KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Duraklama Dönemi — Test 2

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Duraklama Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    XVII. yüzyılda hazine sıkıntısını gidermek amacıyla akçenin içindeki gümüş oranı düşürülerek para piyasaya sürülmüştür. Bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?

    • A)Dış ticaret gelirlerinin hızla artmasına
    • B)Fiyatların yükselmesine ve maaşlı askerlerin tepkisine
    • C)Osmanlı parasının Avrupa'da değer kazanmasına
    • D)Vergilerin düzenli biçimde toplanmasına
    • E)Tımarlı sipahilerin gelirlerinin düzenli olarak artmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Fiyatların yükselmesine ve maaşlı askerlerin tepkisine

    Tağşiş olarak bilinen bu uygulama paranın değerini düşürmüş, fiyatlar yükselmiş ve ulufesini değeri azalmış akçeyle alan kapıkulu askerleri ayaklanmıştır. C yanlıştır; gümüş oranı azalan para değer kazanamaz. A da yanlıştır; paranın istikrarsızlaşması ticareti kolaylaştırmamış, güveni sarsmıştır.

  2. Soru 2

    Kolay

    Devlete ait vergi gelirlerinin toplanma hakkının, açık artırma yoluyla belirli bir bedel karşılığında kişilere devredilmesi uygulamasına ne ad verilir?

    • A)Tımar
    • B)Avarız
    • C)Müsadere
    • D)İltizam
    • E)Esham
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — İltizam

    Vergi toplama hakkının açık artırmayla mültezim adı verilen kişilere devredilmesine iltizam denir. B seçeneğindeki avarız olağanüstü hâllerde alınan bir vergi türüdür; E seçeneğindeki esham ise gelir paylarının satıldığı ve I. Abdülhamid döneminde uygulanan bir iç borçlanma yöntemidir.

  3. Soru 3

    Orta

    Tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte eyalet askerlerinin sayısı azalmış, devlet savaşlarda giderek daha çok ücretli askere başvurmak zorunda kalmıştır. Bu durumun doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Hazineden yapılan asker ödemelerinin artması
    • B)Osmanlı Devleti'ndeki toprak kayıplarının tamamen durması
    • C)Devşirme sisteminin yeniden düzenlenerek güçlendirilmesi
    • D)Anadolu'da tarımsal üretimin hızla artması
    • E)Kapıkulu ocaklarının bütünüyle ortadan kaldırılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hazineden yapılan asker ödemelerinin artması

    Tımarlı sipahi geliriyle geçinirken ücretli asker hazineden maaş aldığı için bu değişim doğrudan hazine giderlerini artırmıştır. D yanlıştır; tımar topraklarının işlevini yitirmesi üretimi artırmamış, tersine olumsuz etkilemiştir. E de yanlıştır; kapıkulu ocakları XVII. yüzyılda kaldırılmamış, sayıları daha da artmıştır.

  4. Soru 4

    Zor

    XVII. yüzyılda alınan önlemlerin çoğu, bozulmanın nedenlerini ortadan kaldırmak yerine ortaya çıkan sonuçları geçici olarak gidermeye yönelik olmuştur. Buna göre bu önlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Avrupa'daki gelişmeler örnek alınarak hazırlanmıştır
    • B)Halkın geniş desteğiyle uygulamaya konulmuştur
    • C)Sorunların bir süre sonra yeniden ortaya çıkmasını engelleyememiştir
    • D)Devletin kurumsal yapısını kökten değiştirerek yeniden biçimlendirmiştir
    • E)Ekonomik alanda kalıcı bir düzelme sağlamayı başarmıştır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sorunların bir süre sonra yeniden ortaya çıkmasını engelleyememiştir

    Nedenlere değil sonuçlara yönelen önlemler geçici rahatlama sağlamış, sorunlar kısa süre sonra yeniden ortaya çıkmıştır. A yanlıştır; Batı'nın örnek alınması XVIII. yüzyıl ıslahatlarının özelliğidir. D de yanlıştır; XVII. yüzyıl önlemleri köklü bir kurumsal değişim getirmemiş, eski düzene dönmeyi hedeflemiştir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Devlet düzenindeki aksaklıkları ve bunların nedenlerini anlatan ünlü risalesini IV. Murad'a sunan devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kâtip Çelebi
    • B)Koçi Bey
    • C)Defterdar Sarı Mehmed Paşa
    • D)Naima Efendi
    • E)Evliya Çelebi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Koçi Bey

    Koçi Bey, devletteki bozuklukları ve çözüm önerilerini içeren risalesini IV. Murad'a sunmuştur. A seçeneğindeki Kâtip Çelebi de dönemin önemli bir düşünürüdür ancak asıl ünü coğrafya ve bibliyografya eserlerindendir; E seçeneğindeki Evliya Çelebi ise Seyahatname'siyle tanınan bir gezgindir.

  6. Soru 6

    Orta

    IV. Murad'ın 1635'te düzenlediği ilk doğu seferi sonunda alınıp Osmanlı muhafızı yerleştirilen, ancak ertesi yıl (1636) yeniden İran'ın eline geçen ve 1639'da imzalanan antlaşmayla İran'da kalması kabul edilen şehir aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tebriz
    • B)Revan
    • C)Bağdat
    • D)Musul
    • E)Kerkük
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Revan

    IV. Murad 1635'te Revan'ı almış ve şehre muhafız bırakmıştır; Revan ertesi yıl yeniden İran'ın eline geçmiş ve Kasr-ı Şirin Antlaşması ile İran'da kalmıştır. A seçeneğindeki Tebriz'e aynı seferde girilmişse de şehir elde tutulmamış, muhafız da bırakılmamıştır. C seçeneğindeki Bağdat, aynı antlaşmayla Osmanlı Devleti'nde kalmıştır; D ve E seçeneklerindeki Musul ve Kerkük ise bu seferlerin hedefi olan şehirler değildir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki devlet adamlarından hangisi, Osmanlı maliyesinde gelir ve giderleri karşılaştıran ilk bütçe denemesini yapmasıyla tanınır?

    • A)Köprülü Mehmed Paşa
    • B)Tarhuncu Ahmed Paşa
    • C)Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
    • D)Kuyucu Murad Paşa
    • E)Amcazade Hüseyin Paşa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tarhuncu Ahmed Paşa

    Tarhuncu Ahmed Paşa, IV. Mehmed döneminde gelir ve giderleri gösteren ilk bütçeyi hazırlayarak açığı kapatmaya çalışmıştır. D seçeneğindeki Kuyucu Murad Paşa Celali isyanlarını bastırmasıyla tanınır; E seçeneğindeki Amcazade Hüseyin Paşa ise Karlofça Antlaşması'nın imzalandığı dönemin sadrazamıdır.

  8. Soru 8

    Orta

    Avrupalı tüccarlara tanınan ticari ayrıcalıklar sayesinde Osmanlı pazarlarına ucuz ve bol miktarda Avrupa malı girmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?

    • A)Osmanlı hazinesindeki altın stokunun artmasına
    • B)Lonca teşkilatının Avrupa ülkelerine yayılmasına
    • C)Osmanlı Devleti'nde sanayi devriminin gerçekleşmesine
    • D)Yerli üretimin ve esnaf teşkilatının zayıflamasına
    • E)Osmanlı ihracatının Avrupa karşısında üstünlük kazanmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yerli üretimin ve esnaf teşkilatının zayıflamasına

    Ucuz Avrupa mallarıyla rekabet edemeyen yerli üretici ve lonca esnafı güç kaybetmiştir. A yanlıştır; dışarıdan mal alımının artması değerli maden çıkışını hızlandırmıştır. E de yanlıştır; bu süreçte Osmanlı ihracatı üstünlük kazanmamış, dış ticaret açığı büyümüştür.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki gelişmelerin kronolojik sırası hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? I. Zitvatorok Antlaşması'nın imzalanması II. Sokullu Mehmed Paşa'nın öldürülmesi III. Genç Osman'ın kapıkulu askerlerince öldürülmesi IV. Haçova Meydan Muharebesi'nin kazanılması

    • A)I - II - III - IV
    • B)II - IV - I - III
    • C)IV - II - I - III
    • D)II - I - IV - III
    • E)IV - I - II - III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II - IV - I - III

    Sokullu Mehmed Paşa 1579'da öldürülmüş, Haçova zaferi 1596'da kazanılmış, Zitvatorok 1606'da imzalanmış, Genç Osman ise 1622'de öldürülmüştür. C ve E seçenekleri Haçova'yı başa aldığı için yanlıştır; D seçeneği ise Zitvatorok'u Haçova'dan önceye yerleştirdiği için elenir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki devletlerden hangisiyle Osmanlı Devleti Duraklama Dönemi'nde savaşmamıştır?

    • A)Avusturya
    • B)Venedik
    • C)Fransa
    • D)İran
    • E)Lehistan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Fransa

    Fransa, kapitülasyonlar nedeniyle bu dönemde Osmanlı'nın Avrupa'daki başlıca dostu konumundadır ve iki devlet savaşmamıştır. A seçeneğindeki Avusturya ile 1593-1606 ve 1683-1699 savaşları, B seçeneğindeki Venedik ile ise uzun süren Girit mücadelesi yaşanmıştır.

  11. Soru 11

    Orta

    XVII. yüzyılda padişahların çocuk yaşta ya da deneyimsiz biçimde tahta çıkması, valide sultanların ve saray çevresinin devlet işlerinde etkili olmasına yol açmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle sonuçlanmıştır?

    • A)Divan-ı Hümayun teşkilatının tamamen ortadan kaldırılmasıyla
    • B)Şeyhülislamlık makamının ilk kez oluşturulmasıyla
    • C)Sadrazamlık görevine bütünüyle son verilmesiyle
    • D)Devlet görevlerine atamalarda liyakatin göz ardı edilmesiyle
    • E)Taşra yönetiminde eyalet sisteminin bütünüyle terk edilmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Devlet görevlerine atamalarda liyakatin göz ardı edilmesiyle

    Saray çevresinin etkisiyle üst düzey görevlere ehliyet yerine yakınlık ve çıkar ilişkilerine göre atama yapılmıştır. A yanlıştır; Divan bu dönemde kaldırılmamıştır. B de yanlıştır; şeyhülislamlık makamı çok daha önce, Yükselme Dönemi öncesinde oluşturulmuştur.

  12. Soru 12

    Orta

    XVII. yüzyılda sadrazamlık makamına gelenlerin görev süreleri çoğu zaman birkaç ayı geçmemiş, bazı yıllarda birden fazla sadrazam değişikliği yaşanmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Padişahların yetkilerinin hukuken sınırlandırılmasına
    • B)Divan toplantılarının daha düzenli hâle gelmesine
    • C)Eyaletlerde asayişin kalıcı olarak sağlanmasına
    • D)Yeniçeri Ocağı'nın bu yüzyılda kaldırılmasına
    • E)Devlet politikalarında sürekliliğin sağlanamamasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Devlet politikalarında sürekliliğin sağlanamamasına

    Sık sadrazam değişikliği başlanan işlerin yarım kalmasına ve tutarlı bir devlet politikası izlenememesine yol açmıştır. C yanlıştır; yönetimdeki istikrarsızlık asayişi sağlamayı kolaylaştırmaz. D de yanlıştır; Yeniçeri Ocağı 1826'da II. Mahmud döneminde kaldırılmıştır.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nde merkezî otoritenin zayıfladığının göstergesi olamaz?

    • A)Kanunname-i Ali Osman'ın hazırlanması
    • B)Bazı eyalet valilerinin merkeze karşı ayaklanması
    • C)Kapıkulu ocaklarının padişah değiştirebilmesi
    • D)Anadolu'da Celali gruplarının güç kazanması
    • E)Vergi toplama işinin mültezimlere bırakılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kanunname-i Ali Osman'ın hazırlanması

    Kanunname-i Ali Osman, Fatih Sultan Mehmed döneminde merkezî otoritenin güçlü olduğu bir aşamada hazırlanmıştır ve XVII. yüzyıl zaafiyetinin göstergesi sayılamaz. B ve C seçeneklerindeki vali ayaklanmaları ile ocakların padişah değiştirmesi ise doğrudan merkezî otoritenin zayıflamasının kanıtıdır.

  14. Soru 14

    Orta

    XVII. yüzyılda tahttan indirilen padişahlar için çoğu zaman şeyhülislamdan fetva alınması yoluna gidilmiştir. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Padişahların sahip olduğu yetkileri tümüyle ulemaya devrettiğinin
    • B)Şeyhülislamların ordu komutanlığı görevi üstlendiğinin
    • C)Divan üyelerinin padişahı sürekli olarak denetlediğinin
    • D)İsyanlara hukuki bir dayanak kazandırılmak istendiğinin
    • E)Ulemanın askerî sınıftan tamamen ayrıldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — İsyanlara hukuki bir dayanak kazandırılmak istendiğinin

    Fetva alınması, tahttan indirme girişimini meşru bir zemine oturtma çabasıdır. A yanlıştır; padişahın yetkileri hukuken ulemaya devredilmiş değildir. B de yanlıştır; şeyhülislamlar ilmiye sınıfının başı olup ordu komutanlığı yapmamıştır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Osmanlı kaynaklarında 'Nemçe' adıyla anılan ve Duraklama Dönemi boyunca Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki başlıca rakibi olan devlet aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Venedik
    • B)Lehistan Krallığı
    • C)Rusya
    • D)Fransa
    • E)Avusturya
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Avusturya

    Osmanlı belgelerinde Avusturya için 'Nemçe' adı kullanılmıştır; bu devletle Zitvatorok, Vasvar ve Karlofça antlaşmalarına yol açan uzun savaşlar yapılmıştır. A seçeneğindeki Venedik ile mücadele daha çok denizlerde ve Girit'te yaşanmıştır; C seçeneğindeki Rusya ile asıl çekişme XVIII. yüzyılda yoğunlaşmıştır.

Sponsorlu