Paragraf — Test 10

Taş kemerli bir köprünün ayakta kalması, taşların birbirine yapıştırılmasından değil, birbirini itmesinden gelir. Kemerin her taşı yanındakine yaslanır; üstten binen yük yanlara ve aşağıya dağılarak ayaklara iner. Bu yüzden kemer, yük arttıkça daha da sıkışır ve bütünleşir. İnşaat sırasında ise kemer kendi kendini taşıyamaz; taşlar yerine oturana kadar altına ahşap bir kalıp kurulur, ancak kilit taşı yerleştirildikten sonra bu kalıp sökülür. Bu parçadan taş kemerli köprülerle ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

• A)Kemerdeki taşlar yükü birbirine aktararak taşımaktadır.
• B)Kemer, üzerine binen yük arttıkça daha sıkı bir bütün durumuna gelir.
• C)Yapım sırasında geçici bir destek düzeneğinden yararlanılır.
• D)Kilit taşının yerleştirilmesi, kalıbın sökülmesinden önce olur.
• E)Bu köprüler, aynı açıklıktaki ahşap köprülerden uzun ömürlüdür.

Antibiyotikler, bakterilerin neden olduğu hastalıklarda işe yarar; virüslerin yol açtığı grip ya da nezlede hiçbir etkisi yoktur. Buna karşın pek çok kişi, ateşi çıktığında ilk olarak antibiyotiğe başvurur. Gereksiz kullanım yalnız boşa gitmekle kalmaz; ilaca dayanıklı bakterilerin çoğalmasını da kolaylaştırır. Bu bakteriler zamanla yaygınlaştığında, ilaç gerçekten gerektiği durumda etkisiz kalır. Bu yüzden antibiyotiğin ne zaman kullanılacağına karar vermek, onu kullanmak kadar önemlidir. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

• A)Gereksiz kullanım, ilacın gerektiğinde etkisiz kalmasına yol açabilir.
• B)Antibiyotikler, ateşle seyreden bütün hastalıklarda etkili olabilmektedir.
• C)Virüslerin yol açtığı hastalıklar, bakteri hastalıklarından daha tehlikelidir.
• D)Antibiyotik kullanımı son yıllarda belirgin biçimde azalmıştır.
• E)Dayanıklı bakteriler yalnızca hastane ortamlarında ortaya çıkmaktadır.

Soğutucudan önce yiyeceği saklamanın yolu, onu mikropların yaşayamayacağı bir duruma getirmekti. Kurutmada meyvenin suyu uçurulur, tuzlamada ise etin içindeki su tuzla dışarı çekilir; her iki yöntemde de mikrobun gereksinim duyduğu nem ortadan kalkar. Turşuda bu işi sirkenin asidi, reçelde şekerin yoğunluğu görür. Yöntemler birbirinden başka görünse de hepsinin dayandığı ilke aynıdır. Üstelik bu yollarla saklanan yiyecekler çoğu zaman kendi tatlarından başka bir tat da kazanır. Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

• A)Kurutma ve tuzlamada nemin azaltılması belirleyicidir.
• B)Turşu ile reçel, yiyeceğin bozulmasını birbirinden ayrı yollarla önler.
• C)Saklama yöntemleri yiyeceğin tadını değiştirebilmektedir.
• D)Sayılan yöntemlerin tümü ortak bir temel ilkeye dayanır.
• E)Bu yöntemlerle saklanan yiyecekler besin değerini bütünüyle korur.

Kar tanesi, bulut içindeki su buharının küçük bir toz parçacığı çevresinde donmasıyla oluşur. Taneyi büyüten şey, yere düşene kadar geçtiği yol boyunca karşılaştığı sıcaklık ve nem değişimleridir. Bu değişimler her tane için başka olduğundan, yere inen iki tanenin kolları birbirinin aynısı olmaz. Yine de hepsinin altı kollu olması bir rastlantı değildir; su molekülleri donarken her seferinde aynı açıyla dizilir. Yani kar tanelerinin birbirine benzeyen yanı da benzemeyen yanı da aynı yerden, sudan gelir. Bu parçadan kar taneleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

• A)Kar taneleri yalnızca çok soğuk bölgelerde oluşabilmektedir.
• B)Kar taneleri yere inerken ağırlıklarının bir bölümünü yitirir.
• C)Bir kar tanesinin kol sayısı, havadaki nemle birlikte artar.
• D)Tanelerin biçimi, düşerken geçtiği koşullara göre değişir.
• E)Toz parçacığı bulunmayan bulutlarda da kar tanesi oluşur.

Anadolu kentlerinde esnafın örgütlendiği loncalar, üretimi belli kurallara bağlardı. Bir ustanın kaç çırak çalıştıracağı, malın hangi ölçüde ve hangi fiyattan satılacağı bu kurullarda kararlaştırılırdı. Kurala uymayan esnaf önce uyarılır, uymamayı sürdürürse dükkânı kapatılırdı. Bu düzen, ucuz ve kötü malın çarşıya girmesini güçleştirdiği gibi esnaf arasında sert bir rekabetin doğmasını da önlerdi. Buna karşılık yeni bir üretim biçimi denemek isteyen için lonca, çoğu zaman aşılması güç bir sınır oluştururdu. Bu parçadan loncalarla ilgili olarak aşağıdakilerin hangisi çıkarılamaz?

• A)Üretimin niteliğini korumaya yönelik kuralları vardır.
• B)Esnaf arasındaki rekabeti sınırlayan bir işlev görmüştür.
• C)Kurallara uymayan esnafa yaptırım uygulayabilmiştir.
• D)Yeni bir yol denemek isteyenler için engelleyici olabilmiştir.
• E)Üyelerinin gelirlerini eşit düzeyde tutmayı amaçlamıştır.

Ağaç gövdelerinde, taşların üzerinde gördüğümüz soluk yeşil lekeler çoğu zaman fark edilmez. ---- Bu yapı, suyu ve havadaki maddeleri doğrudan yüzeyinden alır; ne kökü ne de koruyucu bir kabuğu vardır. Havadaki kükürt bileşikleri arttığında ilk etkilenen de o olur. Bu yüzden bir ormanda bu lekelerin seyrelmesi, ölçüm aygıtları kurulmadan önce havanın bozulduğunu haber verir. Sessizce duran bu lekeler, aslında ormanın en erken uyarı düzeneğidir. Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A)Likenler, nemin bol olduğu bölgelerde çok daha hızlı yayılır.
• B)Oysa liken, bir mantarla bir yosunun birlikte yaşamasından oluşur.
• C)Bu lekeler, ağacın gövdesine zarar veren yaygın bir hastalığın ilk izidir.
• D)Ormanlarda hava ölçümü düzenli aralıklarla yinelenmelidir.
• E)Taşların üzerindeki lekeler zamanla kendiliğinden kaybolur.

Yakın zamana kadar bozulan bir ev aleti tamirciye götürülürdü. Bugün pek çok aygıtın kasası tek parça dökülüyor, vidası bulunmuyor, yedek parçası ayrı satılmıyor. Böyle olunca küçük bir arıza bile aygıtın tümden atılması anlamına geliyor. Oysa bir ürünün açılabilir, parçası değiştirilebilir biçimde tasarlanması, hem kullanıcıyı gereksiz bir harcamadan hem de doğayı yeni bir atık yığınından kurtarır. Onarımı kolaylaştırmak, üretimi yavaşlatmak değil; üretilenin ömrünü uzatmaktır. Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Ev aletleri eskisine göre çok daha kısa sürede bozulmaktadır.
• B)Tamircilik mesleği yakın bir gelecekte bütünüyle ortadan kalkacaktır.
• C)Ürünlerin onarılabilir tasarlanması hem kullanıcı hem doğa için yararlıdır.
• D)Yedek parça fiyatları son yıllarda belirgin biçimde yükselmiştir.
• E)Tüketiciler, aldıkları aygıtları kullanırken yeterince özenli davranmamaktadır.

Telefonun ekranında beliren her bildirim, yapmakta olduğumuz işten küçük bir parça koparır. Asıl kayıp, bildirime ayrılan birkaç saniye değildir; dikkatin bölündükten sonra eski derinliğine dönmesi çoğu zaman dakikalar alır. Gün içinde onlarca kez bölünen biri, çalıştığı sürenin önemli bir bölümünü yeniden toparlanmakla geçirir. Bu yüzden bildirimleri kapatmak, iletişimden kopmak anlamına gelmez; yalnızca ne zaman bakılacağına kişinin kendisinin karar vermesi demektir. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır?

• A)Telefon kullanımı, gün geçtikçe her yaş grubunda yaygınlaşmaktadır.
• B)İletişim araçlarından bütünüyle uzak durmak gerekmektedir.
• C)Çalışma saatlerinin kısaltılması iş verimini artırmaktadır.
• D)Asıl kayıp, dikkatin yeniden toplanması için geçen süredir.
• E)Dikkat dağınıklığı, yalnızca telefon kullanımıyla ilgili bir sorundur.

(I) Karikatür, bir düşünceyi birkaç çizgiyle söyleme sanatıdır. (II) Çizer, anlatmak istediğini uzun uzun açıklamaz; gereksiz gördüğü her ayrıntıyı, çoğu zaman arka planı bile siler. (III) Bu yüzden iyi bir karikatürde çizgi kadar boşluk da anlam taşır; boş bırakılan yer, söylenmeyeni söylemenin yoludur. (IV) Son yıllarda dijital çizim tabletlerinin fiyatları oldukça düşmüştür. (V) Okur, silinen ayrıntıları kendi zihninde tamamladığı için anlatıya ortak olur ve karikatürü yalnızca bakarak değil, kurarak izler. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi düşüncenin akışını bozmaktadır?

• A)I
• B)II
• C)III
• D)IV
• E)V

Bir üretici kooperatifinin asıl işi, ürünü toplayıp satmak değildir. Tek başına pazarlık edemeyen küçük üreticiyi, alıcıyla aynı masada oturabilecek büyüklüğe getirmektir. On üreticinin ayrı ayrı sattığı süt, alıcının belirlediği fiyata gider; bir araya geldiklerinde ise fiyat, konuşulabilir bir şeye dönüşür. Üstelik soğutma deposu, taşıma aracı, ölçüm aygıtı gibi tek başına karşılanamayacak masraflar da bölüşülmüş olur. Ortaklık büyüdükçe üreticinin alıcı karşısındaki yeri de değişir. ---- Bu parçanın sonuna düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A)Bu yüzden üretici kooperatiflerinin sayısı son yıllarda hızla artmayı sürdürüyor.
• B)Süt üretimi, bölgeden bölgeye değişen bir tarım koludur.
• C)Yani kooperatif üreticiye yeni bir pazar değil, pazarlık gücü kazandırır.
• D)Kooperatiflerde yönetim, seçimle belirlenen kurullara bırakılır.
• E)Küçük üreticilerin çoğu, ürününü doğrudan tüketiciye satmayı yeğler.

Bir meydana heykel koymak, boş kalmış bir yeri doldurmak değildir. Heykel oraya girdiği anda meydanın nasıl kullanıldığı da değişir: İnsanlar ona göre yürür, ona göre buluşur, çocuklar kaidesinin çevresinde oyun kurar. Bu yüzden iyi bir meydan heykeli, uzaktan bakılan bir nesne olmaktan çıkıp bir buluşma noktasına dönüşür. Yanından her gün geçen kimsenin fark etmediği bir heykelin kusuru ise biçiminde değil, durduğu yerde aranmalıdır. Bu parçada heykelle ilgili olarak asıl vurgulanan aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Meydanlardaki heykellerin sayısı artırılmalıdır.
• B)Heykeller, yapıldıkları malzemeye göre değerlendirilmelidir.
• C)Meydan heykelleri çocuklar düşünülerek tasarlanmalıdır.
• D)Bir heykelin biçimi, onu yapan sanatçının üslubunu doğrudan yansıtır.
• E)Heykelin başarısı, bulunduğu yerle kurduğu ilişkiye bağlıdır.

Bir filmi görme engelli izleyicinin de izleyebilmesi için sesli betimleme yapılır. Betimleyici, konuşmaların arasında kalan sessiz boşluklara sahnede olup biteni kısa cümlelerle yerleştirir: kimin nereye gittiğini, yüzündeki ifadeyi, odanın nasıl bir yer olduğunu söyler. Bu iş göründüğü kadar kolay değildir; söylenenin ne eksik ne de gereğinden ayrıntılı olması gerekir. Fazlası filmin kendi seslerini bastırır, azı ise izleyiciyi olup bitenin dışında bırakır. İyi bir betimleme, varlığını duyurmadan çalışan bir yardımcıya benzer. Bu parçada aşağıdakilerin hangisinden söz edilmektedir?

• A)Sesli betimlemenin nasıl yapıldığından ve taşıdığı güçlükten
• B)Görme engelli izleyicilerin film izleme alışkanlıklarından
• C)Film seslendirmesinde kullanılan yeni teknik araçlardan
• D)Sinema salonlarında aranan erişilebilirlik ölçütlerinden
• E)Betimleyici olarak çalışanların aldığı mesleki eğitimin içeriğinden

Okurken kenara not almak, kitabı kirletmek değildir. Altı çizilen bir cümle, o gün neyin önemli göründüğünü kaydeder; yanına yazılan üç sözcük ise okurun metne verdiği ilk karşılığı saklar. Yıllar sonra aynı kitabı açtığınızda orada iki metin bulursunuz: yazarın yazdığı ve sizin bıraktığınız. Bu ikincisi çoğu zaman kitabın kendisi kadar öğreticidir; çünkü size, o kitabı okurken nasıl biri olduğunuzu gösterir. Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Kitaplara not almak, kitabın değerini düşüren bir alışkanlıktır.
• B)Okurken alınan notlar, okurun o günkü hâlini de kaydeder.
• C)Aynı kitabı ikinci kez okumak her zaman daha verimli olur.
• D)Bir yazarın anlatmak istediği, ancak not alarak anlaşılabilir.
• E)Okuma sırasında not almak, okuma hızını belirgin biçimde düşürür.