KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Ses Olayları — Test 1

KPSS Türkçe dersinin Ses Olayları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 153 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 1. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

7 kolay6 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük vardır?

    • A)Masanın üstündeki kitabı dikkatle inceledi.
    • B)Bahçedeki topu akşama kadar arayıp durdu.
    • C)Sınıftaki sıraları yeniden düzenlediler.
    • D)Çocuklar açık havada oyun oynuyordu.
    • E)Sütü her sabah bir bardakta içerdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Masanın üstündeki kitabı dikkatle inceledi.

    A'da "kitap + -ı → kitabı" biçiminde bir değişim vardır; sözcüğün sonundaki sert ünsüz "p", ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "b"ye dönüşmüş, yani ünsüz yumuşaması olmuştur. B'deki "top + -u → topu" ve E'deki "süt + -ü → sütü" örneklerinde ise sözcükler tek heceli olduğu için yumuşama görülmez. C'deki "sınıf + -ta → sınıfta" bir yumuşama değil, ünsüz benzeşmesi örneğidir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) yoktur?

    • A)Sabahtan beri kütüphanede çalışıyordu.
    • B)Simitçinin sesi sokağın başından duyuluyordu.
    • C)Bahçedeki güllerin arasında dolandı.
    • D)Kitaptan öğrendiklerini herkesle paylaştı.
    • E)Uçaktan inince yağmurla karşılaştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bahçedeki güllerin arasında dolandı.

    Ünsüz benzeşmesi, sert ünsüzle biten bir sözcüğe "c, d, g" ile başlayan bir ek gelince bu seslerin "ç, t, k"ye dönüşmesidir. A'da "sabah + -dan → sabahtan", B'de "simit + -ci → simitçi", D'de "kitap + -dan → kitaptan" ve "paylaş + -dı → paylaştı", E'de "uçak + -dan → uçaktan" bu olayı gösterir. C'de ise ekler yumuşak ünsüzlerin ya da ünlülerin ardından geldiği için hiçbir sertleşme yaşanmamıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

    • A)sokağa
    • B)yavaşça
    • C)küçücük
    • D)affetmek
    • E)bileği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — affetmek

    D'de "af" sözcüğü "etmek" yardımcı fiiliyle birleşirken aslındaki çift ünsüz ortaya çıkmış, "af + etmek → affetmek" biçiminde bir "f" sesi türemiştir; bu, ünsüz türemesidir. A'da "sokak + -a → sokağa" ünsüz yumuşaması, B'de "yavaş + -ca → yavaşça" ünsüz benzeşmesi vardır. C'deki "küçük + -cük → küçücük" ise ünsüz düşmesi örneğidir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi görülmektedir?

    • A)Kapağı sıkıca kapattığından emin olmak istedi.
    • B)Bebeğin ufacık elleri battaniyeden görünüyordu.
    • C)Duvarın rengi zamanla soluklaşmıştı.
    • D)Çantasını raftan indirip kapıya yöneldi.
    • E)Yağmur yağınca sokaklar bir anda boşaldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bebeğin ufacık elleri battaniyeden görünüyordu.

    B'de "ufak + -cık → ufacık" değişimi vardır; küçültme eki gelirken kökteki "k" sesi düşmüş, yani ünsüz düşmesi olmuştur. A'daki "kapak + -ı → kapağı" ve C'deki "renk + -i → rengi" örnekleri ünsüz yumuşamasıdır. D'deki "raf + -tan → raftan" ise ünsüz benzeşmesidir; hiçbirinde ses düşmesi görülmez.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması yoktur?

    • A)Yaprağı avucunda uzun süre sakladı.
    • B)Kılıcı müzenin en gösterişli köşesindeydi.
    • C)Mektubu okuyunca gözleri doldu.
    • D)Yoğurdu kendi elleriyle mayalardı.
    • E)Sepeti kapının önüne bırakıp gitti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sepeti kapının önüne bırakıp gitti.

    A'da "yaprak + -ı → yaprağı", B'de "kılıç + -ı → kılıcı", C'de "mektup + -u → mektubu", D'de "yoğurt + -u → yoğurdu" biçiminde sondaki sert ünsüzler ünlüyle başlayan ek aldıkları için yumuşamıştır. E'deki "sepet" sözcüğü ise ünlüyle başlayan ek aldığı hâlde yumuşamaya direnen sözcüklerdendir: "sepet + -i → sepeti". Bu nedenle yumuşamanın bulunmadığı cümle E'dir.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğramış bir sözcük vardır?

    • A)Dersten çıkar çıkmaz kütüphaneye koştu.
    • B)Kalemini masanın gözüne özenle koyuyordu.
    • C)Bahçedeki ağaçlar rüzgârla sallanıyordu.
    • D)Annesine uzun bir mektup yazmayı düşünüyordu.
    • E)Bulutlar denizin üzerinde ağır ağır ilerliyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Dersten çıkar çıkmaz kütüphaneye koştu.

    A'da "ders + -den → dersten" ve "koş + -du → koştu" değişimleri vardır; sert ünsüzle biten sözcüklere "d" ile başlayan ekler gelince bu ses "t"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi gerçekleşmiştir. C'de "ağaç" sözcüğü sert ünsüzle bittiği hâlde aldığı "-lar" eki "c, d, g" ile başlamadığı için benzeşme koşulu oluşmamıştır. D'de "mektup" ek almadan kullanıldığından burada da benzeşme yoktur.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesine örnek olabilecek bir sözcük vardır?

    • A)Bu konuda ona hiç güvenmediğini söyledi.
    • B)Sokağın sonundaki fırın sabah erken açılırdı.
    • C)Onun hakkında konuşmayı hiç sevmezdi.
    • D)Kâğıdı ikiye katlayıp cebine koydu.
    • E)Çocuk yumuşacık bir battaniyeye sarılmıştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Onun hakkında konuşmayı hiç sevmezdi.

    C'deki "hakkında" sözcüğü, aslı çift ünsüzlü olan "hak" sözcüğünün ünlüyle başlayan ek almasıyla oluşmuştur: "hak + -ı + -nda → hakkında". Burada bir "k" sesi türediği için ünsüz türemesi vardır. B'de "sokak + -ın → sokağın" ve D'de "kâğıt + -ı → kâğıdı" ünsüz yumuşamasıdır. E'deki "yumuşak + -cık → yumuşacık" ise ünsüz düşmesi örneğidir.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi yoktur?

    • A)Bebek sıcacık odada mışıl mışıl uyuyordu.
    • B)Bardağı masanın kenarına dikkatle koydu.
    • C)Yolun bu bölümünde eğim gitgide alçalmaktadır.
    • D)Fiyatlar birkaç ay içinde belirgin biçimde yükseldi.
    • E)Kızının minicik ayakkabılarını sakladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bardağı masanın kenarına dikkatle koydu.

    A'da "sıcak + -cık → sıcacık", C'de "alçak + -l- → alçalmak", D'de "yüksek + -l- → yükselmek", E'de "minik + -cik → minicik" biçiminde kökteki "k" sesi düşmüştür. B'de ise "bardak + -ı → bardağı" değişimi görülür; burada "k" sesi düşmemiş, "ğ"ye dönüşmüştür. Bu bir ünsüz yumuşamasıdır, ünsüz düşmesi değildir.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birbirinden farklı iki ses olayı bir arada bulunmaktadır?

    • A)Kitabı akşam yemeğinden sonra okumaya başladı.
    • B)Çiçekleri sabahtan sulamayı unutmamıştı.
    • C)Ufacık bir kutuyu özenle paketledi.
    • D)Bardağı raftan alıp özenle yıkadı.
    • E)Sokağa bakan pencereyi bütün gece açık bırakıyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bardağı raftan alıp özenle yıkadı.

    D'de "bardak + -ı → bardağı" ünsüz yumuşaması, "raf + -dan → raftan" ise ünsüz benzeşmesidir; böylece birbirinden farklı iki ses olayı bir aradadır. A'da "kitap + -ı → kitabı" ve "yemek + -i → yemeği" örneklerinin ikisi de yumuşama olduğu için olay türü tektir. C'de yalnızca "ufak + -cık → ufacık" ünsüz düşmesi bulunur.

  10. Soru 10

    Zor

    Köyün girişindeki çınarın (I) gölgesi, öğle sıcağında serin bir sığınak olurdu. Dedem her gün oraya iner, ağacın (II) altındaki taş sekiye oturur, elindeki kitabı (III) sayfa sayfa okurdu. Kimi zaman bize öğütler (IV) verir, kimi zaman uzun uzun susardı. Biz çocuklar da onun sesini duymak için çevresinde toplanırdık. Akşam olunca yavaşça (V) kalkar, bastonuna yaslanarak evin yolunu tutardı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

    • A)I. çınarın
    • B)II. ağacın
    • C)III. kitabı
    • D)IV. öğütler
    • E)V. yavaşça
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V. yavaşça

    V'te "yavaş + -ca → yavaşça" değişimi vardır; sert ünsüzle biten sözcüğe "c" ile başlayan ek gelince bu ses "ç"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi gerçekleşmiştir. II'de "ağaç + -ın → ağacın" ve III'te "kitap + -ı → kitabı" örnekleri benzeşme değil, ünsüz yumuşamasıdır. IV'te "öğüt" sert ünsüzle bittiği hâlde aldığı "-ler" eki "c, d, g" ile başlamadığından benzeşme koşulu oluşmamıştır.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

    • A)Oku yayına yerleştirip hedefe nişan aldı.
    • B)Suçu başkasının üzerine atmak istemedi.
    • C)Kattaki bütün daireler yeni boyanmıştı.
    • D)Sapı kırılan baltayı tamir etmeye çalıştı.
    • E)Ağacın dallarına küçük fenerler asıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ağacın dallarına küçük fenerler asıldı.

    E'de "ağaç + -ın → ağacın" biçiminde sondaki "ç" sesi ünlüyle başlayan ek aldığı için "c"ye dönüşmüş, ünsüz yumuşaması olmuştur. A'daki "ok + -u → oku", B'deki "suç + -u → suçu" ve D'deki "sap + -ı → sapı" örneklerinde sözcükler tek heceli olduğundan yumuşama görülmez. C'deki "kat + -da → katta" ise ünsüz benzeşmesidir.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz türemesi yoktur?

    • A)hissetmek
    • B)çocuğa
    • C)zannetmek
    • D)affetmek
    • E)sırrını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — çocuğa

    A'da "his + etmek → hissetmek", C'de "zan + etmek → zannetmek", D'de "af + etmek → affetmek", E'de "sır + -ı + -nı → sırrını" biçiminde sözcüklerin aslındaki çift ünsüz ortaya çıkmış, yani ünsüz türemesi olmuştur. B'de ise "çocuk + -a → çocuğa" değişimi vardır; burada bir ses türememiş, sondaki "k" sesi "ğ"ye dönüşmüştür. Bu bir ünsüz yumuşamasıdır.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesine uğramış bir sözcük vardır?

    • A)Kayığı kıyıya çekip halatla bağladılar.
    • B)Sınıfta kimse öğretmenin sorusuna cevap veremedi.
    • C)Çocuk çabucak giyinip kapıdan fırladı.
    • D)Toprağı havalandırmak için bahçeyi bellediler.
    • E)Hakkındaki dedikoduları duymazdan geldi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Çocuk çabucak giyinip kapıdan fırladı.

    C'de "çabuk + -cak → çabucak" değişimi vardır; ek gelirken kökteki "k" sesi düştüğü için ünsüz düşmesi olmuştur. A'daki "kayık + -ı → kayığı" ve D'deki "toprak + -ı → toprağı" örneklerinde "k" sesi düşmemiş, "ğ"ye dönüşmüştür; bunlar ünsüz yumuşamasıdır. E'deki "hak + -ı + -ndaki → hakkındaki" ise ünsüz türemesi örneğidir.

  14. Soru 14

    Zor

    Kasabanın kitapçısı (I), dar bir sokağın en ucundaki iki katlı ahşap binadaydı. İçeri girdiğinizde önce mürekkep kokusu karşılardı sizi. Raflar tavana kadar uzanır, kâğıdın (II) sarımtırak rengi loş ışıkta daha da koyulaşırdı. Yaşlı sahibi, aradığınız eseri sormanıza fırsat (III) bırakmadan bulur, yumuşacık (IV) bir sesle fiyatını söylerdi. Kimileri oradan çıkarken hakkında (V) saatlerce konuşulacak bir kitapla ayrılırdı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz düşmesi vardır?

    • A)I. kitapçısı
    • B)II. kâğıdın
    • C)III. fırsat
    • D)IV. yumuşacık
    • E)V. hakkında
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV. yumuşacık

    IV'te "yumuşak + -cık → yumuşacık" değişimi görülür; küçültme eki gelirken kökteki "k" sesi düşmüş, ünsüz düşmesi gerçekleşmiştir. I'de "kitap + -cı → kitapçı" ünsüz benzeşmesi, II'de "kâğıt + -ın → kâğıdın" ünsüz yumuşamasıdır. V'teki "hakkında" sözcüğünde ise ses düşmesi değil, tam tersine "hak" sözcüğünün aslındaki ikinci "k" sesinin ortaya çıktığı bir ünsüz türemesi vardır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz yumuşaması vardır?

    • A)ağacı
    • B)saçı
    • C)ipi
    • D)otu
    • E)üçü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — ağacı

    A'da "ağaç + -ı → ağacı" biçiminde sondaki sert ünsüz "ç", ünlüyle başlayan ek aldığı için "c"ye dönüşmüştür; bu bir ünsüz yumuşamasıdır. B, C, D ve E'deki "saç, ip, ot, üç" sözcükleri tek heceli olduğundan ünlüyle başlayan ek aldıkları hâlde yumuşamaya uğramaz: "saçı, ipi, otu, üçü". Tek heceli sözcüklerin büyük bölümünde yumuşama görülmemesi bu sorunun ayırt edici noktasıdır.

Sponsorlu