Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 241 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 16. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
4 kolay7 orta4 zor
Kastamonu ve Sinop çevresinde kurulan beylik aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Candaroğulları
Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) Kastamonu ve Sinop çevresinde kurulmuş bir Karadeniz beyliğidir. Karesioğulları Balıkesir yöresinde kurulduğundan A seçeneği bu bölgeyle örtüşmez.
Anadolu Selçuklu Dönemi'nde kervansaraylar, birbirine yaklaşık bir günlük yol uzaklıkta ve önemli ticaret güzergâhları üzerinde inşa edilmiştir. Bu bilgiye göre kervansaraylarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D — Ticaret yollarının planlı biçimde donatıldığı
Belirli aralıklarla ve ticaret yolları üzerinde inşa edilmeleri, bu yapıların rastgele değil planlı bir düzen içinde yapıldığını gösterir. Kervansaraylar ülkenin dört bir yanındaki güzergâhlarda bulunduğu için A seçeneği verilen bilgiyle çelişir.
Anadolu Selçuklu ordusunda sultana bağlı hassa birlikleri, ikta sahiplerinin beslediği askerler, uç bölgelerdeki Türkmenler ve gerektiğinde ücretli askerler yer almıştır. Bu yapıya bakılarak ordu için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: C — Tamamen ücretli askerlerden oluştuğu
Metinde hassa birlikleri, ikta askerleri ve Türkmenler de sayıldığından ordunun tamamen ücretli askerlerden oluştuğu söylenemez; ücretliler yalnızca gerektiğinde başvurulan bir unsurdur. Sayılan farklı unsurlar A ve D seçeneklerini doğrular niteliktedir.
Anadolu Selçuklu Dönemi'nde Kayseri'de yaptırılan Gevher Nesibe Darüşşifası'nda hastaların tedavisi yanında tıp eğitimi de verilmiştir. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?
Doğru cevap: E — Sağlık ve eğitimin bir arada yürütüldüğünün
Aynı kurumda hem tedavi hem tıp eğitimi verilmesi, sağlık ve eğitimin birlikte örgütlendiğini kanıtlar. Kurumda tıp eğitimi verilmesi, D seçeneğindeki medreselerin yalnızca dinî eğitim verdiği iddiasını çürütür.
Anadolu Selçuklu Devleti'nde resmî yazışmalarda Farsça, bilim eserlerinde Arapça kullanılırken halk arasında ve orduda Türkçe konuşulmuştur. Bu duruma göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: A — Farklı alanlarda farklı dillerin kullanıldığı
Yazışma, bilim ve günlük konuşma için farklı dillerin kullanılması, çok dilli bir kültür ortamını gösterir. Türkçe halk ve ordu dili olarak açıkça belirtildiğinden B seçeneği verilen bilgiyle doğrudan çelişir.
Menteşeoğulları Beyliği aşağıdaki yörelerin hangisinde kurulmuştur?
Doğru cevap: C — Muğla
Menteşeoğulları Beyliği Muğla ve çevresinde kurulmuş, denizcilikle uğraşmıştır. Maraş Dulkadiroğulları'nın, Adana ise Ramazanoğulları'nın merkezi olduğundan A ve B seçenekleri yanlıştır.
Osmanlı Devleti, Anadolu'daki bazı beylik topraklarını savaşla, bazılarını satın alma yoluyla, bazılarını ise evlilik ve çeyiz yoluyla topraklarına katmıştır. Bu bilgi Osmanlı'nın Anadolu siyasetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: E — Duruma göre farklı yöntemler kullandığını
Savaş, satın alma ve evlilik gibi birbirinden farklı yolların kullanılması, esnek ve duruma uyarlanmış bir siyaset izlendiğini gösterir. Üç ayrı yöntemin sayılması, A seçeneğindeki yalnızca askerî yöntem iddiasını geçersiz kılar.
Maraş ve Elbistan çevresinde kurulan Dulkadiroğulları ile Adana çevresinde kurulan Ramazanoğulları, uzun süre Osmanlı ile Memlükler arasında bir denge unsuru olmuştur. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Bu beyliklerin iki devletin sınır bölgesinde bulunması
Her iki beyliğin de Osmanlı ile Memlük sınırının kesiştiği bölgede yer alması, onları iki güç arasında denge unsuru hâline getirmiştir. Bu beylikler iç kesimlerde kurulmuş kara beylikleri olduğundan B seçeneğindeki donanma iddiası gerçekle bağdaşmaz.
Aşağıdaki beylik – merkez eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: B — Karesioğulları – Kastamonu
Karesioğulları Balıkesir ve çevresinde kurulmuştur; Kastamonu ise Candaroğulları'nın merkezidir. Manisa-Saruhanoğulları, Adana-Ramazanoğulları ve Kütahya-Germiyanoğulları eşleştirmeleri tarihsel olarak doğrudur.
Anadolu Selçuklu Dönemi'nde Beyşehir Gölü kıyısında yaptırılan Kubadabad Sarayı'nın duvarları, av sahneleri ve çeşitli figürlerle bezenmiş çinilerle süslenmiştir. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: D — Süsleme sanatlarının geliştiğinin
Figürlü çinilerle bezenmiş saray duvarları, çini ve süsleme sanatlarının ileri bir düzeye ulaştığını gösterir. Anıtsal bir sarayın inşa edilmiş olması, B seçeneğindeki mimari faaliyetlerin durduğu iddiasıyla doğrudan çelişir.
Anadolu Selçuklu Dönemi'nde tüccarların konaklaması, güvenliği ve ihtiyaçlarının karşılanması için yol güzergâhlarında yapılan yapılar aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Kervansaraylar
Yol güzergâhlarında konaklama ve güvenlik sağlayan yapılar kervansaray ve hanlardır. Darüşşifalar hastane, kümbetler ise anıt mezar işlevi taşıdığından B ve D seçenekleri bu tanımı karşılamaz.
Anadolu Selçuklu'nun dağılma sürecinde merkezî otoritenin zayıfladığı bazı şehirlerde Ahi birlikleri düzenin sağlanmasında ve şehrin savunmasında etkili olmuştur. Bu durum Ahilik ile ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: C — Toplumsal ve siyasi rol de üstlendiğini
Otorite boşluğunda şehir düzenini ve savunmasını üstlenmesi, Ahiliğin ekonomik işlevin ötesine geçtiğini gösterir. Şehirlerde etkin olduğu belirtildiği için D seçeneğindeki yalnızca kırsalda örgütlendiği iddiası bilgiyle çelişir.
Anadolu Beylikleri, kurdukları cami, medrese ve kervansaraylarla bulundukları şehirleri imar etmiş; Türkçe eserler yazdırmış, kıyıdaki beylikler ise denizcilikle uğraşmıştır. Buna göre Anadolu Beylikleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: E — Anadolu'da siyasi birliği sağladıkları
Beylikler birbirinden bağımsız siyasi birimler olduğundan Anadolu'da siyasi birliği sağladıkları söylenemez; birlik ancak Osmanlı Devleti tarafından kurulmuştur. İmar, Türkçe eser ve denizcilik faaliyetleri metinde doğrudan yer aldığı için B, C ve D seçenekleri bilgiyle uyumludur.
Saruhanoğulları Beyliği'nin merkezi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Manisa
Saruhanoğulları Beyliği Manisa merkezli kurulmuş ve denizcilik faaliyetlerinde bulunmuştur. Balıkesir Karesioğulları'nın, Muğla ise Menteşeoğulları'nın merkezi olduğundan A ve C seçenekleri yanlıştır.
Anadolu Selçuklu Devleti limanları fethetmiş, yabancı devletlerle ticaret antlaşmaları imzalamış, yollar üzerinde kervansaraylar yaptırmış ve zarar gören tüccarın kaybını hazineden karşılamıştır. Bu uygulamalar bir arada değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?
Doğru cevap: D — Ticaretin kapsamlı bir devlet politikası olduğuna
Liman fetihleri, antlaşmalar, kervansaraylar ve sigorta uygulaması birbirini tamamlayan adımlar olduğundan ticaret bilinçli bir devlet politikasıdır. Limanların fethedilip tersanelerin kurulması, C seçeneğindeki denizcilikten uzak durulduğu iddiasını çürütür.
