Karma Sorular — Test 1

Doğru cevap: E — Fransa'nın antlaşma görüşmelerinde arabuluculuk yapması

1739 Belgrad Antlaşması'nın görüşmelerinde Fransa arabuluculuk yapmış, bu hizmetin karşılığı olarak 1740'ta kapitülasyonlar sürekli duruma getirilmiştir. Osmanlı Devleti ilk dış borcu 1854'te aldığı için A yanlıştır. Fransa'nın Mısır'a yönelik ilgisi ise 1798 işgaliyle açığa çıkmıştır; bu tarihte böyle bir vazgeçiş söz konusu değildir. Cevap E.

Doğru cevap: B — Kutadgu Bilig

Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip'in 1069-1070'te kaleme aldığı, ideal devlet düzenini ve yönetici niteliklerini anlatan ilk Türk siyasetnamesidir. Divânu Lugâti't-Türk Kâşgarlı Mahmut'un sözlüğü olduğu için A, Atabetü'l-Hakayık Edip Ahmet Yükneki'nin ahlak kitabı olduğu için C yanlıştır. Divan-ı Hikmet Ahmet Yesevi'ye, Muhakemetü'l-Lugateyn ise Ali Şir Nevai'ye aittir. Cevap B.

Doğru cevap: A — Bulgaristan'ın sınırlarının daraltılarak üçe bölünmesi

Ayastefanos ile Ege'ye kadar uzanan büyük bir Bulgaristan kurulmuş, Berlin Antlaşması'yla bu yapı Bulgaristan Prensliği, Doğu Rumeli ve Makedonya olmak üzere üçe ayrılarak küçültülmüştür. Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığı ile savaş tazminatı her iki antlaşmada da yer aldığından B, C ve E fark sayılamaz. Doğu Anadolu'da ıslahat konusu da iki metinde de bulunmaktadır. Cevap A.

Doğru cevap: C — Yunanistan'ın Batı Anadolu'da kalmayı sürdürmesi

Mudanya Ateşkes Antlaşması ile Doğu Trakya savaşılmadan geri alınmış, İstanbul ve Boğazların yönetimi TBMM'ye bırakılmış, TBMM İtilaf Devletlerince muhatap kabul edilmiştir. Antlaşmadan sonra Yunan birlikleri Anadolu'yu boşalttığı için C söylenemez. Osmanlı Devleti de İstanbul ve Boğazların yönetimini yitirdiği için fiilen sona ermiş, saltanatın kaldırılmasıyla hukuken ortadan kalkmıştır; bu nedenle A, B, D ve E doğrudur. Cevap C.

Doğru cevap: D — Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi

Halifeliğin ve Şer'iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, medreselerin ve tekkelerin kapatılması din işlerinin devlet yönetiminden ayrılmasını sağladığı için doğrudan laiklikle ilgilidir. Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi ise ticareti kolaylaştırmayı ve Avrupa ile ortak ölçüye geçmeyi amaçlayan ekonomik-toplumsal bir düzenlemedir; öncelikle çağdaşlaşma ve inkılapçılıkla ilişkilidir. Cevap D.

Doğru cevap: E — Orhan Bey

Yaya ve müsellem adıyla anılan ilk düzenli Osmanlı ordu birlikleri Orhan Bey Dönemi'nde oluşturulmuştur. Osman Bey Dönemi'nde ordu aşiret kuvvetlerinden oluştuğu için A yanlıştır. I. Murat Dönemi'nde ise Kapıkulu Ocaklarının temeli olan Yeniçeri Ocağı kurulmuştur; bu nedenle C de yanlıştır. Çelebi Mehmet ve Yıldırım Bayezid dönemleri bu teşkilatın kuruluşundan sonraya aittir. Cevap E.

Doğru cevap: C — Orta Asya'daki Türk boylarını tek yönetim altında toplamaları

Asya Hunları (Mete Han Dönemi) ve I. Kök Türk Devleti (Bumin ve İstemi Dönemi), Orta Asya'daki Türk boylarını tek bir siyasi çatı altında toplamış olmalarıyla ortaklaşır. Yerleşik yaşama geçme, şehirler kurma, Maniheizm'i benimseme ile kâğıt ve matbaayı kullanma Uygurlara ait özelliklerdir; bu nedenle A, B ve D yanlıştır. Talas Savaşı (751) ise Abbasiler ile Çin arasında yapılmıştır ve her iki devletin yıkılışından sonradır, dolayısıyla E de geçersizdir. Cevap C.

Doğru cevap: A — Nişancı

Tuğra çekme, tapu-tahrir defterlerini tutma ve fethedilen toprakları dirliklere ayırma görevleri nişancıya aittir. Defterdar devletin mali işlerinden, kazasker ise adalet ve eğitim işlerinden sorumlu olduğu için B ve C yanlıştır. Reisülküttap başlangıçta nişancıya bağlı bir kâtip amiri iken sonradan dış yazışmalardan sorumlu olmuş, kaptan-ı derya ise donanmayı yönetmiştir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Karesioğulları

Karesioğulları Beyliği'nin 1345'te Osmanlı topraklarına katılmasıyla beyliğin gemileri ve Hacı İlbey, Evrenos Bey gibi komutanları Osmanlı hizmetine girmiş, böylece Rumeli'ye geçişin yolu açılmıştır. Germiyanoğulları toprakları çeyiz yoluyla, Menteşe ve Aydınoğulları ise daha sonraki dönemlerde alındığı için A, C ve D yanlıştır; Candaroğulları ise Karadeniz kıyısında yer aldığından Rumeli'ye geçişle ilgisizdir. Cevap E.

Doğru cevap: B — Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'nın uygulanmaya başlanması

Buhranın etkisiyle Türkiye 1930'lardan itibaren devletçilik uygulamasına geçmiş, bunun somut ürünü 1934'te yürürlüğe giren Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı olmuştur. Kabotaj Kanunu (1926), aşarın kaldırılması (1925) ve Teşvik-i Sanayi Kanunu (1927) buhrandan önceki özel girişimi destekleyen döneme aittir; bu nedenle A, C ve D yanlıştır. Kapitülasyonların kaldırılması ise 1923 Lozan Antlaşması'yla gerçekleşmiştir. Cevap B.

Doğru cevap: C — IV - III - II - I

İstanbul'un Fethi 1453, Çaldıran Savaşı 1514, Mohaç Meydan Muharebesi 1526, Preveze Deniz Savaşı ise 1538 yılında gerçekleşmiştir; doğru sıralama IV - III - II - I biçimindedir. Preveze'yi başa alan A, Çaldıran'ı fetihten önceye koyan B ve E, Mohaç'ı Çaldıran'dan önceye yerleştiren D seçenekleri bu tarihlerle bağdaşmadığından yanlıştır. Cevap C.

Doğru cevap: D — İkta

Toprağın mülkiyetini devlette tutup gelirini hizmet karşılığı görevliye bırakan Selçuklu uygulaması ikta sistemidir; Osmanlı tımar sistemi bu düzenin devamıdır. Vakıf, geliri hayır işlerine ayrılmış topraklar için kullanıldığından A yanlıştır. Mukataa, geliri doğrudan hazineye aktarılan birimleri; malikâne ise gelirin kaydıhayat şartıyla satılmasını anlatır. Müsadere ise mal varlığına el koyma uygulamasıdır. Cevap D.

Doğru cevap: A — Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi

13 Eylül 1921'de sona eren Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e Gazilik unvanı ile Mareşallik rütbesini vermiştir. Başkomutanlık yetkisi savaştan önce, 5 Ağustos 1921'de verildiğinden B yanlıştır. Halifelik Osmanlı padişahına ait bir makam olduğu için C, Cumhurbaşkanlığı ise 1923'te cumhuriyetin ilanıyla ortaya çıktığı için E geçersizdir. Cevap A.

Doğru cevap: C — Padişahın yetkilerinin ilk kez bir belgeyle sınırlandırılması

Sened-i İttifak, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde ayanlarla imzalanmış ve padişahın yetkileri ilk kez yazılı bir belgeyle sınırlandırılmıştır. Halifelik padişahta kaldığı için A yanlıştır. Gayrimüslimlere memuriyet yolu 1856 Islahat Fermanı'yla açılmış, Meclis-i Mebusan 1877'de toplanmış, Yeniçeri Ocağı ise 1826'da Vaka-i Hayriye ile kaldırılmıştır. Cevap C.

Doğru cevap: B — Ridaniye Savaşı

Memlük Devleti 1517 Ridaniye Savaşı ile yıkılmış, halifelik Osmanlılara geçmiş ve Kutsal Emanetler İstanbul'a getirilmiştir. Çaldıran (1514) Safevilere, Otlukbeli (1473) Akkoyunlulara karşı yapıldığı için A ve D yanlıştır. Mercidabık (1516) Memlüklere karşı kazanılmış olsa da Suriye'nin alınmasını sağlamış, devleti yıkmamıştır; Turnadağ ise Dulkadiroğulları Beyliği'ne son vermiştir. Cevap B.