Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
4 kolay8 orta3 zor
1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdiren ve Osmanlı Devleti açısından ağır sonuçlar doğuran 1774 tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Küçük Kaynarca Antlaşması
1774 Küçük Kaynarca Antlaşması I. Abdülhamid Dönemi'nde imzalanmıştır. A seçeneğindeki Aynalıkavak Tenkihnamesi 1779, C seçeneğindeki Yaş Antlaşması ise 1792 tarihlidir.
III. Mustafa Dönemi'nde Baron de Tott'un katkılarıyla topçu sınıfında yeni düzenlemeler yapılmış ve Sürat Topçuları adıyla bir birlik oluşturulmuştur. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Doğru cevap: C — Ordunun ateş gücünü artırmak için yabancı uzmanlardan yararlanılmasıyla
Avrupalı uzmanların görevlendirilmesi, teknik üstünlüğün kazanılması amacına dayanır. A seçeneği yanlıştır; Yeniçeri Ocağı bu dönemde varlığını sürdürmüş, 1826'da kaldırılmıştır.
I. Abdülhamid Dönemi'nde uygulanan esham yöntemiyle, devlete ait bazı gelir kaynaklarının yıllık kârı paylara bölünerek kişilere satılmış ve peşin gelir sağlanmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: A — Hazinenin nakit sıkıntısı içinde olduğunun
Gelecekteki gelirlerin peşin satılması, hazinenin acil nakit ihtiyacını gösteren bir iç borçlanma yöntemidir. C seçeneği dönemle bağdaşmaz; Osmanlı Devleti'nin dış borçlanması 1854'te başlamıştır.
Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarının genel özellikleri arasında sayılamaz?
Doğru cevap: D — Halk temsilcilerinin katıldığı meclisler aracılığıyla yürütülmesi
XVIII. yüzyıl ıslahatları yukarıdan aşağıya, dar bir yönetici kadro eliyle yürütülmüştür; temsilî meclisler bu yüzyılda bulunmamaktadır. C seçeneği ise ıslahatların süreklilik kazanamamasının temel nedenini doğru biçimde yansıtır.
I. Mahmud Dönemi'nde Osmanlı hizmetine girerek Humbaracı Ocağı'nı Avrupa tarzında düzenleyen kişi hangisidir?
Doğru cevap: E — Humbaracı Ahmed Paşa
Humbaracı Ahmed Paşa, I. Mahmud Dönemi'nde Humbaracı Ocağı'nı yeniden düzenlemiş ve Hendesehane'nin açılmasına öncülük etmiştir. A seçeneğindeki Baron de Tott ise III. Mustafa Dönemi'nde topçuluk alanında görev almıştır.
1739 Belgrad Antlaşması'yla Osmanlı Devleti kaybettiği toprakların bir bölümünü geri almış; 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'yla ise hem toprak kaybetmiş hem de ekonomik ve siyasi ayrıcalıklar tanımak zorunda kalmıştır. Bu iki antlaşmanın karşılaştırılmasından aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: D — Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda hiçbir askerî başarı elde edemediğine
Belgrad Antlaşması'nın kendisi askerî başarıya dayandığı için yüzyıl boyunca hiç başarı kazanılmadığı sonucu çıkarılamaz. C seçeneği ise iki antlaşmanın hükümleri karşılaştırıldığında doğrudan görülebilen bir sonuçtur.
Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım siyasi bakımdan bağımsız kabul edilmiş, Kırım halkı dinî konularda Osmanlı halifesine bağlı kalmayı sürdürmüştür. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisi bakımından önem taşımaktadır?
Doğru cevap: C — Halifeliğin siyasi bir araç olarak kullanılmasının ilk örneği olması
Halifelik yetkisinin sınırların dışındaki Müslümanlar üzerinde siyasi bir bağ olarak kullanılması ilk kez bu antlaşmayla gündeme gelmiştir. B seçeneği yanlıştır; Kırım'ın Rusya'ya katılması 1783'te gerçekleşmiştir.
Aşağıdakilerden hangisi Küçük Kaynarca Antlaşması'nın hükümleri arasında yer almaz?
Doğru cevap: E — Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye bırakılması
Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye bırakılması 1878'de, Berlin Antlaşması sürecinde gerçekleşmiştir. B ve C seçeneklerindeki Boğazlardan geçiş ve Kırım'ın statüsü ise Küçük Kaynarca'nın doğrudan hükümleridir.
Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoks nüfusun haklarını gözetme iddiasını dile getirebileceği bir zemin elde etmiştir. Bu durumun ilerleyen yıllarda aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?
Doğru cevap: A — Rusya'nın Osmanlı iç işlerine karışmasının kolaylaşmasına
Din temelli koruyuculuk iddiası, sonraki dönemde Rusya'ya Osmanlı iç işlerine müdahale için gerekçe sağlamıştır. E seçeneği bu sürecin sonuçlarıyla çelişir; Balkanlarda ayrılıkçı hareketler güç kazanmıştır.
1779'da Rusya ile imzalanan Aynalıkavak Tenkihnamesi'nde, Rusya Kırım'ın bağımsızlığını yeniden tanırken Osmanlı Devleti de Şahin Giray'ın hanlığını kabul etmiştir. Buna göre bu belge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D — Kırım üzerindeki anlaşmazlığın çözülemediğini ve sürdüğünü gösterdiği
Aynı konunun beş yıl içinde yeniden düzenlenmesi, Kırım sorununun çözülmediğini gösterir; nitekim 1783'te Rusya Kırım'ı ilhak etmiştir. A seçeneği yanlıştır; Kırım Osmanlı Devleti'ne yeniden bağlanmamıştır.
1783'te Rusya'nın Kırım'ı topraklarına katması üzerine başlayan savaşlar sonunda Osmanlı Devleti Rusya ile 1792'de bir antlaşma imzalamak zorunda kalmıştır. Bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Yaş Antlaşması
1792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu kesin biçimde kabul edilmiş, Dinyester Nehri sınır olmuştur. A seçeneğindeki Ziştovi 1791'de Avusturya ile imzalanmıştır.
1787'de başlayan savaşlar sırasında Osmanlı Devleti'nin Avusturya ile 1791'de imzaladığı ve savaş öncesi sınırlara dönülmesini öngören antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Ziştovi Antlaşması
1791 Ziştovi Antlaşması Avusturya ile imzalanmıştır. B seçeneğindeki Yaş Antlaşması ise bir yıl sonra, 1792'de Rusya ile yapılmıştır.
Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu Osmanlı Devleti tarafından kesin olarak kabul edilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: C — Karadeniz'deki Osmanlı üstünlüğünün fiilen sona erdiğinin
Kırım'ın kaybının kesinleşmesi Karadeniz'in artık Osmanlı gölü olmaktan çıktığını ortaya koyar. D seçeneği yanlıştır; Rus gemilerinin Boğazlardan geçişi 1774'ten itibaren kabul edilmişti.
1770 yılında Rus donanmasının Ege kıyılarındaki Osmanlı donanmasını yakmasıyla sonuçlanan ve deniz gücünün zayıflığını ortaya koyan olay hangisidir?
Doğru cevap: D — Çeşme Baskını
1770 Çeşme Baskını'nda Osmanlı donanması ağır kayıp vermiştir. A seçeneğindeki Navarin Olayı 1827'de yaşanmıştır. B seçeneğindeki Sinop Baskını ise 1853'te Kırım Savaşı sırasında gerçekleşmiş ve İngiltere ile Fransa'nın Osmanlı Devleti'nin yanında savaşa girmesine yol açmıştır.
XVIII. yüzyılda Hendesehane, Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun ve Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun gibi kurumlar açılmıştır. Bu kurumların açılması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Askerî alanda Avrupa tarzı teknik eğitime yönelindiğinin
Bu okullar mühendislik ve topçuluk gibi teknik alanlarda Avrupa yöntemleriyle eğitim vermek üzere kurulmuştur. A seçeneği yanlıştır; medreseler kapatılmamış, yeni okullar onların yanında açılarak ikili bir eğitim yapısı doğmuştur.
