Türk – İslam Devletleri — Test 8

Selçuklu ordusunda saraya bağlı gulamlar, iktalardan beslenen askerler ve sınır boylarındaki Türkmen kuvvetleri birlikte yer alıyordu. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

• A)Ordunun tek bir kaynaktan beslendiğinin
• B)Askerî örgütlenmede farklı kaynaklardan yararlanıldığının
• C)Ordunun tamamen ücretli yabancılardan oluştuğunun
• D)Ordu ile merkezî yönetim arasında bağ bulunmadığının
• E)Askerlik hizmetinin tümüyle gönüllülüğe bırakıldığının

Büyük Selçuklularda şer'i davalara kadılar, örfi nitelikli davalara ise emir-i dad adı verilen görevliler bakıyordu. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

• A)Hukuk alanında hiçbir düzenleme yapılmadığının
• B)Bütün davaların doğrudan sultan tarafından görüldüğünün
• C)Devletin yargı yetkisini kullanmaktan vazgeçtiğinin
• D)Hukuk düzeninin ikili bir yapıya dayandığının
• E)Örfi hukukun hiç uygulanmadığının

Selçuklularda haksızlığa uğradığını düşünen kişilerin başvurabildiği, sultanın ya da onun görevlendirdiği kişinin başkanlık ettiği bir yüksek yargı kurulu bulunuyordu. Bu kurumun varlığı aşağıdakilerden hangisinin kanıtı sayılabilir?

• A)Yönetimin adalet anlayışına önem verdiğinin
• B)Kadılık kurumunun kaldırıldığının
• C)Örfi hukukun tümüyle terk edildiğinin
• D)Sultanın yargı işlerinden uzak tutulduğunun
• E)Vergi uyuşmazlıklarının hiç görülmediğinin

Bağdat'ta açılan ilk Nizamiye Medresesi'nin kurulmasına öncülük eden Selçuklu devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Melikşah
• B)Tuğrul Bey
• C)Kaşgarlı Mahmud
• D)Ahmet Yesevi
• E)Nizamülmülk

Nizamiye Medreselerinde dinî ilimlerin yanı sıra dil, matematik ve astronomi alanlarında da eğitim verilmiş; mezunlar devletin çeşitli kademelerinde görev almıştır. Buna göre bu medreselerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A)Yalnızca askerî amaçlarla kurulduğu
• B)Öğrencilerden yüksek ücret alındığı
• C)Hem bilimsel hem idari ihtiyaçlara karşılık verdiği
• D)Yalnız tek bir alanda öğretim yapıldığı
• E)Mezunların devlet görevine alınmadığı

İlk Türk-İslam devletlerinde cami, medrese, darüşşifa, kervansaray ve imarethanelerin giderleri vakıflar aracılığıyla karşılanmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

• A)Bu yapıların yalnızca ticari kâr amacıyla işletildiğinin
• B)Sosyal hizmetlerin sürekliliğini sağlayan bir düzen kurulduğunun
• C)Devletin sosyal alana hiç kaynak ayırmadığının
• D)Şehirlerde eğitim kurumu bulunmadığının
• E)Ticaretin tamamen devlet tekelinde olduğunun

İlk Türk-İslam devletlerinde hastaların tedavi edildiği ve hekim yetiştirilen sağlık kurumlarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Ribat
• B)İmarethane
• C)Medrese
• D)Darüşşifa
• E)Kervansaray

İlk Türk-İslam devletlerinde ticaret yolları üzerinde belirli aralıklarla kervansaraylar yaptırılmış, buralarda konaklayan tüccarların can ve mal güvenliği devletçe sağlanmıştır. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Ticaret yollarının güvenliğini sağlamak
• B)Tarımsal üretimi sona erdirmek
• C)Konar-göçer yaşamı yaygınlaştırmak
• D)Ordu için yeni asker toplamak
• E)Vergi toplamaktan tümüyle vazgeçmek

İlk Türk-İslam devletlerinde toplum; hükümdar ailesi, askerler, ilim adamları, tüccarlar, çiftçiler ve zanaatkârlardan oluşuyordu. Şehirlerde çarşı, medrese ve cami çevresinde bir yaşam gelişmiş; konar-göçer Türkmenler ise hayvancılığı sürdürmüştür. Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

• A)Toplumsal yapının farklı gruplardan oluştuğuna
• B)Şehir hayatının geliştiğine
• C)Yerleşik ve konar-göçer yaşamın bir arada sürdüğüne
• D)Hayvancılığın ekonomik faaliyetler arasında yer aldığına
• E)Toplumda geçişi olanaksız kapalı sınıfların bulunduğuna

Türk-İslam mimarisinde önemli kişiler için yaptırılan, genellikle silindirik veya çok köşeli gövdeli ve konik çatılı anıt mezarlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Ribat
• B)Darüşşifa
• C)Kümbet
• D)Bedesten
• E)İmarethane

İlk Türk-İslam devletlerinde, İslam öncesi Türk devletlerinden gelen ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı sayılması anlayışı büyük ölçüde sürdürülmüştür. Bu anlayışın aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

• A)Hükümdarın yetkilerinin tümüyle ortadan kalkmasına
• B)Hükümdar değişimlerinde taht mücadelelerinin yaşanmasına
• C)Ülke sınırlarının hiç değişmemesine
• D)Divan teşkilatının kurulmasının engellenmesine
• E)Ordunun ikta gelirleriyle beslenmesinin önlenmesine

Büyük Selçuklularda devlet işlerinin görüşüldüğü en yüksek divan ile bu divana başkanlık eden görevli aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

• A)Divan-ı Arz - kadı
• B)Divan-ı İşraf - atabey
• C)Divan-ı İstifa - emir-i dad
• D)Divan-ı Saltanat - vezir
• E)Divan-ı Tuğra - müstevfi

İlk Türk-İslam devletlerinde devletin başlıca gelirleri arasında toprak ürünlerinden alınan vergiler, ticaretten alınan gümrük gelirleri, savaş ganimetleri ve bağlı devletlerden alınan yıllık vergiler yer alıyordu. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A)Ekonominin birden çok gelir kaynağına dayandığı
• B)Gelirlerin yalnızca ganimetten oluştuğu
• C)Ticaretten hiçbir vergi alınmadığı
• D)Tarımın ekonomik bir değer taşımadığı
• E)Bağlı devletlerin vergiden muaf tutulduğu

I. Kutadgu Bilig - yöneticilere öğüt veren siyasetname niteliğinde eser II. Divanü Lugati't-Türk - Türkçe sözcüklerin Arapça karşılıklarını veren sözlük III. Divan-ı Hikmet - tasavvufi içerikli şiirlerden oluşan eser Yukarıdaki eser - içerik eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

• A)Yalnız I
• B)Yalnız III
• C)I ve II
• D)II ve III
• E)I, II ve III

İkta askerleri geçimlerini kendilerine tahsis edilen toprakların vergi gelirinden sağlarken, saraya bağlı gulamların masrafları doğrudan hazineden karşılanıyordu. Bu iki uygulamanın karşılaştırılmasından aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

• A)İkta askerlerinin hazineye ek yük getirdiği
• B)Gulamların toprak vergisi topladığı
• C)İkta sisteminin hazinenin nakit yükünü hafiflettiği
• D)İki grubun da aynı kaynaktan beslendiği
• E)Ordunun tümüyle gulamlardan oluştuğu