KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türk – İslam Devletleri — Test 6

KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 241 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay7 orta5 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Melikşah Dönemi'nde ülke sınırları en geniş hâline ulaşmış, Nizamiye Medreseleri yaygınlaştırılmış ve dönemin bilginlerince Celali takvimi hazırlanmıştır. Bu bilgiler aşağıdakilerden hangisinin kanıtı sayılabilir?

    • A)Devletin ekonomik olarak çöküş içinde olduğunun
    • B)Bilimsel çalışmaların yasaklandığının
    • C)Siyasi güç ile bilim ve eğitimin birlikte geliştiğinin
    • D)Merkezî otoritenin bu dönemde zayıfladığının
    • E)Devletin sınırlarının hızla daraldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Siyasi güç ile bilim ve eğitimin birlikte geliştiğinin

    Sınırların genişlemesiyle medrese ve takvim çalışmalarının aynı dönemde görülmesi, siyasi gücün bilim ve eğitim faaliyetleriyle desteklendiğini gösterir. Verilen bilgiler ekonomik çöküş, otorite zayıflaması ya da bilimin yasaklanması gibi yorumları desteklemez; sınırların daralması da metinle çelişir.

  2. Soru 2

    Orta

    Melikşah'ın ölümünden sonra hanedan üyeleri arasında uzun süren taht mücadeleleri yaşanmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Merkezî otoritenin zayıflayıp devletin parçalanmasına
    • B)Devlet sınırlarının doğuda ve batıda genişlemesine
    • C)Nizamiye Medreselerinin tümüyle kapatılmasına
    • D)Anadolu'nun bütünüyle Bizans egemenliğine geçmesine
    • E)Abbasi halifeliğinin kaldırılmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Merkezî otoritenin zayıflayıp devletin parçalanmasına

    Uzun süren taht kavgaları merkezî otoriteyi zayıflatmış, devlet Kirman, Irak-Horasan, Suriye ve Anadolu kollarına ayrılmıştır. Bu dönemde sınırlar genişlememiş, medreseler eğitim vermeyi sürdürmüş, Abbasi halifeliği de varlığını korumuştur.

  3. Soru 3

    Zor

    I. Pasinler Savaşı ile Bizans'a karşı ilk büyük başarı elde edilmiştir. II. Malazgirt Savaşı Anadolu'nun kapılarını Türklere açmıştır. III. Katvan Savaşı Selçukluların doğudaki gücünü sarsmıştır. Yukarıdaki savaşların kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)I - III - II
    • B)II - I - III
    • C)III - I - II
    • D)II - III - I
    • E)I - II - III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I - II - III

    Pasinler 1048, Malazgirt 1071, Katvan ise 1141 yılında yapılmıştır; bu nedenle doğru sıralama I - II - III biçimindedir. Katvan'ı öne alan ya da Malazgirt'i Pasinler'den önce gösteren seçenekler bu tarihlerle çelişir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Büyük Selçuklu Devleti'nin parçalanmasıyla ortaya çıkan devletler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Kirman Selçukluları
    • B)Karahanlılar
    • C)Suriye Selçukluları
    • D)Irak ve Horasan Selçukluları
    • E)Türkiye (Anadolu) Selçukluları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Karahanlılar

    Karahanlılar, Büyük Selçuklulardan önce Orta Asya'da kurulmuş bağımsız bir Türk-İslam devletidir; Selçukluların parçalanmasıyla ortaya çıkmamıştır. Kirman, Suriye, Irak-Horasan ve Türkiye Selçukluları ise Büyük Selçuklu Devleti'nden doğan kollardır.

  5. Soru 5

    Orta

    Harzemşahlar Devleti'nin ortaya çıkışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Mısır'da Abbasilere karşı kurulduğu
    • B)Hindistan'da Gaznelilerin devamı olarak doğduğu
    • C)Anadolu'da Bizans'a karşı mücadele içinde kurulduğu
    • D)Harezm bölgesinde bir valilikten doğarak bağımsızlaştığı
    • E)Volga boylarında Bulgar Devleti'nin yerini aldığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Harezm bölgesinde bir valilikten doğarak bağımsızlaştığı

    Harzemşahlar, Büyük Selçuklulara bağlı Harezm valiliğinin merkezî otoritenin zayıflamasıyla bağımsızlaşması sonucu ortaya çıkmıştır. Devlet Mısır'da, Hindistan'da, Anadolu'da ya da Volga boylarında değil, Orta Asya'da Harezm bölgesinde kurulmuştur.

  6. Soru 6

    Orta

    1230 yılında yapılan Yassı Çemen Savaşı hangi iki devlet arasında gerçekleşmiştir?

    • A)Büyük Selçuklular - Gazneliler
    • B)Harzemşahlar - Moğollar
    • C)Türkiye Selçukluları - Harzemşahlar
    • D)Bizans - Türkiye Selçukluları
    • E)Karahitaylar - Büyük Selçuklular
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Türkiye Selçukluları - Harzemşahlar

    Yassı Çemen Savaşı 1230'da Türkiye Selçuklu Sultanı I. Alâeddin Keykubad ile Celaleddin Harzemşah arasında yapılmış ve Harzemşahlar yenilmiştir. Karahitay-Selçuklu karşılaşması Katvan, Gazneli-Selçuklu karşılaşması ise Dandanakan Savaşı'dır.

  7. Soru 7

    Kolay

    Türkiye Selçukluları ile Harzemşahlar arasındaki Yassı Çemen Savaşı hangi yılda yapılmıştır?

    • A)1230
    • B)1071
    • C)1141
    • D)1040
    • E)1048
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — 1230

    Yassı Çemen Savaşı 1230 yılında yapılmıştır. 1040 Dandanakan, 1048 Pasinler, 1071 Malazgirt ve 1141 Katvan savaşlarının tarihleri olup hiçbiri Harzemşahlarla Türkiye Selçukluları arasındaki bu mücadeleye ait değildir.

  8. Soru 8

    Orta

    Yassı Çemen Savaşı'nda Harzemşahların yenilmesi ve kısa süre sonra devletlerinin ortadan kalkması, aşağıdakilerden hangisine zemin hazırlamıştır?

    • A)Anadolu'daki Türk beyliklerinin tamamen ortadan kalkmasına
    • B)Bizans'ın Anadolu'yu yeniden ele geçirmesine
    • C)Abbasi halifeliğinin siyasi olarak güçlenmesine
    • D)Karahanlı Devleti'nin yeniden kurulmasına
    • E)Moğol tehlikesinin Anadolu'ya kadar yaklaşmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Moğol tehlikesinin Anadolu'ya kadar yaklaşmasına

    Harzemşahlar, Moğollarla Anadolu arasında bir tampon güç konumundaydı; bu devletin yıkılmasıyla Moğol tehlikesi doğrudan Anadolu sınırına dayanmıştır. Savaş sonrasında Anadolu Bizans egemenliğine geçmemiş, Karahanlılar yeniden kurulmamış, Abbasi halifeliği de siyasi güç kazanmamıştır.

  9. Soru 9

    Zor

    Celaleddin Harzemşah, Moğol istilası karşısında uzun süre direnmiş; ancak Türkiye Selçuklularıyla giriştiği mücadele her iki gücü de yıpratmıştır. Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Moğol istilasının bölge için ciddi bir tehdit oluşturduğuna
    • B)Türkiye Selçuklularının Moğollarla ittifak kurduğuna
    • C)Türk-İslam devletleri arasında iş birliğinin sağlanamadığına
    • D)Harzemşahların Moğollara karşı direniş gösterdiğine
    • E)İç mücadelelerin dış tehdit karşısında gücü zayıflattığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Türkiye Selçuklularının Moğollarla ittifak kurduğuna

    Metinde Türkiye Selçuklularının Moğollarla ittifak kurduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır; verilen tek bilgi iki Türk devletinin birbiriyle mücadele ettiğidir. Diğer seçenekler ise Moğol tehdidi, direniş, iş birliği eksikliği ve yıpranma bilgilerinden doğrudan çıkarılabilir.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi Büyük Selçuklu Devleti ile ilgili olarak söylenemez?

    • A)Dandanakan Savaşı'ndan sonra resmen kurulmuştur.
    • B)Tuğrul Bey Bağdat'a girerek halifeyi himayesine almıştır.
    • C)Alparslan Dönemi'nde Malazgirt zaferi kazanılmıştır.
    • D)Kuruluşundan yıkılışına kadar başkenti Bağdat olmuştur.
    • E)Melikşah Dönemi'nde en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kuruluşundan yıkılışına kadar başkenti Bağdat olmuştur.

    Büyük Selçukluların başkenti önce Nişabur, ardından Rey ve İsfahan olmuştur; Bağdat hiçbir zaman Selçuklu başkenti değildir, halifeliğin merkezidir. Diğer seçeneklerdeki kuruluş, halifenin himayesi, Malazgirt zaferi ve Melikşah Dönemi'ndeki genişleme bilgileri doğrudur.

  11. Soru 11

    Zor

    Büyük Selçuklularda bilim alanında Arapça, edebiyatta ise Farsça öne çıkmış; buna karşılık Karahanlılarda Türkçe devlet ve edebiyat dili olarak kullanılmıştır. Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Selçuklu sarayında Türkçe konuşmanın yasaklanmış olması
    • B)Karahanlıların İslamiyet'i benimsememiş olması
    • C)Selçukluların İran ve Arap kültür çevresinde egemenlik kurması
    • D)Karahanlıların Anadolu'da kurulmuş olması
    • E)Selçuklularda medrese eğitiminin bulunmaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Selçukluların İran ve Arap kültür çevresinde egemenlik kurması

    Selçuklular, İran ve Arap kültürünün köklü olduğu geniş bir coğrafyada egemenlik kurdukları için yönetim ve bilim dilinde bu kültürlerin etkisinde kalmıştır; Karahanlılar ise Türk nüfusun yoğun olduğu Orta Asya'da kurulduğu için Türkçeyi sürdürmüştür. Karahanlılar İslamiyet'i benimsemiş ve Orta Asya'da kurulmuştur; Selçuklularda ise Nizamiye Medreseleriyle güçlü bir eğitim düzeni vardı.

  12. Soru 12

    Kolay

    Büyük Selçuklu Devleti'nin ilk sultanı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tuğrul Bey
    • B)Çağrı Bey
    • C)Selçuk Bey
    • D)Alparslan
    • E)Sencer
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Tuğrul Bey

    Dandanakan Savaşı'ndan sonra sultan ilan edilen Tuğrul Bey, Büyük Selçuklu Devleti'nin ilk sultanıdır. Çağrı Bey kardeşi olarak devletin kuruluşunda rol oynamış ancak sultan olmamış; Selçuk Bey hanedana adını veren ata, Alparslan ve Sencer ise sonraki dönem hükümdarlarıdır.

  13. Soru 13

    Orta

    Malazgirt Savaşı'ndan sonra esir alınan Bizans imparatoru, Alparslan ile antlaşma yaparak serbest bırakılmış; ancak ülkesine dönerken tahttan indirildiği için antlaşma uygulanamamıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?

    • A)Selçukluların Bağdat'ı ele geçirmesine
    • B)Bizans'ın Anadolu'daki askerî gücünü yeniden artırmasına
    • C)Gazneli Devleti'nin yıkılmasına
    • D)Harzemşahlar Devleti'nin kurulmasına
    • E)Türklerin Anadolu'ya yönelik fetihlerini serbestçe sürdürmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Türklerin Anadolu'ya yönelik fetihlerini serbestçe sürdürmesine

    Antlaşmanın geçersiz kalması Selçukluları taahhütlerinden kurtarmış, Türk beyleri Anadolu'ya yönelik fetihleri hızla sürdürmüştür. Bizans savaş sonrasında güç kaybetmiş; Bağdat'a giriş bu tarihten önce Tuğrul Bey Dönemi'nde gerçekleşmiş, Gaznelilerin yıkılışı ve Harzemşahların kuruluşu ise farklı süreçlerin sonucudur.

  14. Soru 14

    Zor

    I. Dandanakan Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti'nin kuruluşunu tamamlamıştır. II. Malazgirt Savaşı, Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatmıştır. III. Yassı Çemen Savaşı, Büyük Selçuklu Devleti'nin yıkılmasına neden olmuştur. Yukarıdaki yargılardan hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)I ve II
    • C)II ve III
    • D)I ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — I ve II

    1040 Dandanakan devletin kuruluşunu tamamlamış, 1071 Malazgirt ise Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatmıştır; bu nedenle I ve II doğrudur. III yanlıştır: Büyük Selçuklu Devleti Sencer'in ölümüyle XII. yüzyıl ortalarında dağılmıştı; 1230 Yassı Çemen ise Türkiye Selçukluları ile Harzemşahlar arasında yapılmıştır.

  15. Soru 15

    Zor

    Nizamülmülk, Siyasetname adlı eserinde devlet yönetiminin nasıl olması gerektiğini anlatmış, sultana öğütler vermiş ve düzenin bozulma nedenlerini tartışmıştır. Bu bilgilere dayanarak eserle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Yönetim anlayışına ilişkin görüşler içerdiğine
    • B)Yazarın devlet deneyimini yazıya aktardığına
    • C)Dönemin siyasi sorunlarına çözüm arandığına
    • D)Türk dilinin söz varlığını tanıtmak için yazıldığına
    • E)Sultanı yönlendirme amacı taşıdığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Türk dilinin söz varlığını tanıtmak için yazıldığına

    Türk dilinin söz varlığını tanıtma amacı Divanü Lugati't-Türk'e aittir; Siyasetname bir devlet yönetimi kitabıdır ve metinde dil çalışmasına ilişkin bir bilgi yoktur. Diğer seçenekler eserin yönetim görüşleri içermesi, öğüt verme amacı ve düzenin bozulma nedenlerini tartışması bilgilerinden çıkarılabilir.

Sponsorlu