini sona erdirmiş ve bölgedeki dengeler değişmiştir. İran ne NATO'ya ne de Varşova Paktı'na katılmıştır; ertesi yıl Irak ile savaşa girdiğinden birleşme kararından da söz edilemez.

Doğru cevap: A — 1980 - 1988

İran-Irak Savaşı 1980'de başlamış ve 1988'de ateşkesle sona ermiştir. 1990-1991 ise Irak'ın Kuveyt'i işgaliyle başlayan Körfez Savaşı'nın tarihidir; bu iki çatışma birbirinden ayrı olaylardır.

Doğru cevap: E — Avrupa'daki bütün sınırların yeniden çizilmesi

Helsinki Nihai Senedi'nde mevcut sınırların değişmezliği kabul edilmiş, sınırların yeniden çizilmesi öngörülmemiştir. Toprak bütünlüğüne saygı, iç işlere karışmama, insan haklarına saygı ve barışçı çözüm ise senette yer alan temel ilkelerdir.

Doğru cevap: A — 1987

Türkiye 1987'de Avrupa Topluluğu'na tam üyelik için resmen başvurmuştur. 1959 ortaklık başvurusunun, 1963 Ankara Anlaşması'nın yılıdır; 1999 ise Helsinki Zirvesi'nde adaylık statüsünün tanındığı tarihtir.

Doğru cevap: C — Dış politikada çok yönlülük arayışının artması

Johnson Mektubu, Türkiye'nin dış politikada yalnızca tek bir eksene bağlı kalmama ve ilişkilerini çeşitlendirme arayışını güçlendirmiştir. Türkiye NATO üyeliğini sürdürmüş, Varşova Paktı'na girmemiş ve Avrupa Konseyi üyeliğinden de ayrılmamıştır.

Doğru cevap: D — Kıbrıs'a düzenlenen Barış Harekâtı

Ambargo, 1974'teki Kıbrıs Barış Harekâtı'nın ardından uygulanmış ve 1978'de kaldırılmıştır. Türkiye bu süreçte NATO üyeliğinden ayrılmamıştır; Kore'ye asker gönderilmesi ise 1950'ye ait olup ambargoyla ilgisi yoktur.