Noktalama İşaretleri — Test 3

Doğru cevap: B — Arkadaşlar! Biraz sessiz olur musunuz?

Ünlem işareti; sevinç, korku, acı, şaşkınlık bildiren cümlelerin sonunda kullanıldığı gibi seslenme ve hitap sözlerinden sonra da konur. B'de "Arkadaşlar" bir seslenme sözüdür ve ünlem ondan hemen sonra gelmiştir. A'da beğeni ve şaşkınlık, C'de üzüntü, D'de uyarı-korku, E'de sevinç bildirilmiştir; bunların hiçbirinde seslenme yoktur.

Doğru cevap: D — "Sev-gi" sözcüğünün kökü ile eki tahtaya yazıldı.

Kısa çizgi iki söz arasında "arasında, ...-den ...-e" anlamı verdiği gibi kök ile eki ayırmak için de kullanılır. D'de çizgi "sev-" kökü ile "-gi" ekini gösterdiğinden diğerlerinden farklı görevdedir. A, B, C ve E'de ise iki yer, iki dil ya da iki tarih arasındaki ilişki belirtilmiştir.

Doğru cevap: A — uzun çizgi (—), soru işareti (?), uzun çizgi (—), nokta (.)

Karşılıklı konuşmalarda her konuşanın sözünün başına uzun çizgi konur; bu yüzden birinci ve üçüncü boşluğa uzun çizgi gelir. İlk konuşma gerçek bir soru olduğu için soru işaretiyle, ikinci konuşma bilgi verdiği için noktayla biter. C'deki nokta yanlıştır; "nereden aldın" sözü açık bir soru bildirdiğinden orada soru işareti zorunludur.

Doğru cevap: B — Babam bana hep "Sabırlı ol!" derdi.

Tırnak işareti; başkasından alınan sözleri aktarmada, özel olarak vurgulanan sözlerde ve eser adlarında kullanılır. B'de babanın söylediği söz olduğu gibi aktarıldığı için tırnak alıntı görevindedir. A ve D'de eser ve dergi adı, C ile E'de ise vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınmıştır.

Doğru cevap: B — Sana bir şey söyleyeceğim: yarın taşınıyoruz.

İki noktadan sonra gelen bölüm bağımsız bir cümleyse büyük, cümle değilse küçük harfle başlar. B'de "yarın taşınıyoruz" yüklemi olan tam bir cümledir; bu yüzden "Yarın" biçiminde büyük harfle başlamalıydı. A ve D'de iki noktadan sonra örnekler sıralandığı, yani cümle kurulmadığı için küçük harf doğrudur; C ve E'de ise cümle geldiğinden büyük harf kullanılmıştır.

Doğru cevap: A — nokta (.), virgül (,), nokta (.), soru işareti (?)

İlk cümlede "ne zaman" sözü bulunsa da cümle soru sormaz, bilgi verir; bu yüzden sonuna nokta konur. İkinci boşlukta sıralı cümleler virgülle ayrılmış, üçüncüde cümle bitmiş, son cümlede ise gerçek bir soru sorulduğu için soru işareti gerekmiştir. B'deki ilk soru işareti bu nedenle yanlıştır.

Doğru cevap: A — Şair bu dizeleri 1876 (?) yılında yazmıştır.

Soru işareti, bilinmeyen ya da kesin olmayan bilgileri göstermek için ayraç içinde kullanılır. A'da yazılış tarihinden emin olunmadığı bu yolla belirtildiği için kullanım doğrudur. B ve E gerçek soru cümlesidir; bunların sonuna ayraçsız soru işareti gelmelidir, C ve D ise soru bildirmediğinden noktayla bitmelidir.

Doğru cevap: B — Adam öfkeyle homurdandı: "Seni gidi..."

Üç nokta, kaba sayıldığı veya başka bir nedenle söylenmek istenmediği için yazılmayan sözlerin yerine de konur. B'de öfkeyle söylenen sözün devamı bilinçli olarak yazılmamış, yerine üç nokta getirilmiştir. A'da örneklerin sürdürülebileceği, C ve E'de cümlenin tamamlanmadığı, D'de ise alıntıdan bir bölümün atlandığı gösterilmiştir.

Doğru cevap: C — Yarın saat kaçta buluşuyoruz!

Ünlem işareti sevinç, korku, acı, şaşkınlık bildiren cümlelerle seslenmelerden sonra konur. C bir soru cümlesidir; sonuna ünlem değil soru işareti gelmeliydi. A'da özlem, D'de acı, E'de şaşkınlık bildirilmiş, B'de ise seslenme sözünden sonra ünlem kullanılmıştır.

Doğru cevap: C — III

III numaralı cümle "mi" soru ekiyle kurulmuş gerçek bir soru cümlesidir; sonuna ünlem değil soru işareti konmalıydı. I'de soru anlamı bulunduğu için soru işareti, II ve IV'te bilgi veren cümleler bittiği için nokta doğrudur. V'te ise sevinç bildirildiğinden ünlem yerinde kullanılmıştır.

Doğru cevap: A — Öğretmen, "Şimdi 'Kaldırımlar' şiirini okuyun!" dedi.

Tek tırnak yalnızca tırnak içinde yer alan ikinci bir alıntıyı göstermek için kullanılır. A'da öğretmenin sözü çift tırnak içindedir, o sözün içindeki şiir adı ise tek tırnakla verildiği için kullanım doğrudur. B, C, D ve E'de içeride ikinci bir alıntı bulunmadığından bu sözlerin çift tırnak içine alınması gerekirdi.

Doğru cevap: C — iki nokta (:), tırnak ("), soru işareti (?), tırnak (")

Tırnak içinde aktarılacak bir sözden önce iki nokta konur, aktarılan söz de tırnak içine alınır. Aktarılan cümle "kim" sözcüğüyle gerçek bir soru bildirdiği için sonuna soru işareti gelir. D'deki nokta yanlıştır; soru anlamı taşıyan bu cümle noktayla bitirilemez.

Doğru cevap: C — Sonunda anladım: O beni hiç dinlememişti.

İki nokta hem örnek sıralamak hem de açıklama yapmak için kullanılır. C'de iki noktadan sonra sıralanan örnekler değil, önceki yargıyı açıklayan bir cümle gelmiştir; bu yüzden diğerlerinden farklıdır. A, B, D ve E'de iki noktadan sonra birbirini izleyen örnekler sıralanmıştır.

Doğru cevap: E — — Yarın erkenden yola çıkalım, dedi.

Uzun çizgi, karşılıklı konuşmalarda konuşanın sözünün başına konur; E'de bu görevde kullanıldığı için doğrudur. A, B ve D'de iki söz arasında "arasında, ...-den ...-e" anlamı verildiğinden uzun çizgi değil kısa çizgi gelmeliydi. C'de de kökü göstermek için kısa çizgi kullanılması gerekirdi.

Doğru cevap: D — Bu soruyu sınıfta kim çözebildi

Soru işareti yalnızca soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna konur; D'de "kim" sözcüğüyle gerçek bir soru sorulduğu için bu işaret gereklidir. A, B ve C'de soru sözcükleri bulunsa da cümleler bilgi verdiğinden sonlarına nokta gelir. E ise beğeni bildiren bir cümledir, soru sormaz.