Karma Sorular — Test 2

Doğru cevap: E — Aşar vergisinin kaldırılması

Aşar vergisi 17 Şubat 1925'te kaldırılmıştır; bu, seçeneklerdeki en erken tarihli gelişmedir. Şapka Kanunu 25 Kasım 1925, tekke ve zaviyelerin kapatılması 30 Kasım 1925, miladi takvime geçiş 26 Aralık 1925 tarihlidir; dolayısıyla A, B ve C daha sonradır. Türk Medeni Kanunu ise 17 Şubat 1926'da kabul edildiğinden sıralamanın en sonunda yer alır. Cevap E.

Doğru cevap: D — Wilson Prensipleri Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti, kurtuluşun ancak Amerika Birleşik Devletleri'nin mandasına girmekle sağlanabileceğini savunan zararlı bir cemiyettir. Trakya Paşaeli, Kilikyalılar, Trabzon Muhafaza-i Hukuk ve İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye cemiyetleri ise bulundukları bölgenin işgalini önlemeye çalışan millî cemiyetlerdir; bu nedenle A, B, C ve E yanlıştır. Cevap D.

Doğru cevap: B — Ordunun ücretli yabancı askerlerden oluşturulması

Uygurlar yerleşik yaşama geçerek şehirler kurmuş, mimari ve minyatür örnekleri vermiş, tarımı geliştirmiş, kendi alfabelerini oluşturmuş ve kâğıt ile matbaadan yararlanmıştır; bu nedenle A, C, D ve E doğru sonuçlardır. Ordunun ücretli yabancı askerlerden kurulması ise Uygurların değil, Türk-İslam devletlerinde ve özellikle Abbasilerde görülen bir uygulamadır. Cevap B.

Doğru cevap: A — Lale Devri

Sayılan yenilikler, 1718 Pasarofça Antlaşması ile 1730 Patrona Halil İsyanı arasındaki Lale Devri'nde gerçekleştirilmiştir. Nizam-ı Cedid Dönemi'nde (III. Selim) Avrupa başkentlerinde sürekli elçilikler açıldığı için B yanlıştır. Tanzimat 1839'da, I. Meşrutiyet 1876'da, II. Meşrutiyet ise 1908'de başladığından bu dönemler matbaanın açılışından çok sonradır. Cevap A.

Doğru cevap: C — Divan-ı Hümayun'un üye sayısının artmasına

Tımar sisteminin bozulması toprakların boş kalmasına ve üretimin düşmesine, tımarlı sipahi sayısının azalmasına, köylünün toprağını terk etmesiyle Celali isyanlarının artmasına ve devletin maaşlı kapıkulu askerine yönelmesine yol açmıştır; bu nedenle A, B, D ve E doğrudur. Divan-ı Hümayun'un üye yapısı ise toprak düzeniyle değil, merkez teşkilatındaki yönetim gereksinimleriyle belirlenmiştir. Cevap C.

Doğru cevap: E — Amasya Genelgesi'nde

Bu ifade 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi'nde yer almış ve Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi ile yöntemini ortaya koymuştur. Erzurum ve Sivas kongreleri Amasya Genelgesi'nden sonra toplandığı için A ve B yanlıştır. Misak-ı Millî 28 Ocak 1920'de Mebusan Meclisi'nde kabul edilmiştir; Havza Genelgesi ise mitingler düzenlenmesini isteyen daha kısa bir çağrıdır. Cevap E.

Doğru cevap: D — Batıda ilk kez büyük ölçüde toprak kaybedilmesi

Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti batıda ilk kez geniş topraklar kaybetmiş, böylece gerileme sürecinin başlangıcı sayılmıştır. İlk savaş tazminatı 1774 Küçük Kaynarca ile ödendiğinden A yanlıştır. Kapitülasyonlar 1740'ta sürekli duruma getirilmiş, sürekli elçilikler ise 1793'ten itibaren açılmıştır; bu nedenle C ve E de bu antlaşmayla ilgisizdir. Cevap D.

Doğru cevap: A — İkisinin de Mehmet Ali Paşa sorunu sürerken imzalanması

Her iki antlaşma da Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın merkezî yönetime karşı ayaklanmasının sürdüğü yıllarda, Osmanlı Devleti'nin dışarıdan destek arayışı içinde imzalanmıştır. Hünkâr İskelesi Rusya ile, Balta Limanı ise İngiltere ile yapıldığından C yanlıştır. İki antlaşma da toprak devri içermez ve Boğazların uluslararası statüsü 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'yle düzenlenmiştir. Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir. Cevap A.

Doğru cevap: B — Türklerin kitleler hâlinde İslamiyet'i benimsemesi

Talas Savaşı'nda Karlukların Abbasilere destek vermesiyle Çin yenilgiye uğramış, Türkler ile Müslümanlar arasında yakınlaşma başlamış ve Türkler kitleler hâlinde İslamiyet'i benimsemeye yönelmiştir. Anadolu'nun kapıları 1071 Malazgirt Savaşı ile açıldığından A yanlıştır. Savaş sonunda Orta Asya'da Çin etkisi kırılmış, Abbasi etkisi artmıştır; bu nedenle C de yanlıştır. Cevap B.

Doğru cevap: C — Osmanlı Devleti'nin savaştan çekilmesine

Çanakkale'de İtilaf Devletleri'nin başarısız olması savaşı uzatmış, Rusya'ya yardım ulaştırılamadığı için bu ülkede ihtilal ortamı güçlenmiş ve Bulgaristan İttifak Devletleri yanında savaşa girmiştir; bu nedenle A, B, D ve E doğrudur. Osmanlı Devleti ise savaştan 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması ile çekilmiştir; Çanakkale zaferi bu sonucu doğurmamıştır. Cevap C.

Doğru cevap: E — Özel mülkiyetin devlet güvencesine alınmasıyla

Müsaderenin kaldırılması, kişilerin mal ve mülk güvenliğinin devlet güvencesine alınması anlamına gelir; bu, Tanzimat Fermanı'nın can, mal ve namus güvenliğine ilişkin taahhüdünün somut sonucudur. Askerliğin süreye bağlanması ve verginin gelire göre alınması Tanzimat'ta yer alsa da mülkiyet güvencesiyle değil, farklı düzenlemelerle ilgilidir; bu yüzden A ve B yanlıştır. Gayrimüslimlere memuriyet yolu ise 1856 Islahat Fermanı'yla açılmıştır. Cevap E.

Doğru cevap: D — Saltanatın kaldırılarak cumhuriyetin ilan edilmesi

Temmuz 1921'deki yenilginin ardından ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, meclisin Kayseri'ye taşınması tartışılmış, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve 7-8 Ağustos'ta Tekâlif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmış, cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edilmiştir; bu gelişmeler Kütahya-Eskişehir sonrasına değil, savaşın kazanılmasından sonraki döneme aittir. Cevap D.

Doğru cevap: A — Rumeli'deki toprakların tamamının yitirilmesi

Timur'a karşı alınan yenilgi Anadolu'daki siyasi birliği bozmuş, beylikler yeniden kurulmuş, on bir yıl süren Fetret Devri yaşanmış ve İstanbul'un fethi yarım yüzyıl gecikmiştir; bu nedenle B, C, D ve E doğrudur. Buna karşılık Rumeli'deki topraklar elde tutulmuş, hatta Fetret Devri boyunca şehzadeler mücadelelerinin önemli bölümünü bu topraklarda sürdürmüştür. Cevap A.

Doğru cevap: C — Halkçılık

Halkçılık ilkesi, toplumda sınıf ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin herkesin yasa önünde eşit sayılmasını ve yönetime katılmasını öngörür; kadınlara siyasal haklar tanınması doğrudan bu ilkeyle ilgilidir. Devletçilik ekonomik alana ilişkin olduğu için A, laiklik ise din ve devlet işlerinin ayrılmasını düzenlediği için D yanlıştır. İnkılapçılık yeniliklerin sürekliliğini, milliyetçilik ise ulusal birliği vurgular. Cevap C.

Doğru cevap: B — Kırım'ın siyasi bağımsızlığının kabul edilmesi

Küçük Kaynarca ile Kırım'ın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiş, böylece Osmanlı Devleti ilk kez Müslüman halkın yaşadığı bir toprağı kaybetme yoluna girmiştir; Kırım 1783'te Rusya'ya katılmıştır. Kapitülasyonlar Fransa'ya 1740'ta sürekli verildiği için A, Mısır'ın işgali 1798'de gerçekleştiği için D yanlıştır. Bu antlaşma Boğazları yabancı savaş gemilerine açmamıştır. Cevap B.