KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türk – İslam Devletleri — Test 9

KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 241 soru kitap sırasına göre 17 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

6 kolay8 orta1 zor

  1. Soru 1

    Kolay

    1071'de kazanılan Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türkmen boyları Anadolu'ya kitleler hâlinde girmiş, kısa süre içinde Doğu ve Orta Anadolu'da birbirinden bağımsız Türk beylikleri kurulmuştur. Bu bilgiye dayanarak Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelme sürecini başlattığı
    • B)Bizans'ın Balkanlardaki topraklarını tamamen yitirmesine yol açtığı
    • C)Anadolu'da siyasi birliğin hemen sağlanmasını sağladığı
    • D)Haçlı Seferleri'nin tamamen sona ermesine neden olduğu
    • E)Türklerin ilk kez İslamiyet'i kabul etmesini sağladığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelme sürecini başlattığı

    Metinde savaştan sonra Türkmen göçlerinin hızlandığı ve beyliklerin kurulduğu belirtildiği için Malazgirt, Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatan olaydır. Metinde beyliklerin birbirinden bağımsız kurulduğu söylendiğinden C yanlıştır; Türklerin İslamiyet'i kabulü Malazgirt'ten yüzyıllar öncesine dayandığı için E de doğru olamaz.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki Anadolu'daki ilk Türk beyliklerinden hangisi Sivas, Tokat ve Amasya yöresinde kurulmuştur?

    • A)Saltuklular
    • B)Danişmentliler
    • C)Mengücekliler
    • D)Artuklular
    • E)Çaka Beyliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Danişmentliler

    Danişmentliler Sivas merkezli kurulmuş; Tokat, Amasya, Kayseri ve Malatya çevresinde egemenlik kurmuştur. Saltuklular Erzurum, Mengücekliler Erzincan yöresinde kurulduğu için A ve C seçenekleri bu bölgeyle örtüşmez.

  3. Soru 3

    Kolay

    İzmir ve çevresinde kurulan Çaka Beyliği, ele geçirdiği kıyı kentlerindeki tersanelerde gemiler yaptırarak Ege adalarına seferler düzenlemiştir. Buna göre Çaka Bey ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Anadolu'daki ilk medreseyi açtığı
    • B)Anadolu Selçuklu Devleti'ni kurduğu
    • C)Türk denizciliğinin temellerini attığı
    • D)Kudüs'ü Haçlılara karşı savunduğu
    • E)Malazgirt Savaşı'nda orduyu yönettiği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Türk denizciliğinin temellerini attığı

    Gemi yaptırıp adalara sefer düzenlemesi, Çaka Bey'in Türk tarihindeki ilk donanmayı oluşturduğunu gösterir. Anadolu Selçuklu Devleti'ni Kutalmışoğlu Süleyman Şah kurmuş, Malazgirt'te orduyu Sultan Alparslan yönetmiştir; bu nedenle B ve E seçenekleri yanlıştır.

  4. Soru 4

    Orta

    Erzurum ve çevresinde kurulan Saltuklular'dan günümüze Ulu Cami, Tepsi Minare ve Üç Kümbetler gibi yapılar kalmıştır. Bu durum Saltuklular ile ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

    • A)Ege kıyılarında güçlü bir donanma oluşturduklarını
    • B)Anadolu Selçuklu Devleti'nin kurucusu olduklarını
    • C)Bizans İmparatorluğu ile ayrıntılı ticaret antlaşmaları imzaladıklarını
    • D)Bulundukları bölgede kalıcı bir imar faaliyeti yürüttüklerini
    • E)Başkentlerini Konya'ya taşımak zorunda kaldıklarını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bulundukları bölgede kalıcı bir imar faaliyeti yürüttüklerini

    Cami, minare ve kümbet gibi kalıcı taş yapılar, beyliğin bölgeyi geçici bir konaklama alanı değil yurt olarak gördüğünü ve imar ettiğini ortaya koyar. Saltuklular iç bölgede kurulmuş bir beyliktir; donanmayı Çaka Bey oluşturduğu için A seçeneği doğru olamaz.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki beyliklerden hangisi Diyarbakır, Mardin ve Hasankeyf yöresinde kurulmuştur?

    • A)Çaka Beyliği
    • B)Saltuklular
    • C)Mengücekliler
    • D)Danişmentliler
    • E)Artuklular
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Artuklular

    Artuklular Güneydoğu Anadolu'da Diyarbakır, Mardin, Hasankeyf ve Harput çevresinde hüküm sürmüştür. Çaka Beyliği İzmir ve Ege kıyılarında kurulduğundan A seçeneği bu bölgeyle ilgisizdir.

  6. Soru 6

    Orta

    Mengücekliler Dönemi'nde Divriği'de yaptırılan yapıda cami ile darüşşifa (hastane) bitişik olarak inşa edilmiş, taş işçiliğinin en görkemli örneklerinden biri ortaya konmuştur. Bu bilgiden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    • A)Beylikler döneminde denizcilik faaliyetlerinin öne çıktığına
    • B)Dinî yapılarla sağlık kurumlarının bir arada düşünüldüğüne
    • C)Anadolu'da ilk kez kâğıt üretimine geçildiğine
    • D)Bizans mimarisinin tümüyle örnek alındığına
    • E)Beylikler arasında siyasi birliğin kurulduğuna
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dinî yapılarla sağlık kurumlarının bir arada düşünüldüğüne

    Caminin ve darüşşifanın aynı yapı topluluğu içinde inşa edilmesi, ibadet ile sağlık hizmetinin birlikte planlandığını gösterir. Verilen bilgide denizcilikle ya da beylikler arası siyasi birlikle ilgili hiçbir veri bulunmadığından A ve E seçenekleri metinden çıkarılamaz.

  7. Soru 7

    Orta

    Malazgirt'ten sonra Anadolu'ya gelen Türkmen boyları, yerleştikleri köy ve yaylalara kendi boy ve oymak adlarını vermiştir. Günümüzde Anadolu'da Kayı, Kınık, Avşar ve Bayat gibi adlar taşıyan çok sayıda yerleşim bulunmaktadır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin kanıtı sayılabilir?

    • A)Anadolu'nun yoğun bir Türkmen iskânıyla yurt hâline getirildiğinin
    • B)Anadolu'da tarımsal üretimin bütünüyle terk edildiğinin
    • C)Türklerin Anadolu'da yalnızca geçici askerî üsler kurmakla yetindiğinin
    • D)Bizans'ın Anadolu'daki nüfusunu artırmayı başardığının
    • E)Beyliklerin kısa sürede merkezî bir devlete dönüştüğünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu'nun yoğun bir Türkmen iskânıyla yurt hâline getirildiğinin

    Boy adlarının yer adına dönüşmesi, gelen nüfusun geçici değil kalıcı biçimde yerleştiğini gösterir. Yalnızca askerî üs kurulsaydı köy ve yayla adlarının bu ölçüde değişmesi beklenmezdi; bu nedenle C seçeneği verilen bilgiyle çelişir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Anadolu'daki ilk medrese kabul edilen Niksar Yağıbasan Medresesi aşağıdaki beyliklerden hangisi tarafından yaptırılmıştır?

    • A)Saltuklular
    • B)Artuklular
    • C)Danişmentliler
    • D)Mengücekliler
    • E)Çaka Beyliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Danişmentliler

    Niksar Yağıbasan Medresesi, Danişmentli hükümdarı Nizameddin Yağıbasan tarafından yaptırılmıştır ve Anadolu'daki ilk medrese olarak kabul edilir. Çaka Beyliği kısa ömürlü bir kıyı beyliği olup böyle bir eğitim kurumu bırakmamıştır; bu yüzden E seçeneği yanlıştır.

  9. Soru 9

    Orta

    Malazgirt Savaşı'nın ardından Anadolu'da Danişmentliler, Saltuklular, Mengücekliler ve Artuklular gibi birbirinden bağımsız beylikler kurulmuş; bu beylikler zaman zaman birbirleriyle de mücadele etmiştir. Bu tablonun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?

    • A)Anadolu'da tek merkezli güçlü bir yönetimin hemen doğduğuna
    • B)Bizans'ın Anadolu'daki tüm topraklarını geri almasına
    • C)Türkmen göçlerinin bütünüyle sona ermesine
    • D)Anadolu'da mimari faaliyetlerin tamamen durmasına
    • E)Anadolu'da siyasi birliğin uzun süre sağlanamamasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Anadolu'da siyasi birliğin uzun süre sağlanamamasına

    Bağımsız ve zaman zaman birbiriyle çatışan beyliklerin varlığı, Anadolu'da merkezî bir siyasi birliğin gecikmesine neden olmuştur. Aynı bilgi tek merkezli bir yönetimin doğduğu anlamına gelemeyeceği için A seçeneği metinle çelişir.

  10. Soru 10

    Orta

    Artuklu sarayında görev yapan Cizreli Ebü'l-İz el-Cezerî, su gücüyle çalışan otomatik makineler ve saatler tasarlamış; bu tasarımlarını bir kitapta toplamıştır. Bu bilgi Artuklular ile ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

    • A)Denizcilik alanında öncü bir konum kazandıklarını
    • B)Anadolu Selçuklu tahtı üzerinde hak iddia ederek saltanata ortak olduklarını
    • C)Haçlı Seferleri'nin başlamasına neden olduklarını
    • D)Bilim ve teknik çalışmaları destekleyen bir ortam sağladıklarını
    • E)Başkentlerini İznik'e taşımak zorunda kaldıklarını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bilim ve teknik çalışmaları destekleyen bir ortam sağladıklarını

    Bir bilim insanının saray himayesinde çalışıp eser vermesi, beyliğin bilim ve tekniği desteklediğini gösterir. Artuklular karada, Güneydoğu Anadolu'da hüküm sürdüğü için A seçeneğindeki denizcilik iddiası bu beylikle bağdaşmaz.

  11. Soru 11

    Kolay

    Batman Çayı üzerinde kurulan ve geniş tek kemeriyle dönemin en dikkat çekici taş köprülerinden biri sayılan Malabadi Köprüsü hangi beyliğe aittir?

    • A)Danişmentliler
    • B)Saltuklular
    • C)Artuklular
    • D)Mengücekliler
    • E)Çaka Beyliği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Artuklular

    Malabadi Köprüsü, Artuklular Dönemi'nde Batman Çayı üzerinde inşa edilmiştir ve Artuklu mühendisliğinin önemli örneklerindendir. Danişmentliler Orta Anadolu'da, Saltuklular Erzurum çevresinde faaliyet gösterdiği için A ve B seçenekleri bu eserle ilişkilendirilemez.

  12. Soru 12

    Orta

    Çaka Bey, Bizans'ı ortadan kaldırmak amacıyla denizden ve karadan ortak bir harekât planlamış; ancak Bizans'ın kışkırtmaları sonucunda Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan tarafından ortadan kaldırılmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Bizans'ın Türk beylikleri arasındaki rekabetten yararlandığının
    • B)Türk beylikleri arasında güçlü bir siyasi birlik bulunduğunun
    • C)Bizans donanmasının bütünüyle dağıtıldığının
    • D)Haçlı Seferleri'nin bu tarihte sona erdiğinin
    • E)Anadolu'da ikta sisteminin kaldırıldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bizans'ın Türk beylikleri arasındaki rekabetten yararlandığının

    Bizans, doğrudan savaşmak yerine iki Türk gücünü karşı karşıya getirerek tehlikeyi bertaraf etmiştir; bu da Türkler arası rekabetin Bizans'a yaradığını gösterir. Olayın bir Türk hükümdarının diğerini ortadan kaldırmasıyla sonuçlanması, B seçeneğindeki siyasi birlik iddiasını geçersiz kılar.

  13. Soru 13

    Orta

    Danişmentliler Dönemi'nin fetih mücadelelerini konu alan ve sonraki yüzyıllarda Türkçe olarak yazıya geçirilen Danişmentname, Anadolu'daki bu mücadeleleri destansı bir dille anlatır. Bu eser aşağıdakilerden hangisi için kaynak oluşturur?

    • A)Osmanlı Devleti'nin Rumeli'ye geçiş sürecinin
    • B)Anadolu'nun Türkleşme sürecinin
    • C)Talas Savaşı'nın sonuçlarının
    • D)Karahanlı Devleti'nin yıkılış nedenlerinin
    • E)Mısır'da kurulan Türk devletlerinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Anadolu'nun Türkleşme sürecinin

    Danişmentname, Anadolu'da yürütülen fetih ve yerleşme faaliyetlerini anlattığı için Türkleşme sürecinin edebî kaynaklarındandır. Talas Savaşı 751'de Orta Asya'da yaşandığından ve eserle hiçbir bağı bulunmadığından C seçeneği yanlıştır.

  14. Soru 14

    Zor

    Anadolu'daki ilk Türk beyliklerinin önemli bir bölümü Bizans ve komşu Hristiyan topraklarına yakın uç bölgelerde kurulmuş; bu beylikler hem fetih hareketlerini sürdürmüş hem de arkalarındaki alanların Türkmen iskânına açılmasını sağlamıştır. Buna göre söz konusu beylikler için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)Fetih faaliyetlerini sürdürdükleri
    • B)Türkmen yerleşimini kolaylaştırdıkları
    • C)Sınır bölgelerinde konumlandıkları
    • D)Komşu Hristiyan güçlerle mücadele ettikleri
    • E)Merkezî bir devlete bağlı vilayetler oldukları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Merkezî bir devlete bağlı vilayetler oldukları

    Metinde beyliklerin bağımsız siyasi güçler olarak fetih ve iskân yürüttüğü anlatılmakta, herhangi bir merkeze bağlılıktan söz edilmemektedir; bu nedenle E söylenemez. Fetih, iskân ve uç konumu doğrudan metinde yer aldığı için A, B ve C seçenekleri metinle uyumludur.

  15. Soru 15

    Orta

    Anadolu'daki ilk Türk beyliklerinden Danişmentliler, Saltuklular ve Mengücekliler'in siyasi varlığına aşağıdakilerden hangisi son vermiştir?

    • A)Bizans İmparatorluğu
    • B)Haçlı orduları
    • C)Moğol İlhanlı Devleti
    • D)Anadolu Selçuklu Devleti
    • E)Eyyubi Devleti
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Anadolu Selçuklu Devleti

    Bu üç beyliğin toprakları XII. yüzyıl sonu ile XIII. yüzyıl başında Anadolu Selçuklu Devleti tarafından ele geçirilmiş, böylece Anadolu'da siyasi birlik güçlenmiştir. Moğollar Anadolu'ya Kösedağ Savaşı'ndan (1243) sonra egemen olduğu için C seçeneği zaman bakımından uygun değildir.

Sponsorlu