Osmanlı Kuruluş Dönemi — Test 7

Doğru cevap: E — Müslüman Türk ailelerin çocuklarından devşirme yapılması

Devşirme sistemi gayrimüslim tebaanın çocuklarına uygulanan bir yöntemdir; Müslüman Türk ailelerden devşirme alınmadığı için bu ifade sistemin özelliği sayılamaz. Türkçe ve İslam kültürünün öğretilmesi, tek çocuklu ailelerin muaf tutulması, çocukların önce Türk ailelerin yanına verilmesi ve Enderun eğitimi ise sistemin bilinen uygulamalarıdır.

Doğru cevap: B — Millet sistemi

Millet sistemi, gayrimüslim toplulukların kendi dinî liderleri ve hukukları çerçevesinde yaşamasına imkân tanıyan düzenlemedir ve Osmanlı'nın hoşgörü anlayışının kurumsal karşılığıdır. Pençik sistemi savaş esirlerinden asker sağlanmasıyla ilgilidir. İltizam ise vergi toplama hakkının açık artırmayla verilmesi usulüdür.

Doğru cevap: D — Bölgenin Türk-İslam kimliği kazanmasına

Vakıf yoluyla kurulan bu yapılar çevresinde mahalleler ve kasabalar oluşmuş, böylece bölge hem şehirleşmiş hem de Türk-İslam kültürünün izlerini taşımaya başlamıştır. Tarım üretiminin durması iddiası, Osmanlı'nın üretimi koruyan düzeniyle çelişir. Osmanlı'nın Balkanlardan çekilmesi de bu yatırımların amacına tamamen aykırıdır.

Doğru cevap: C — Bölgede hem nüfus dayanağı hem de rıza oluşturmayı

İskân politikası Osmanlı'ya sadık bir nüfus tabanı oluştururken istimalet anlayışı yerli halkın rızasını kazanmış, iki uygulama birlikte kalıcı hâkimiyeti mümkün kılmıştır. Halkı Anadolu'ya göç ettirme gibi bir uygulama söz konusu olmadığı için o seçenek yanlıştır. Yönetimin Bizans'a bırakılması da fetih amacıyla açıkça çelişir.

Doğru cevap: B — Üretimde kalitenin ve mesleki düzenin korunmasını

Kalite ve fiyat denetimi ile mesleğe giriş şartları, üretimde standardı ve esnaf arasındaki düzeni korumaya yöneliktir. Toprak gelirlerinin askerlere dağıtılması tımar sisteminin konusudur. Fethedilen yerlere nüfus yerleştirilmesi ise iskân politikasıyla ilgilidir.

Doğru cevap: D — Ankara Savaşı'yla bozulan birliği yeniden kurmak

Çelebi Mehmed'in Batı Anadolu'daki bu faaliyetleri, Ankara Savaşı sonrasında dağılan Anadolu birliğini yeniden kurma amacını taşır. Karadeniz ticaretinin Cenevizlilerden alınması Fatih Dönemi'nin konusudur. Memlüklerle sınır meselesi ise ancak XV. yüzyılın sonlarında ciddi bir sorun hâline gelmiştir.

Doğru cevap: A — II - I - III

Fetret Devri 1413'te sona ermiş, Varna Savaşı 1444'te, II. Kosova Savaşı ise 1448'de kazanılmıştır; doğru sıralama II - I - III biçimindedir. Varna'yı en başa alan seçenekler yanlıştır, çünkü Fetret Devri'nin bitişi bu savaşlardan öncedir. II. Kosova'nın Varna'dan önce gösterildiği seçenek de tarih bakımından tutarsızdır.

Doğru cevap: C — İskender Bey

İskender Bey, II. Murad Dönemi'nde Arnavutluk'ta Osmanlı'ya karşı uzun yıllar süren bir direniş örgütlemiştir. Uzun Hasan, Fatih Dönemi'nde Otlukbeli'nde yenilen Akkoyunlu hükümdarıdır. Kral Lazar ise 1389 I. Kosova Savaşı'nda Osmanlı'nın karşısında yer alan Sırp yöneticisidir.

Doğru cevap: B — Şehzadelerin yönetim deneyimi kazanmasını sağlamak

Sancağa çıkma uygulaması, şehzadelerin devlet yönetimini uygulamalı olarak öğrenmesini ve ileride padişah olduklarında deneyimli olmalarını sağlamaya yöneliktir. Şehzadelerin taht hakkının kaldırılması söz konusu değildir; aksine tahta hazırlanmaktadırlar. Tımar düzeninin kaldırılması da bu uygulamayla ilgisizdir.

Doğru cevap: D — Nizam-ı Cedid ordusu

Nizam-ı Cedid ordusu III. Selim Dönemi'nde, XVIII. yüzyılın sonunda kurulduğu için Kuruluş Dönemi ordusunun bir bölümü olamaz. Kapıkulu Ocakları, eyalet askerleri, yaya ve müsellemler ile akıncılar ise Kuruluş Dönemi'nde Osmanlı askerî yapısını oluşturan unsurlardır.

Doğru cevap: A — İstanbul'un fethedilmesi

Osmanlı tarihinde Kuruluş Dönemi 1453'teki İstanbul'un fethiyle sona ermiş, bu tarihten sonra Yükselme Dönemi başlamıştır. Ankara Savaşı 1402'de yapıldığı için dönemin sonu değil, içinde yaşanan bir kırılmadır. Bursa'nın fethi ve Rumeli'ye geçiş de dönemin başlarındaki gelişmelerdir.

Doğru cevap: C — İstanbul'un fethi için uygun ortamın oluşmasını

II. Kosova'dan sonra Balkanlardan Bizans'a yardım gelme ihtimalinin ortadan kalkması, 1453'teki İstanbul kuşatmasının güvenli biçimde yürütülmesini sağlamıştır. Anadolu Türk siyasi birliğinin tamamlanması 1515 Turnadağ Savaşı ile gerçekleştiği için A seçeneği uzak bir sonuçtur. Kapitülasyonlar (D) ise bu savaşın bir sonucu değildir: İlk ticari ayrıcalıklar daha Orhan Bey Dönemi'nde Cenevizlilere tanınmış, Fransa'ya verilen kapsamlı kapitülasyonlar da 1535'te Kanuni Dönemi'nde verilmiştir.

Doğru cevap: D — Kapıkulu Ocaklarının kurulması

Kapıkulu Ocakları, pençik sistemiyle birlikte I. Murad Dönemi'nde kurulmuş ve Osmanlı'nın ilk sürekli maaşlı ordusunu oluşturmuştur. Karesi Beyliği'nin alınması ve Çimpe Kalesi'nin ele geçirilmesi Orhan Bey Dönemi'ne aittir. Fetret Devri'nin sona ermesi ise Çelebi Mehmed Dönemi'nde gerçekleşmiştir.

Doğru cevap: B — Balkanlara ağırlık veren bir fetih siyaseti izlediğini

Rumeli'de ayrı bir beylerbeylik kurulması ve başkentin Edirne'ye taşınması, Osmanlı'nın ağırlık merkezini Balkanlara kaydırdığını gösterir. Aynı dönemde Anadolu'da barışçıl yollarla toprak kazanıldığı için beyliklerle savaşın önceliklendirildiği söylenemez. Halifelik meselesi ise ancak 1517'de gündeme gelmiştir.

Doğru cevap: E — Anadolu'daki siyasi birliğin henüz kalıcılaşmadığının

Beyliklerin tek bir yenilginin ardından yeniden kurulabilmesi, Osmanlı'nın Anadolu'da sağladığı birliğin henüz kalıcı ve derin olmadığını gösterir. Ankara Savaşı'nda beyliklerin bir bölümü Timur'un yanında yer aldığı için ona karşı savaştıkları söylenemez. Balkanlardaki topraklar ise bu savaştan sonra büyük ölçüde korunmuştur.