Paragraf — Test 1

Vadinin üstüne çöken sis, ince bir tül gibi ağaçların dallarına takılmıştı. Kar, gece boyunca sessizce yağmış; damları, taş duvarları, bahçe kapısının demir parmaklıklarını beyaz bir örtüyle kaplamıştı. Uzaktaki değirmenin bacasından çıkan mavimsi duman, soğuk havada ağır ağır yükseliyordu. Yolun kenarındaki söğütler, buz tutmuş dallarıyla camdan yapılmış gibi parlıyordu. Havada ıslak toprak ve odun kokusu vardı. Beyazın her tonunun birbirine karıştığı bu manzarada tek renk lekesi, çitin dibinde titreşen kızılcık dallarıydı. Bu parçada kullanılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Betimleyici anlatım
• B)Öyküleyici anlatım
• C)Tartışmacı anlatım
• D)Açıklayıcı anlatım
• E)Söyleşmeye bağlı anlatım

Adam, kemanını kılıfından çıkardı; yayı tele değdirmeden önce kalabalığa uzun uzun baktı. İlk notayı çaldığında meydandaki güvercinler havalandı. Az ötede simit satan çocuk tezgâhını bırakıp yaklaştı. Yağmur çiselemeye başlayınca dinleyicilerin bir bölümü dağıldı; ama adam çalmayı sürdürdü. Bir kadın, çantasından çıkardığı şemsiyeyi açıp onun başına tuttu. Parça bitince meydanda kısa bir sessizlik oldu, ardından alkışlar yükseldi. Adam kemanını kılıfına yerleştirdi, şapkasını eğerek selam verdi ve ıslak taşların üzerinde ağır adımlarla uzaklaştı. Bu parçada kullanılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Açıklayıcı anlatım
• B)Betimleyici anlatım
• C)Öyküleyici anlatım
• D)Tartışmacı anlatım
• E)Coşkulu (lirik) anlatım

Kimileri okumanın hızlı olması gerektiğini, bir yılda okunan kitap sayısının kültürün ölçüsü sayılabileceğini ileri sürüyor. Bu görüşe katılmak mümkün değil. Sayfaları hızla çevirmek, metinle karşılaşmak anlamına gelmez; çünkü okumak, satırların altında kalan boşluğu düşünceyle doldurmaktır. Bir sayfada yirmi dakika oyalanan okur, iki yüz sayfayı bir gecede tüketen okurdan geride sayılamaz. Kitabı bir yarış pistine çevirenler, aslında okumanın en temel kazancından, yani düşünme fırsatından vazgeçmiş olur. Ölçüt, sayı değil metnin okurda bıraktığı izdir. Bu parçada kullanılan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Öyküleyici anlatım
• B)Betimleyici anlatım
• C)Açıklayıcı anlatım
• D)Emredici anlatım
• E)Tartışmacı anlatım

Fotoğrafta pozlama, sensöre ulaşan ışık miktarının ayarlanmasıdır. Bu miktar üç değişkenle belirlenir: diyafram açıklığı, örtücü hızı ve ışık duyarlılığı. Diyafram, objektifin içindeki yaprakların oluşturduğu açıklıktır; genişledikçe daha çok ışık geçirir. Örtücü hızı, sensörün ışığa ne kadar süre açık kaldığını gösterir; hız arttıkça hareket dondurulur. Işık duyarlılığı ise sensörün ışığa verdiği tepkinin ölçüsüdür. Bu üç değer birbirini dengeler; birinde yapılan değişiklik ötekilerde karşılık bulmadığında görüntü ya çok karanlık ya da çok parlak çıkar. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• A)Öyküleme
• B)Betimleme
• C)Tartışma
• D)Açıklama
• E)Söyleşme

Dükkânın kapısı, itilince tiz bir sesle çınlayan pirinç bir zille açılıyordu. İçerisi loştu; tek ışık, tezgâhın üzerine eğilmiş sarı abajurdan geliyordu. Duvarları boydan boya kaplayan raflarda yüzlerce saat vardı: kimi tahta kutulu, kimi mermer kaideli, kimi zinciri sarkmış. Havada makine yağıyla ıhlamurun karışık kokusu asılı duruyordu. Tamirci, gözüne taktığı büyütecin ardından bakıyor; ince cımbızıyla bir dişliyi yerine oturtuyordu. Tik takların her biri ayrı zamanda vurduğu için oda, kesintisiz ve düzensiz bir yağmur sesiyle doluydu. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• A)Tartışma
• B)Betimleme
• C)Öyküleme
• D)Açıklama
• E)Kanıtlama

Peronda son anons yapılırken vagona güçlükle atladım. Koridorda valizini kaldırmaya çalışan yaşlı bir kadına yardım ettim; o da bana pencere kenarındaki yerini verdi. Tren kalkınca kondüktör geldi, biletleri deldi. Bir süre sonra kadın, çantasından çıkardığı naneli şekerleri karşımızdaki çocuğa uzattı. Tünelden geçerken vagonun ışıkları söndü, kısa bir uğultu oldu. İkinci istasyonda kadın indi; camdan el salladı. Ben, koltuğunda bıraktığı örgü şişlerini fark ettiğimde tren çoktan hareket etmişti. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• A)Betimleme
• B)Açıklama
• C)Öyküleme
• D)Tartışma
• E)Söyleşme

Şehirlerin trafik sorununu çözmenin tek yolunun yeni yollar açmak olduğu sanılıyor. Oysa bu, yanlış bir çıkarımdır. Genişleyen her yol, kısa süre sonra kendi kalabalığını yaratır; boşalan şerit birkaç ay içinde yeniden dolar. Asıl yapılması gereken, kısa mesafeleri otomobilsiz katedilebilir hâle getirmektir. Bisiklet şeritlerinin araç yollarından kesin biçimde ayrılmadığı bir kentte insanları pedal çevirmeye çağırmak inandırıcı olmaz. Sorunu asfaltla çözmeye çalışanlar, hastalığı değil belirtiyi tedavi etmiş olur; çünkü mesele yolun darlığı değil, ulaşım biçiminin kendisidir. Bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisi ağır basmaktadır?

• A)Öyküleme
• B)Betimleme
• C)Açıklama
• D)Söyleşme
• E)Tartışma

Kovan, bir arı ailesinin barındığı, çerçevelerden oluşan yapay yuvadır. Bir koloni, yaz ortasında altmış bin kadar işçi arı barındırır; bunların her biri ömrü boyunca ancak bir çay kaşığının onda biri kadar bal üretir. Arıların topladığı nektarın kaynağı yöreye göre değişir: kekik, ıhlamur, pamuk ve narenciye çiçekleri bunların başlıcalarıdır. Karadeniz'in yüksek yaylalarında elde edilen bal, ovalarda üretilene göre daha koyu ve daha az kristalleşen bir yapı taşır. Kovanın verimi bu yüzden yalnız arı sayısıyla değil, çevredeki bitki örtüsüyle de ölçülür. Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?

• A)Tanımlama
• B)Örneklendirme
• C)Karşılaştırma
• D)Tanık gösterme
• E)Sayısal verilerden yararlanma

İznik çinisinin sırrı, hamurunda kullanılan yüksek orandaki kuvarstadır. Bu hamur, pişirildiğinde son derece sert ve parlak bir yüzey verir. Ustalar desenleri önce ince kâğıtlara çizer, iğneyle delerek kömür tozuyla yüzeye geçirir. Boyalar mineral kökenlidir; kobalt maviyi, bakır turkuazı, demir kırmızıyı sağlar. Fırınlama yaklaşık dokuz yüz derecede yapılır; bir tabak, tamamlanana kadar iki ya da üç kez fırına girer. Kusursuz görünen bir parçanın ardında haftalarca süren bir emek vardır; bu emek, yüzyıllardır ustadan çırağa aktarılan bilgiyle beslenir. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A)Karşılaştırmalara yer verilmiştir.
• B)Sayısal verilerden yararlanılmıştır.
• C)Örneklendirmeye başvurulmuştur.
• D)Açıklayıcı anlatım kullanılmıştır.
• E)Nesnel bilgiler aktarılmıştır.

Fener, gemilere kıyının yerini ve tehlikeli sığlıkları bildiren, belirli aralıklarla ışık gönderen yüksek yapıdır. Her fenerin kendine özgü bir yanıp sönme düzeni vardır; denizciler bu düzene bakarak hangi fenerin önünden geçtiklerini anlar. Türkiye kıyılarında bu yapıların pek çok örneği bulunur: Şile Feneri, Rumeli Feneri, Gelidonya Feneri ve İnceburun Feneri bunların en bilinenleri arasındadır. Bugün çoğu otomatik sistemlerle çalıştığı için fenerlerde artık bekçi görevlendirilmiyor. Yine de karanlık sularda dönen o ışık, kıyının insana verdiği en eski güvence olmayı sürdürüyor. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vardır?

• A)Tanımlama - karşılaştırma
• B)Tanımlama - örneklendirme
• C)Örneklendirme - tanık gösterme
• D)Karşılaştırma - sayısal veri
• E)Benzetme - tanık gösterme

Şiir çevirisinin olanaksız olduğunu söyleyenler büsbütün haksız değil; ama bu yargı, çevirmeni işinden alıkoymamalı. Bir şiir başka dile taşınırken yitirilen şey yalnız ölçü ya da uyak değildir; sesin okurda bıraktığı iz de silinir. Buna karşılık kazanılan bir şey de vardır: metnin başka bir dilde yeniden doğması. Uzun yıllar şiir çeviren bir ustanın şu sözü durumu iyi özetliyor: “Ben şiiri taşımam; onu kendi dilimin toprağında yeniden yetiştiririm.” Bu sözü ciddiye alan okur, elindeki çevirinin niçin özgün metinden ayrı ama ona denk bir tat verdiğini kolayca kavrar. Bu parçada yazar, düşüncesini inandırıcı kılmak için aşağıdakilerin hangisinden yararlanmıştır?

• A)Sayısal verilerden yararlanma
• B)Örneklendirme
• C)Tanık gösterme
• D)Tanımlama
• E)Karşılaştırma

Kuşların göç yollarını nasıl bulduğu uzun süre bilmece olarak kaldı. Bugün elimizde birkaç açıklama var. Kimi türlerin gökyüzündeki yıldız düzenini kullandığı, kimilerinin ise Dünya'nın manyetik alanını algıladığı biliniyor. Leylek ve kartal gibi büyük kanatlı kuşlar, sıcak hava akımlarından yararlanmak için gündüz uçar; ötleğenler ve bülbüller ise geceyi yeğler. Bir ötleğen, sonbaharda üç bin kilometreden uzun bir yolu birkaç haftada tamamlayabilir. Bu yolculuk boyunca kuşun ağırlığının üçte biri erir. Yine de aynı kuş, ertesi ilkbaharda çoğu kez bir önceki yuvasının bulunduğu dala döner. Bu parçanın anlatımı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A)Öznel değerlendirmeler anlatıma yön vermiştir.
• B)Başkasının sözlerinden alıntı yapılmıştır.
• C)Benzetmelerle anlatım renklendirilmiştir.
• D)Varlıklara insan özellikleri yüklenmiştir.
• E)Örneklendirme ve sayısal veriye başvurulmuştur.

Kahvenin yolculuğu, fincana girmeden önce şaşırtıcı ölçüde uzundur. Bir kilogram çekirdek elde etmek için yaklaşık beş bin meyvenin tek tek toplanması gerekir. Yüksek rakımda yetişen çekirdekler, ovada yetişenlere göre daha asitli ve çiçeksi bir tat verir; alçak bölgelerin ürünü ise daha yumuşak ve toprağımsı kalır. Yemen, Etiyopya ve Kolombiya kahveleri bu farkın en çok konuşulan örnekleridir. Kırk yıldır çekirdek kavuran bir usta durumu şöyle özetliyor: “Ateşte otuz saniye fazla tuttuğunuzda dağın verdiği kokuyu bir daha geri alamazsınız.” Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmamıştır?

• A)Tanımlama
• B)Karşılaştırma
• C)Örneklendirme
• D)Tanık gösterme
• E)Sayısal verilerden yararlanma

Sabahın ilk saatlerinde gökyüzü, üzerine pamuk yığılmış geniş bir tepsiyi andırıyordu. Bulutlar, denizin üstünde otlayan uysal koyunlar gibi ağır ağır batıya kayıyordu. Öğleye doğru bunların kimi kabarıp örs biçimini aldı; gökyüzünün ortasında dev bir kule gibi yükseldi. İkindi vakti gelen rüzgâr, o kuleyi bir hamlede dağıttı; geriye, suya karışmış mürekkep lekelerine benzeyen ince tabakalar kaldı. Akşam olduğunda ufuk, közü sönmeye yüz tutmuş bir ocak gibi kızıllaştı. Bu parçada aşağıdaki düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?

• A)Tanık gösterme
• B)Benzetme
• C)Sayısal verilerden yararlanma
• D)Tanımlama
• E)Karşılaştırma

Halk oyunları, bir yörenin duygusunu ayakla yazdığı yazıdır. Karadeniz'in horonu, denizin dalgası gibi hızlı ve kesik; Ege'nin zeybeği ağır ve heybetlidir. Trakya'da davul zurna, Doğu'da ise çoğu kez def ve mey eşlik eder oyuna. Bir köy düğününde halkanın nasıl kurulduğunu izleyen herkes, kimin nereye gireceğinin rastgele olmadığını fark eder. Ülkemizde derlenmiş oyun sayısı dört bini aşmıştır. Bu zenginlik kayda geçirilmedikçe korunamaz; çünkü bir oyunun yaşaması, onu bilen ayakların sayısına bağlıdır. Bu parçanın anlatımıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A)Benzetmeden yararlanılmıştır.
• B)Karşılaştırmaya yer verilmiştir.
• C)Sayısal veri kullanılmıştır.
• D)Tanık göstermeye başvurulmuştur.
• E)Örneklendirmeden yararlanılmıştır.