KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Duraklama Dönemi — Test 1

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Duraklama Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 1. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

6 kolay7 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Devlet düzenindeki aksaklıkları ve bunların nedenlerini anlatan ünlü risalesini IV. Murad'a sunan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kâtip Çelebi
    • B)Koçi Bey
    • C)Defterdar Sarı Mehmed Paşa
    • D)Naima Efendi
    • E)Evliya Çelebi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Koçi Bey

    Koçi Bey, devletteki bozuklukları ve çözüm önerilerini içeren risalesini IV. Murad'a sunmuştur. A seçeneğindeki Kâtip Çelebi de dönemin önemli bir düşünürüdür ancak asıl ünü coğrafya ve bibliyografya eserlerindendir; E seçeneğindeki Evliya Çelebi ise Seyahatname'siyle tanınan bir gezgindir.

  2. Soru 2

    Orta

    XVII. yüzyılda Avrupa ordularında ateşli silahlar yaygınlaşmış ve yeni savaş teknikleri geliştirilmişken Osmanlı ordusu eski düzenini büyük ölçüde korumuştur. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

    • A)Osmanlı ordusunun savaş alanındaki üstünlüğünü yitirmesine
    • B)Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'da yeni topraklar kazanmasına
    • C)Kapıkulu ocaklarına asker alımında devşirme kuralına titizlikle uyulmasına
    • D)Denizlerde Osmanlı egemenliğinin kesin biçimde pekişmesine
    • E)Osmanlı Devleti'nin Avrupa'dan uzman getirmekten vazgeçmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Osmanlı ordusunun savaş alanındaki üstünlüğünü yitirmesine

    Askerî teknoloji ve taktik alanındaki geri kalış, savaşların uzamasına ve yenilgilerin artmasına, dolayısıyla Osmanlı'nın savaş alanındaki üstünlüğünü kaybetmesine ortam hazırlamıştır. B yanlıştır; askerî geri kalış toprak kazancına değil kayıplara ortam hazırlar; nitekim Orta Avrupa'da alınan Uyvar (1663) elde tutulamamış, 1699 Karlofça Antlaşması ile bırakılmıştır. C de yanlıştır; aynı dönemde devşirme kurallarına uyulmaması bozulmanın göstergelerindendir.

  3. Soru 3

    Orta

    I. Ahmed'in ölümü üzerine oğulları küçük yaşta olduğu için Osmanlı tahtına kardeşi I. Mustafa çıkarılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin ilk kez uygulandığını gösterir?

    • A)Kafes usulünün
    • B)Sancağa çıkma sisteminin
    • C)Kardeş katli uygulamasının
    • D)Ocak ağalarının padişah belirlemesinin
    • E)Ekber ve erşed usulünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ekber ve erşed usulünün

    I. Mustafa'nın kardeşinin yerine tahta geçmesi, hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin padişah olmasını öngören ekber ve erşed usulünün ilk uygulamasıdır. B yanlıştır; sancağa çıkma usulü bu dönemde terk edilmiştir. C de yanlıştır; kardeş katli çok daha önce, Fatih Kanunnamesi'yle hukuki dayanağa bağlanmıştır.

  4. Soru 4

    Kolay

    Osmanlı tarihinde Duraklama Dönemi'nin başlangıcı olarak genellikle 1579 yılında gerçekleşen bir olay esas alınır. Bu olay aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kanuni Sultan Süleyman'ın Zigetvar Seferi sırasında ölmesi
    • B)Sokullu Mehmed Paşa'nın öldürülmesi
    • C)İnebahtı Deniz Savaşı'nın kaybedilmesi
    • D)II. Selim'in Osmanlı tahtına çıkması
    • E)Karlofça Antlaşması'nın imzalanması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sokullu Mehmed Paşa'nın öldürülmesi

    Duraklama Dönemi'nin başlangıcı, uzun süre sadrazamlık yapan Sokullu Mehmed Paşa'nın 1579'da öldürülmesi kabul edilir. A seçeneğindeki Kanuni'nin ölümü 1566, C seçeneğindeki İnebahtı 1571 tarihlidir; E seçeneğindeki Karlofça ise 1699'da imzalanmış olup Duraklama Dönemi'nin sonunu belirler.

  5. Soru 5

    Orta

    XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin giriştiği savaşlar uzun sürmüş, çoğu kez yeni toprak ve ganimet kazandırmadığı hâlde ordunun masrafları sürekli artmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Tımar sisteminin eski gücüne yeniden kavuşmasına
    • B)Avrupa'ya verilen kapitülasyonların kaldırılmasına
    • C)Kapıkulu asker sayısının hızla azaltılmasına
    • D)Bütçe açığının büyümesine ve yeni vergiler konulmasına
    • E)Osmanlı sanayisinin Avrupa ile rekabet edebilecek düzeye ulaşmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bütçe açığının büyümesine ve yeni vergiler konulmasına

    Gelir getirmeyen uzun savaşlar hazineyi zorlamış, açığı kapatmak için avarız gibi olağanüstü vergiler yaygınlaştırılmıştır. A yanlıştır; bu dönemde tımar sistemi güçlenmemiş, tersine bozulmuştur. C de yanlıştır; kapıkulu sayısı azalmamış, aksine sürekli artmıştır.

  6. Soru 6

    Kolay

    XVII. yüzyılda Anadolu'da görülen Celali hareketlerine önderlik eden kişiler arasında aşağıdakilerden hangisi bulunmaz?

    • A)Karayazıcı Abdülhalim
    • B)Deli Hasan
    • C)Kalenderoğlu Mehmed
    • D)Canbolatoğlu Ali Paşa
    • E)Patrona Halil
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Patrona Halil

    Patrona Halil, 1730'da İstanbul'da çıkan ve Lale Devri'ni sona erdiren isyanın önderidir; Celali hareketleriyle ilgisi yoktur. A ve B seçeneklerindeki Karayazıcı ile Deli Hasan, XVI. yüzyıl sonu ile XVII. yüzyıl başında Anadolu'da faaliyet gösteren tipik Celali önderleridir.

  7. Soru 7

    Orta

    Celali İsyanları sırasında Anadolu'da can ve mal güvenliği kalmayan köylülerin topraklarını bırakıp daha güvenli yerlere göç etmesine Büyük Kaçgun adı verilmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine neden olduğu savunulabilir?

    • A)Tarımsal üretimin ve vergi gelirlerinin azalmasına
    • B)Anadolu'da şehir nüfusunun kalıcı biçimde azalmasına
    • C)Tımar sisteminin yeniden düzenlenerek güçlenmesine
    • D)Devşirme sisteminin bütünüyle yürürlükten kaldırılmasına
    • E)Anadolu'daki ticaret yollarının yeniden canlanmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Tarımsal üretimin ve vergi gelirlerinin azalmasına

    Köylünün toprağını terk etmesi ekilen alanları daraltmış, üretim düşünce devletin vergi gelirleri de azalmıştır. B yanlıştır; kaçan köylü kitlesi şehirlere yığıldığı için şehir nüfusu azalmamıştır. E de yanlıştır; asayişin bozulduğu bir ortamda ticaret yolları canlanamaz, tersine güvensizleşmiştir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda görülen İstanbul (Kapıkulu) isyanlarının nedenleri arasında gösterilemez?

    • A)Ulufelerin zamanında ve tam olarak ödenmemesi
    • B)Cülus bahşişi beklentisinin giderek artması
    • C)Milliyetçilik akımının imparatorlukta yayılması
    • D)Ocağa kanunlara aykırı biçimde asker alınması
    • E)Devlet adamlarının çıkarları uğruna askeri kışkırtması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Milliyetçilik akımının imparatorlukta yayılması

    Milliyetçilik akımı Fransız İhtilali'nden sonra, XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'ni etkilemiştir; XVII. yüzyıl kapıkulu isyanlarının nedeni olamaz. A ve B seçeneklerindeki ulufe ve cülus bahşişi sorunları ise bu isyanların en sık görülen doğrudan nedenleridir.

  9. Soru 9

    Orta

    XVII. yüzyılda kapıkulu ocaklarının ileri gelenleri, sadrazam ve şeyhülislam gibi üst düzey görevlilerin atanmasında ve görevden alınmasında etkili olmaya başlamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Osmanlı ordusunun savaş gücünün arttığının
    • B)Devşirme sisteminin kurallarına uygun biçimde işlemeyi sürdürdüğünün
    • C)Merkezî ordunun taşra yönetimine bağlandığının
    • D)Padişahların ordu komutanlığı görevini bıraktığının
    • E)Askerî zümrenin siyasal otorite üzerinde etkili olduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Askerî zümrenin siyasal otorite üzerinde etkili olduğunun

    Askerlerin atama ve azillere karışması, silahlı gücün siyasal karar süreçlerini belirlemeye başladığını, dolayısıyla padişah otoritesinin zayıfladığını gösterir. A yanlıştır; siyasete karışan bir ordunun savaş gücü artmamış, düzeni bozulmuştur. B de yanlıştır; aynı dönemde devşirme kurallarına uyulmaması bozulmanın başlıca göstergelerindendir.

  10. Soru 10

    Zor

    XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde görülen isyanlarla ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. İstanbul isyanları sonucunda padişah değişiklikleri yaşanmıştır. II. Celali İsyanları mevcut yönetim biçimini değiştirmeyi amaçlamıştır. III. Eyalet isyanları merkeze uzak bölgelerde ortaya çıkmıştır.

    • A)I ve III
    • B)Yalnız I
    • C)Yalnız II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I ve III

    İstanbul isyanları Genç Osman ve IV. Mehmed örneklerinde olduğu gibi padişah değişikliklerine yol açmış, eyalet isyanları ise Yemen, Bağdat gibi merkeze uzak yerlerde çıkmıştır. II numaralı yargı yanlıştır; Celali hareketleri ekonomik ve sosyal sıkıntılardan kaynaklanmış olup rejimi değiştirme amacı taşımamıştır. Bu nedenle II'yi içeren D ve E seçenekleri elenir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyılda Yemen, Bağdat ve Trablusşam gibi merkeze uzak bölgelerde çıkan ayaklanmalar aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

    • A)Celali isyanları
    • B)Kapıkulu isyanları
    • C)Eyalet isyanları
    • D)Suhte isyanları
    • E)Ayan isyanları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Eyalet isyanları

    Merkezden uzak eyaletlerde, çoğunlukla yerel yöneticilerin ve beylerin başını çektiği ayaklanmalar eyalet isyanları olarak adlandırılır. A seçeneğindeki Celali isyanları Anadolu'da, B seçeneğindeki kapıkulu isyanları ise İstanbul'da görülmüştür.

  12. Soru 12

    Orta

    1596'da Eğri Kalesi'nin fethi ve Haçova Meydan Muharebesi'nde Avusturya karşısında kazanılan zafer, aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde gerçekleşmiştir?

    • A)II. Osman (Genç Osman)
    • B)III. Murad
    • C)I. Ahmed
    • D)III. Mehmed
    • E)IV. Murad
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — III. Mehmed

    Eğri'nin fethi ve Haçova zaferi 1596'da III. Mehmed döneminde kazanılmış, padişah bu nedenle 'Eğri Fatihi' olarak anılmıştır. C seçeneğindeki I. Ahmed 1603'te tahta çıkmıştır; E seçeneğindeki IV. Murad'ın dönemi ise 1623-1640 yıllarını kapsar.

  13. Soru 13

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin sancaklara gönderilerek yönetim ve askerlik deneyimi kazanması uygulamasına XVII. yüzyıl başlarında son verilmiştir. Bu değişikliğin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Şehzadelerin devlet yönetiminde daha etkili olmasına
    • B)Tahta çıkan padişahların yönetim deneyiminden yoksun olmasına
    • C)Merkezî otoritenin taşra yönetiminde güçlenmesine
    • D)Şehzadelerin ordu komutanlığına getirilmesine
    • E)Veraset sisteminde tahtın yalnızca padişahın büyük oğluna geçmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tahta çıkan padişahların yönetim deneyiminden yoksun olmasına

    Sancakta görev yapmayan şehzadeler devlet yönetimini tanımadan tahta çıkmış, bu da padişahların deneyimsizliğine ve saray çevresinin etkisinin artmasına yol açmıştır. A yanlıştır; şehzadeler yönetimden büsbütün uzaklaştırılmıştır. E de yanlıştır; benimsenen esas büyük oğul değil, hanedanın en yaşlı ve olgun üyesidir.

  14. Soru 14

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin sarayın belirli bir bölümünde, dış dünyayla ilişkileri kesilmiş biçimde yaşatılması uygulamasına ne ad verilir?

    • A)Ekber ve erşed usulü
    • B)Sancağa çıkma usulü
    • C)Kafes usulü
    • D)Müsadere usulü
    • E)Devşirme usulü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kafes usulü

    Şehzadelerin sarayda gözetim altında tutulmasına kafes usulü denir. A seçeneğindeki ekber ve erşed, tahta hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin geçmesini öngören veraset esasıdır; D seçeneğindeki müsadere ise devlet görevlilerinin mallarına el konulması uygulamasıdır.

  15. Soru 15

    Zor

    Aşağıda Osmanlı Devleti'nin Duraklama Dönemi'ne girmesinde etkili olan bazı gelişmeler verilmiştir. I. Devşirme sisteminin kurallarının bozulması II. Avrupa'da merkezî krallıkların güçlenmesi III. Coğrafi Keşifler'le ticaret yollarının yön değiştirmesi Bunlardan hangileri dış nedenler arasında sayılır?

    • A)II ve III
    • B)I ve II
    • C)I ve III
    • D)Yalnız I
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — II ve III

    Avrupa'da güçlü merkezî krallıkların ortaya çıkması ve Coğrafi Keşifler'le ticaret yollarının değişmesi, Osmanlı'nın denetimi dışındaki gelişmeler olduğu için dış nedenlerdir. I numaralı yargı ise devletin kendi kurumsal yapısıyla ilgili bir iç nedendir; bu nedenle I'i içeren B, C, D ve E seçenekleri elenir.

Sponsorlu