KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Ses Olayları — Test 2

KPSS Türkçe dersinin Ses Olayları konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 153 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay6 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

    • A)Odanın penceresini ardına kadar açıyordu.
    • B)Yolcular otobüsten inip peronda beklediler.
    • C)Bahçedeki gülleri özenle budadı.
    • D)Annesi ona uzun bir mektup yazıyordu.
    • E)Kedi kucağında mışıl mışıl uyuyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yolcular otobüsten inip peronda beklediler.

    B'de "otobüs + -den → otobüsten" değişimi vardır; sert ünsüz "s" ile biten sözcüğe "d" ile başlayan ek gelince bu ses "t"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi olmuştur. D'de "mektup" sözcüğü sert ünsüzle bitse de ek almadığı için benzeşme koşulu oluşmamıştır. E'de ise "kucak + -ı + -nda → kucağında" biçiminde bir ünsüz yumuşaması bulunur, sertleşme yoktur.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi görülen bir sözcük vardır?

    • A)Sokağın sonundaki evi satın aldılar.
    • B)Yavaşça yerinden kalkıp perdeyi araladı.
    • C)Ufacık bir bahçesi vardı o evin.
    • D)Yaptığı hatayı affetmesini uzun süre bekledi.
    • E)Bileğindeki saati çıkarıp masaya bıraktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaptığı hatayı affetmesini uzun süre bekledi.

    D'de "af + etmek → affetmek" birleşiminde sözcüğün aslındaki çift ünsüz ortaya çıkmış, bir "f" sesi türemiştir; bu ünsüz türemesidir. A'daki "sokak + -ın → sokağın" ve E'deki "bilek + -i + -ndeki → bileğindeki" örnekleri ünsüz yumuşamasıdır. B'deki "yavaş + -ca → yavaşça" benzeşme, C'deki "ufak + -cık → ufacık" ise ünsüz düşmesidir.

  3. Soru 3

    Zor

    Küçük bir dağ köyünde doğdum. Evimizin arkasında, gövdesi iki kişinin kucaklayamayacağı kadar kalın bir ağacımız (I) vardı. Yazın gölgesinde serinler, sonbaharda dallarından düşen yaprakları (II) toplardık. Babam işten döndüğünde ilk olarak o ağaca bakar, bileğindeki (III) saati çıkarıp bir dala asar, sonra bizimle oynardı. Yıllar sonra köye döndüğümde ağaç hâlâ ayaktaydı. Onun hakkında (IV) anlatacak o kadar çok şeyim vardı ki gövdesine sarıldım; ancak akşam olunca istemeye istemeye oradan uzaklaştım (V). Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

    • A)I. ağacımız
    • B)II. yaprakları
    • C)III. bileğindeki
    • D)IV. hakkında
    • E)V. uzaklaştım
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V. uzaklaştım

    V'te "uzaklaş + -dım → uzaklaştım" değişimi vardır; sert ünsüz "ş" ile biten gövdeye "d" ile başlayan ek gelince bu ses "t"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi olmuştur. I'de "ağaç + -ı + -mız → ağacımız" ve III'te "bilek + -i + -ndeki → bileğindeki" örnekleri yumuşamadır. II'de "yaprak" sözcüğünün aldığı "-lar" eki "c, d, g" ile başlamadığı için benzeşme koşulu oluşmamıştır.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?

    • A)ağaçtan
    • B)evden
    • C)kapıdan
    • D)yoldan
    • E)denizden
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — ağaçtan

    A'da "ağaç + -dan → ağaçtan" değişimi vardır; sözcük sert ünsüz "ç" ile bittiği için "d" ile başlayan ek "t"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi gerçekleşmiştir. B'deki "v", D'deki "l" ve E'deki "z" sesleri yumuşak ünsüz olduğundan ek olduğu gibi kalmıştır. C'de ise sözcük ünlüyle bittiği için sertleşme koşulu hiç oluşmamıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük yoktur?

    • A)Bileğine taktığı bilezik büyükannesinden kalmıştı.
    • B)Sanatı bir yaşam biçimi olarak görürdü.
    • C)Yatağını her sabah özenle toplardı.
    • D)Sepetteki armudu yıkayıp masaya koydu.
    • E)Bahçedeki kuyunun kapağını sıkıca kapattı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sanatı bir yaşam biçimi olarak görürdü.

    A'da "bilek + -i + -ne → bileğine", C'de "yatak + -ı + -nı → yatağını", D'de "armut + -u → armudu", E'de "kapak + -ı + -nı → kapağını" biçiminde sondaki sert ünsüzler yumuşamıştır. B'deki "sanat" sözcüğü ise ünlüyle başlayan ek aldığı hâlde yumuşamaz: "sanat + -ı → sanatı". Bu nedenle yumuşamanın bulunmadığı cümle B'dir.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi görülen bir sözcük vardır?

    • A)Kırılan bardağın parçalarını dikkatle topladı.
    • B)Mektubu okuduktan sonra çekmeceye kaldırdı.
    • C)Yıllar geçtikçe sesi iyice alçaldı.
    • D)Sırrını kimseyle paylaşmak istemiyordu.
    • E)Uçaktan inince telefonunu açtı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yıllar geçtikçe sesi iyice alçaldı.

    C'de "alçak + -l- → alçalmak" türetmesi vardır; fiil yapılırken kökteki "k" sesi düştüğü için ünsüz düşmesi olmuştur. A'daki "bardak + -ın → bardağın" ve B'deki "mektup + -u → mektubu" örnekleri ünsüz yumuşamasıdır. D'deki "sır + -ı + -nı → sırrını" ünsüz türemesi, E'deki "uçak + -dan → uçaktan" ise ünsüz benzeşmesidir.

  7. Soru 7

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması ile ünsüz benzeşmesi bir arada bulunmaktadır?

    • A)Ufacık bir yaprağı avucunda saklıyordu.
    • B)Hakkında söylenenlere hiç aldırmıyordu.
    • C)Kâğıdı ikiye katlayıp zarfın içine koyuyordu.
    • D)Bileğindeki saati çıkarıp raftan bir kitap aldı.
    • E)Küçücük bir odada yıllarca yaşadılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bileğindeki saati çıkarıp raftan bir kitap aldı.

    D'de "bilek + -i + -ndeki → bileğindeki" ünsüz yumuşaması, "raf + -dan → raftan" ise ünsüz benzeşmesidir; istenen iki olay yalnızca bu cümlede bir aradadır. A'da "ufak + -cık → ufacık" düşmesiyle "yaprak + -ı → yaprağı" yumuşaması vardır, ancak benzeşme yoktur. C'de yalnızca "kâğıt + -ı → kâğıdı" yumuşaması, E'de yalnızca "küçük + -cük → küçücük" düşmesi bulunur.

  8. Soru 8

    Orta

    Sınıfın en arka sırasında oturan çocuk, dersin başından beri defterine (I) bir şeyler çiziyordu. Öğretmen yanına geldiğinde eli titredi; kalemi yavaşça (II) masanın altına saklamaya çalıştı. Öğretmen kızmadı, tam tersine çizimi uzun uzun inceledi ve sokağın (III) karşısındaki resim kursundan söz etti. O günden sonra çocuk, kitaptan (IV) çok tuvale sarıldı. Yıllar sonra açtığı ilk sergi hakkında (V) yazılan yazılarda, o öğretmenin adı sık sık geçti. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

    • A)I. defterine
    • B)II. yavaşça
    • C)III. sokağın
    • D)IV. kitaptan
    • E)V. hakkında
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V. hakkında

    V'te "hak" sözcüğü ünlüyle başlayan ek alınca aslındaki ikinci "k" sesi ortaya çıkmış, "hak + -ı + -nda → hakkında" biçiminde bir ünsüz türemesi gerçekleşmiştir. II'de "yavaş + -ca → yavaşça" ve IV'te "kitap + -dan → kitaptan" örnekleri ünsüz benzeşmesidir. III'te ise "sokak + -ın → sokağın" biçiminde bir ünsüz yumuşaması vardır; hiçbirinde ses türemesi görülmez.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz düşmesi vardır?

    • A)ufacık
    • B)ağacı
    • C)kitapçı
    • D)hissetmek
    • E)çiçekten
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — ufacık

    A'da "ufak + -cık → ufacık" değişimi vardır; küçültme eki gelirken kökteki "k" sesi düşmüş, ünsüz düşmesi olmuştur. B'deki "ağaç + -ı → ağacı" bir yumuşamadır; burada ses düşmez, yalnızca yumuşak karşılığına dönüşür. C'deki "kitap + -cı → kitapçı" ve E'deki "çiçek + -den → çiçekten" benzeşme, D'deki "his + etmek → hissetmek" ise türemedir.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) yoktur?

    • A)simitçi
    • B)aşçı
    • C)sabuncu
    • D)topçu
    • E)işçi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — sabuncu

    A'da "simit + -ci → simitçi", B'de "aş + -cı → aşçı", D'de "top + -cu → topçu", E'de "iş + -ci → işçi" biçiminde sert ünsüzden sonra gelen "c" sesi "ç"ye dönüşmüştür. C'de ise "sabun" sözcüğü yumuşak ünsüz olan "n" ile bittiği için ek olduğu gibi kalmış, "sabun + -cu → sabuncu" biçiminde yazılmıştır. Bu nedenle benzeşmenin bulunmadığı sözcük C'dir.

  11. Soru 11

    Zor

    Yaz akşamlarında mahallenin çocukları sokağa (I) dökülür, karanlık bastırana kadar oyun oynardı. Kimi zaman bir top, kimi zaman tebeşirle (II) çizilmiş bir kare yeterdi eğlenmeye. Annelerin pencereden seslenmesiyle oyun biterdi; herkes elinde bir dilim ekmekle evine dönerdi. Bugün aynı sokaktan geçerken hiçbirimizin (III) o günleri unutmadığını düşünüyorum; çünkü o küçücük (IV) avlular, bize kalabalığın değil paylaşmanın tadını (V) öğretmişti. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz düşmesi vardır?

    • A)I. sokağa
    • B)II. tebeşirle
    • C)III. hiçbirimizin
    • D)IV. küçücük
    • E)V. tadını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV. küçücük

    IV'te "küçük + -cük → küçücük" değişimi vardır; küçültme eki gelirken kökteki "k" sesi düşmüş, ünsüz düşmesi gerçekleşmiştir. I'deki "sokak + -a → sokağa" ve V'teki "tat + -ı + -nı → tadını" örneklerinde ise ses düşmemiş, sert ünsüz yumuşak karşılığına dönüşmüştür; bunlar ünsüz yumuşamasıdır. II ve III'te herhangi bir ses olayı bulunmamaktadır.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi ile ünsüz benzeşmesi bir arada bulunmaktadır?

    • A)Kitabı çantasından çıkarıp masaya koydu.
    • B)Hakkında yazılanları merak bile etmiyordu.
    • C)Bardağı yavaşça tezgâhın üstüne bıraktı.
    • D)Ufacık bir bahçesi olan evi yıllarca özlüyordu.
    • E)Sıcacık çorbayı kâsesinden yavaşça içti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sıcacık çorbayı kâsesinden yavaşça içti.

    E'de "sıcak + -cık → sıcacık" ünsüz düşmesi, "yavaş + -ca → yavaşça" ve "iç + -di → içti" ise ünsüz benzeşmesidir; istenen iki olay yalnızca bu cümlede bir aradadır. C'de "bardak + -ı → bardağı" yumuşamasıyla "yavaşça" ve "bırak + -dı → bıraktı" benzeşmeleri vardır, ancak ünsüz düşmesi yoktur. D'de ise yalnızca "ufak + -cık → ufacık" düşmesi bulunur, benzeşme görülmez.

  13. Soru 13

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi vardır?

    • A)Çocuğun burnu soğuktan kızarmıştı.
    • B)Kitapları rafa dikkatlice yerleştirdi.
    • C)Bu sabah pencereleri iyice sildim.
    • D)Bahçedeki ağaçlar yeni budanmış.
    • E)Yolcular otobüsten koşarak indi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Çocuğun burnu soğuktan kızarmıştı.

    A seçeneğinde "burun + -u → burnu" çözümlemesi vardır; iki heceli bu sözcük ünlüyle başlayan bir ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü (u) düştüğü için ünlü düşmesi (orta hece düşmesi) görülür. B'de "dikkatlice" (dikkatli + -ce) sözcüğünde yalnızca ek alma vardır, düşen bir ünlü yoktur. C'de "pencereleri", D'de "budanmış", E'de "koşarak" sözcüklerinde de kökten atılan bir ünlü bulunmaz. Bu nedenle ünlü düşmesi yalnızca A seçeneğindedir.

  14. Soru 14

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinde ünlü türemesi vardır?

    • A)gözlük
    • B)azıcık
    • C)kitaplık
    • D)yolcu
    • E)tuzluk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — azıcık

    "az + -cık" birleşiminden beklenen biçim "azcık" iken araya bir ünlü girerek sözcük "azıcık" olmuştur; bu nedenle B seçeneğinde ünlü türemesi vardır. A seçeneğindeki "göz + -lük" ve E seçeneğindeki "tuz + -luk" birleşimlerinde ise türeyen bir ses yoktur, ek olduğu gibi getirilmiştir. C ve D seçenekleri de yalın kök ile ekin doğrudan birleşmesinden oluşmuştur.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralması vardır?

    • A)Öğrenciler sınava hazırlanıyor.
    • B)Kardeşim odasında kitap okuyor.
    • C)Toplantı birazdan başlıyor.
    • D)Herkes onun geldiğini biliyor.
    • E)Çocuklar bahçede koşuyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Toplantı birazdan başlıyor.

    C seçeneğinde "başla- + -yor → başlıyor" çözümlemesi yapılır; kökün sonundaki geniş ünlü (a), "-yor" ekinin etkisiyle daralarak "ı" olmuştur, yani ünlü daralması vardır. A seçeneğindeki "hazırlan-ı-yor" ile E seçeneğindeki "koş-u-yor" biçimlerinde ünsüzle biten köke yardımcı ünlü getirilmiştir; daralan bir ses yoktur. B seçeneğindeki "oku-" kökü zaten dar ünlüyle bittiği için daralmadan söz edilemez.

Sponsorlu