KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türk – İslam Devletleri — Test 18

KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 10 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 265 soru kitap sırasına göre 18 teste bölünmüştür; bu sayfa 18. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Haçlı Seferleri (1096–1270), Taht kavgaları, atabeylikler ve Büyük Selçuklu'nun dağılması (Katvan 1141 – 1157), Babailer İsyanı (1240) ve Kösedağ Savaşı (1243), Karahanlılar (840–1212), Gazneliler (963–1187) ve Gazneli Mahmud, Büyük Selçuklu'nun kuruluşu: Dandanakan (1040), Pasinler (1048), Bağdat (1055), Malazgirt Savaşı (26 Ağustos 1071), Melikşah dönemi: Nizamülmülk, Nizamiye Medreseleri, Siyasetname, Celali Takvimi, Batınilik. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

1 kolay3 orta6 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Karahanlılar döneminde Yusuf Has Hacip tarafından Türkçe yazılan, ideal devlet yönetimi ile iyi bir hükümdarın taşıması gereken nitelikler üzerinde duran eser aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Divanü Lügati't-Türk
    • B)Atabetü'l-Hakayık
    • C)Kutadgu Bilig
    • D)Divan-ı Hikmet
    • E)Siyasetname
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kutadgu Bilig

    Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından Karahanlı hükümdarına sunulmuş, Türkçe yazılmış siyasetname niteliğindeki ilk eserdir. Divanü Lügati't-Türk, Kaşgarlı Mahmud'un Araplara Türkçe öğretmek amacıyla hazırladığı sözlüktür (A). Atabetü'l-Hakayık Edip Ahmet Yükneki'nin dinî-ahlaki öğütler içeren eseri (B), Divan-ı Hikmet ise Ahmed Yesevi'nin tasavvuf şiirlerinden oluşan kitabıdır (D). Siyasetname, Selçuklu veziri Nizamülmülk'ün Farsça kaleme aldığı eserdir (E). Cevap C.

  2. Soru 2

    Zor

    Anadolu Selçuklularının ticareti geliştirme çabalarıyla ilgili olarak aşağıdaki yargılar verilmiştir: I. Alanya'nın alınmasının ardından Karadeniz kıyısında ilk tersane kurulmuştur. II. Ticaret yolları üzerinde kervansaraylar yapılarak tüccarların konaklama ve güvenlik ihtiyacı karşılanmıştır. III. Yolda zarara uğrayan tüccarın zararı devlet hazinesinden karşılanmıştır. Bu yargılardan hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II ve III

    Anadolu Selçukluları ticaret yolları üzerinde yaptıkları kervansaraylarla tüccarın konaklama ve güvenliğini sağlamış (II doğru); soyulan ya da zarara uğrayan tüccarın zararını hazineden karşılayarak bir tür devlet sigortası uygulamıştır (III doğru). Alanya Akdeniz kıyısındadır; burada kurulan tersane Karadeniz'de değil Akdeniz'dedir. Karadeniz'deki üs Sinop'tur, bu nedenle I yanlıştır. Cevap D.

  3. Soru 3

    Orta

    1187'de Hıttin Savaşı'nı kazanan Selahaddin Eyyubi Kudüs'ü Haçlılardan geri almış; bu gelişme Avrupa'da yeni bir Haçlı Seferi'nin düzenlenmesine yol açmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    • A)Haçlı Seferleri, Hıttin Savaşı'nın ardından bütünüyle sona ermiştir.
    • B)Eyyubiler, Anadolu Selçuklularıyla birleşerek Kudüs'ü ele geçirmiştir.
    • C)Kudüs bir daha Müslümanların yönetimine geçmemiştir.
    • D)Avrupa devletleri Kudüs üzerindeki isteklerinden vazgeçmiştir.
    • E)Kudüs'ün el değiştirmesi yeni bir Haçlı Seferi'nin gerekçesi olmuştur.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kudüs'ün el değiştirmesi yeni bir Haçlı Seferi'nin gerekçesi olmuştur.

    Kudüs'ün 1187'de Selahaddin Eyyubi tarafından geri alınması Avrupa'da büyük tepki doğurmuş ve III. Haçlı Seferi'nin düzenlenmesine gerekçe olmuştur; bu da Haçlı hareketinin dinî söylemini canlı tuttuğunu gösterir. Yeni bir sefer düzenlendiğine göre Haçlı Seferleri sona ermemiştir (A) ve Avrupa devletleri isteklerinden vazgeçmemiştir (D). Kudüs'ü alan Eyyubilerdir; Anadolu Selçuklularıyla ortak bir harekât söz konusu değildir (B). Cevap E.

  4. Soru 4

    Zor

    Aşağıdaki savaş – sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

    • A)Dandanakan (1040) – Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşu
    • B)Pasinler (1048) – Selçuklularla Bizans arasındaki ilk büyük savaş
    • C)Katvan (1141) – Karahitaylara karşı alınan ağır yenilgi
    • D)Ayn Calud (1260) – Memlüklerin Moğol ilerleyişini durdurması
    • E)Kösedağ (1243) – Anadolu Selçuklularının Haçlılara yenilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kösedağ (1243) – Anadolu Selçuklularının Haçlılara yenilmesi

    1243 Kösedağ Savaşı, Anadolu Selçuklularının Baycu Noyan komutasındaki Moğol ordusuna yenildiği savaştır; Haçlılarla yapılmadığı için E yanlış eşleştirmedir. Dandanakan'da Gazneliler yenilerek Büyük Selçuklu Devleti kurulmuştur (A). Katvan'da Sultan Sencer Karahitaylara yenilmiş (C), Ayn Calud'da Memlükler Moğolları durdurarak Mısır'ı kurtarmıştır (D). Cevap E.

  5. Soru 5

    Orta

    Türk-İslam tarihiyle ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Karahanlılar – İslamiyet'i kabul eden ilk Türk devleti olması
    • B)Nizamülmülk – Anadolu'da ilk medresenin kurulması
    • C)Gazneli Mahmud – "sultan" unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı olması
    • D)Melikşah – Celali takviminin hazırlatılması
    • E)Çaka Beyliği – Anadolu'da ilk Türk donanmasının kurulması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Nizamülmülk – Anadolu'da ilk medresenin kurulması

    Nizamülmülk'ün kurduğu Nizamiye Medreseleri Anadolu'da değil 1067'de Bağdat'ta açılmıştır; bu nedenle B yanlış eşleştirmedir. Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet'i kabul eden Karahanlılar ilk Müslüman Türk devletidir (A). "Sultan" unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı Gazneli Mahmud (C), Celali takvimini hazırlatan ise Sultan Melikşah'tır (D). İzmir merkezli Çaka Beyliği Anadolu'daki ilk Türk donanmasını kurmuştur (E). Cevap B.

  6. Soru 6

    Zor

    1243 Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti Moğol egemenliğini kabul etmiş, merkezî otorite hızla zayıflamıştır. Bu durumun Anadolu tarihi bakımından dolaylı sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anadolu'da bağımsız Türkmen beyliklerinin ortaya çıkması
    • B)Anadolu'nun tamamının yeniden Bizans yönetimine geri dönmesi
    • C)Haçlı Seferleri'nin Anadolu üzerinden başlatılması
    • D)Anadolu'da medrese ve kervansaray yapımının başlaması
    • E)Abbasi halifeliğinin merkezinin Anadolu'ya taşınması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu'da bağımsız Türkmen beyliklerinin ortaya çıkması

    Kösedağ'dan sonra Anadolu Selçuklu merkezî otoritesi çökmüş, uçlardaki Türkmen beyleri bağımsız hareket etmeye başlamıştır; bu beyliklerden biri olan Osmanlı Beyliği zamanla devlete dönüşmüştür. Anadolu'nun tamamı Bizans yönetimine geri dönmemiştir (B). Haçlı Seferleri 1096'da, Kösedağ'dan yaklaşık 150 yıl önce başlamıştır (C). Medrese ve kervansaray yapımı da Kösedağ öncesindeki Anadolu Selçuklu döneminde yaygınlaşmıştır (D). Cevap A.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi, 1071 Malazgirt Savaşı'nın sonuçları arasında gösterilemez?

    • A)Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması
    • B)Bizans'ın Anadolu'daki savunma gücünün kırılması
    • C)Anadolu'da ilk Türk beyliklerinin kurulmasının önünün açılması
    • D)Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğol egemenliğine girmesi
    • E)Haçlı Seferleri'nin nedenleri arasında yer alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğol egemenliğine girmesi

    Malazgirt Savaşı Anadolu'nun kapılarını Türklere açmış, Bizans'ın savunma gücünü kırmış, ilk Türk beyliklerinin kurulmasının önünü açmış ve Bizans'ın Batı'dan yardım istemesiyle Haçlı Seferleri'nin nedenleri arasında yer almıştır. Anadolu Selçuklu Devleti'nin Moğol egemenliğine girmesi ise 1243 Kösedağ Savaşı'nın sonucudur. Aradaki yaklaşık iki yüzyıllık fark nedeniyle bu gelişme Malazgirt'in sonucu sayılamaz. Cevap D.

  8. Soru 8

    Zor

    Memlük Devleti'nde hükümdarlık belirli bir soya bağlı kalmamış; ordu içinde güç kazanan emirler sultan olabilmiştir. Büyük Selçuklularda ise ülke hanedanın ortak malı sayılmış, taht yalnız hanedan üyeleri arasında el değiştirmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    • A)Memlüklerde saltanat değişikliklerinin daha sık yaşanması
    • B)Büyük Selçuklularda hiçbir zaman taht kavgasının yaşanmamış olması
    • C)Memlüklerde ordunun siyasi hayat üzerinde hiçbir etkisinin olmaması
    • D)Büyük Selçuklularda hükümdarın ulema tarafından seçilmiş olması
    • E)İki devlette de hükümdarlığın babadan oğula geçmiş olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Memlüklerde saltanat değişikliklerinin daha sık yaşanması

    Memlüklerde hükümdarlık belirli bir soya bağlı olmadığı ve ordu içinde öne çıkan emirler sultan olabildiği için tahtın el değiştirmesi daha sık ve daha kolay olmuştur. Büyük Selçuklularda taht hanedan içinde kalsa da ülkenin hanedanın ortak malı sayılması yüzünden taht kavgaları görülmüştür (B). Memlüklerde sultanı belirleyen asıl güç ordu olduğundan C de söylenemez. Selçuklularda hükümdarı ulema seçmez (D); Memlüklerde saltanat babadan oğula geçmediği için E yanlıştır. Cevap A.

  9. Soru 9

    Zor

    Büyük Selçuklu Devleti'nde ikta sahibi beyler zamanla bulundukları bölgede güç kazanmış; şehzadelerin yanına verilen atabeyler ise merkezî otorite zayıflayınca kendi devletlerini kurmuştur. Bu bilgilere göre ikta ve atabeylik uygulamalarının ortak sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Devletin askerî gücünü bütünüyle ortadan kaldırarak orduyu dağıtmaları
    • B)Merkezî otorite zayıfladığında parçalanmayı kolaylaştırmaları
    • C)Toprakların mülkiyetini köylülere devreden bir düzen kurmaları
    • D)Hanedanın taht üzerindeki hakkını bütünüyle sona erdirmeleri
    • E)Şii inancının devlet yönetiminde yayılmasını sağlamaları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Merkezî otorite zayıfladığında parçalanmayı kolaylaştırmaları

    İkta sahibi beylerin bölgelerinde güç kazanması ve atabeylerin kendi devletlerini kurması, her iki uygulamanın merkezî otorite zayıfladığında devleti parçalanmaya açık hâle getirdiğini gösterir; Musul'daki Zengiler ile Fars'taki Salgurlular bu yolla doğmuş atabeyliklerdir. İkta sistemi orduyu dağıtmaz, tersine ordunun beslenmesini sağlar (A). İkta toprağının mülkiyeti devlette kaldığı için köylüye devredilmesinden söz edilemez (C). Hanedanın taht hakkı da sürmüştür (D). Cevap B.

  10. Soru 10

    Zor

    Anadolu'da kurulan ilk Türk beylikleriyle ilgili olarak aşağıdaki yargılar verilmiştir: I. Malazgirt Savaşı'ndan sonra kurulan bu beylikler Anadolu'nun Türkleşmesinde etkili olmuştur. II. Danişmentliler, Haçlı Seferleri sırasında Anadolu'nun savunmasında rol almıştır. III. Bu beyliklerin tamamına Osmanlı Devleti son vermiştir. Bu yargılardan hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I ve II

    Malazgirt'ten sonra kurulan Danişmentliler, Saltuklular, Mengücekler ve Artuklular gibi ilk Türk beylikleri Anadolu'nun Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında etkili olmuştur (I doğru). Danişmentliler, Haçlı Seferleri sırasında Anadolu'nun savunmasında önemli rol oynamıştır (II doğru). Ancak bu beyliklerin siyasi varlığına Osmanlı değil Anadolu Selçuklu Devleti son vermiştir; örneğin Danişmentlileri II. Kılıç Arslan ortadan kaldırmıştır. Bu nedenle III yanlıştır. Cevap C.

Sponsorlu