Osmanlı Dağılma Dönemi — Test 5

Doğru cevap: B — Hukuk ve eğitim alanında ikili bir yapının doğması

Eski kurumlar kapatılmadan yenilerinin açılması, hukukta ve eğitimde birbirine paralel iki yapının aynı anda varlığını sürdürmesine yol açmıştır. Medreseler ve şer'i mahkemeler varlığını koruduğu için A ve C seçenekleri metinle çelişir. Islahat Fermanı gayrimüslimlere okul açma hakkı tanıdığından D seçeneği de dönemin gelişmelerine terstir.

Doğru cevap: E — Abdülmecit

İlk kâğıt para olan kaime 1840'ta Abdülmecit Dönemi'nde çıkarılmıştır. II. Mahmut Dönemi'nde para ayarı düşürülmüş ancak kâğıt para basılmadığından A yanlıştır. III. Selim Dönemi'nde mali önlem olarak İrad-ı Cedid Hazinesi kurulmuş, kâğıt para uygulamasına gidilmemiştir.

Doğru cevap: C — Mithat Paşa

Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasına öncülük eden ve meşrutiyetin ilanı için II. Abdülhamit'i ikna eden devlet adamı Mithat Paşa'dır. Mustafa Reşit Paşa 1839 Tanzimat Fermanı ile öne çıktığından A seçeneği dönem bakımından uymaz. Âli ve Fuat paşalar Tanzimat Dönemi'nin sadrazamlarıdır; Sait Halim Paşa ise II. Meşrutiyet Dönemi'nde görev yapmıştır.

Doğru cevap: D — Azınlıkların da mecliste temsil edileceğini göstermek

Meşrutiyetin konferans sürerken ilan edilmesi, azınlıkların da meclise temsilci göndereceği gerekçesiyle konferanstan çıkacak ıslahat kararlarını dayanaksız bırakmayı amaçlamıştır. Anayasanın ilanı askerî bir önlem olmadığından A seçeneği amaçla ilgisizdir. Kapitülasyonlar ise ancak 1914'te tek taraflı olarak kaldırıldığından E seçeneği de bu tarihle bağdaşmaz.

Doğru cevap: E — Padişahın tek başına yönetiminin başlaması

Meclisin süresiz tatil edilmesiyle anayasal düzen fiilen işlemez duruma gelmiş ve otuz yıl sürecek istibdat yönetimi başlamıştır. Kanun-i Esasi resmen kaldırılmayıp askıda bırakıldığı için A seçeneği yanlıştır. Osmanlı Devleti bu savaştan ağır bir yenilgiyle çıktığından B seçeneği de tarihsel gerçekle çelişir.

Doğru cevap: A — Bulgaristan'ın tam bağımsız bir devlet durumuna gelmesi

Berlin Antlaşması'nda Bulgaristan üçe ayrılmış, kuzeydeki prenslik Osmanlı Devleti'ne bağlı özerk bir yönetim olarak bırakılmıştır; Bulgaristan bağımsızlığını ancak 1908'de ilan etmiştir. Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığı bu antlaşmayla tanındığından B seçeneği hüküm olarak doğrudur. Bosna-Hersek'in yönetiminin Avusturya-Macaristan'a bırakılması da antlaşmanın açık maddelerindendir.

Doğru cevap: D — İngiltere

Kıbrıs'ın yönetimi 1878'de, Rusya'nın Balkanlarda ilerlemesine karşı desteği karşılığında İngiltere'ye bırakılmıştır. Rusya bu savaşta karşı taraf olduğundan B seçeneği baştan elenir. Avusturya-Macaristan aynı dönemde Bosna-Hersek'in yönetimini üstlendiği için C, İtalya ise ancak 1911'de Trablusgarp'a saldırdığı için E doğru değildir.

Doğru cevap: C — Panslavizm

Rusya'nın Balkanlardaki Slavları kendi önderliğinde toplamayı amaçlayan siyaseti Panslavizm'dir. Panislamizm Müslümanları halife çevresinde birleştirmeyi hedefleyen bir düşünce olduğundan A seçeneği Rusya'nın siyasetiyle bağdaşmaz. Merkantilizm ise değerli maden birikimini esas alan ekonomik bir anlayış olup siyasi birleştirme siyasetiyle ilgili değildir.

Doğru cevap: A — Duyun-u Umumiye İdaresi

Alacaklı devletlerin temsilcilerinden oluşan ve Osmanlı gelirlerinin bir bölümüne el koyan kurum 1881'de kurulan Duyun-u Umumiye İdaresi'dir. Şura-yı Devlet ile Meclis-i Vâlâ yasama ve yargı işleriyle görevli iç kurumlar olduğundan C ve D seçenekleri yanlıştır. Ziraat Bankası ise çiftçiye kredi vermek amacıyla kurulmuş bir bankadır.

Doğru cevap: E — Devletin mali bağımsızlığının büyük ölçüde zedelendiği

Bir devletin vergi kaynaklarının yabancı temsilcilerden oluşan bir kurulca toplanması, mali bağımsızlığın ağır biçimde zedelendiğini gösterir. Borçlar bu idareyle kapanmayıp yalnızca ödeme düzenine bağlandığından A seçeneği yanlıştır. Gelirlerin yabancılara aktarılması yatırım gücünü azalttığı için B seçeneği de metinden çıkarılamaz.

Doğru cevap: B — Ramazan Kararnamesi

Osmanlı Devleti'nin mali iflasını duyuran 1875 tarihli belge Ramazan Kararnamesi'dir. Muharrem Kararnamesi 1881 tarihli olup Duyun-u Umumiye İdaresi'nin kurulmasını sağladığından A seçeneği zaman bakımından uymaz. Tanzimat ve Islahat fermanları ise borçlanmayla değil hukuki ve toplumsal düzenlemelerle ilgilidir.

Doğru cevap: D — İttihat ve Terakki Cemiyeti

II. Meşrutiyet'in ilanını sağlayan örgüt İttihat ve Terakki Cemiyeti'dir. Genç Osmanlılar I. Meşrutiyet sürecinde etkili olduğundan A seçeneği dönem olarak geridedir. Osmanlı Ahrar Fırkası ile Hürriyet ve İtilaf Fırkası ise meşrutiyetin ilanından sonra kurulan siyasi partilerdir.

Doğru cevap: C — I, II ve III

1909 değişiklikleriyle hükümet meclise karşı sorumlu hâle gelmiş, padişahın meclisi dilediği gibi kapatma ve kişileri sürgüne gönderme yetkileri kaldırılmış ya da sınırlandırılmıştır; bu nedenle üç öncül de doğrudur. Yalnız bir öncülü işaret eden A ve D seçenekleri, meşrutiyetin güçlendirilmesi yönündeki diğer düzenlemeleri dışarıda bıraktığı için eksik kalır.

Doğru cevap: E — Çok partili siyasi hayata geçildiğinin

Birden çok partinin kurulup seçimlere katılması, Osmanlı Devleti'nde çok partili siyasi hayatın başladığını gösterir. Saltanat 1922'de kaldırıldığından A seçeneği dönem olarak çok ileridedir. Azınlıkların da partilerde ve mecliste yer alması nedeniyle C seçeneği bilgiyle doğrudan çelişir.

Doğru cevap: B — Babıali Baskını

İttihat ve Terakki, 1913'teki Babıali Baskını ile hükûmeti düşürerek yönetime tek başına egemen olmuştur. 31 Mart Olayı 1909'da meşrutiyete karşı çıkan bir ayaklanma olduğundan A seçeneği hem tarih hem nitelik bakımından uymaz. Kabakçı Mustafa İsyanı 1807, Vaka-i Hayriye ise 1826 tarihlidir.