Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Türkçe dersinin Ses Olayları konusundan 3 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 153 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 11. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
1 kolay0 orta2 zor
Aşağıda verilen sözcüklerden hangisi küçük ünlü uyumuna uymaz?
Doğru cevap: D — yağmurluk
yağmurluk: a–u–u; düz ünlü 'a'dan sonra yuvarlak 'u' geldiği için sözcük küçük ünlü uyumuna aykırıdır. 'kolaylık: o–a–ı' sözcüğünde yuvarlak 'o'yu geniş düz 'a', onu da düz 'ı' izlediği için uyum bozulmaz; 'gözlükçü: ö–ü–ü' sözcüğünde de yuvarlak ünlüleri dar yuvarlak ünlüler izlemiştir.
Kasabanın (I) kitapçısı, dar bir sokağın en ucundaki iki katlı ahşap binadaydı. İçeri girdiğinizde önce mürekkep kokusu karşılardı sizi. Raflar tavana kadar uzanır, (II) kâğıdın sarımtırak rengi loş ışıkta daha da koyulaşırdı. Yaşlı sahibi, aradığınız eseri sormanıza (III) fırsat bırakmadan bulur, (IV) yumuşacık bir sesle fiyatını söylerdi. Kimileri oradan çıkarken (V) hakkında saatlerce konuşulacak bir kitapla ayrılırdı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz düşmesi vardır?
Doğru cevap: D — IV. yumuşacık
IV'te "yumuşak + -cık → yumuşacık" değişimi görülür; küçültme eki gelirken kökteki "k" sesi düşmüş, ünsüz düşmesi gerçekleşmiştir. I'de "kitap + -cı → kitapçı" ünsüz benzeşmesi, II'de "kâğıt + -ın → kâğıdın" ünsüz yumuşamasıdır. V'teki "hakkında" sözcüğünde ise ses düşmesi değil, tam tersine "hak" sözcüğünün aslındaki ikinci "k" sesinin ortaya çıktığı bir ünsüz türemesi vardır.
Küçük bir dağ köyünde doğdum. Evimizin arkasında, gövdesi iki kişinin kucaklayamayacağı kadar kalın bir (I) ağacımız vardı. Yazın gölgesinde serinler, sonbaharda dallarından düşen (II) yaprakları toplardık. Babam işten döndüğünde ilk olarak o ağaca bakar, (III) bileğindeki saati çıkarıp bir dala asar, sonra bizimle oynardı. Yıllar sonra köye döndüğümde ağaç hâlâ ayaktaydı. Onun (IV) hakkında anlatacak o kadar çok şeyim vardı ki gövdesine sarıldım; ancak akşam olunca istemeye istemeye oradan (V) uzaklaştım. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) vardır?
Doğru cevap: E — V. uzaklaştım
V'te "uzaklaş + -dım → uzaklaştım" değişimi vardır; sert ünsüz "ş" ile biten gövdeye "d" ile başlayan ek gelince bu ses "t"ye dönüşmüş, ünsüz benzeşmesi olmuştur. I'de "ağaç + -ı + -mız → ağacımız" ve III'te "bilek + -i + -ndeki → bileğindeki" örnekleri yumuşamadır. II'de "yaprak" sözcüğünün aldığı "-lar" eki "c, d, g" ile başlamadığı için benzeşme koşulu oluşmamıştır.
