Noktalama İşaretleri — Test 4

Doğru cevap: A — Küçük bir grup -beş öğrenci- sınıfta kalmıştı.

Kısa çizgi, cümle içindeki ara sözlerin ya da ara cümlelerin başına ve sonuna konarak onları asıl cümleden ayırır. A'da "beş öğrenci" sözü "küçük bir grup" ifadesini açıklayan bir ara sözdür ve iki yandan çizgiyle ayrılmıştır. B, D ve E'de iki söz arasında ilişki kurulmuş, C'de ise kök ile ek gösterilmiştir.

Doğru cevap: D — uzun çizgi (—), soru işareti (?), uzun çizgi (—), virgül (,), nokta (.)

Karşılıklı konuşmalarda her konuşanın sözü uzun çizgiyle başlatılır; bu nedenle birinci ve üçüncü boşluğa uzun çizgi gelir. İlk söz "mi" soru ekiyle kurulduğu için soru işaretiyle, "Hayır" sözünden sonra virgülle devam eden ikinci söz de noktayla biter. B'deki nokta yanlıştır; "Hayır" burada cümleyi bitirmez, kendisinden sonraki bölüme bağlanır.

Doğru cevap: D — Bu cümledeki "ile" bir bağlaç görevindedir.

Tırnak işareti kitap, dergi, şiir gibi eser adlarını göstermek için kullanılabildiği gibi özel olarak vurgulanmak istenen sözler için de kullanılır. D'de tırnak içine alınan "ile" bir eser adı değil, üzerinde durulan bir sözcüktür. A, B, C ve E'de ise sırasıyla roman, dergi, şiir ve kitap adları tırnakla belirtilmiştir.

Doğru cevap: E — nokta (.), soru işareti (?), üç nokta (...)

Birinci cümle tamamlanmış bir yargı bildirdiği için noktayla, ikinci cümle gerçek bir soru sorduğu için soru işaretiyle biter. Son cümlede ise dilek yarım bırakılıp devamı okuyucuya sezdirildiğinden üç nokta kullanılır. B'deki ikinci nokta yanlıştır; "Ne düşünüyordu" burada açık bir soru cümlesidir.

Doğru cevap: C — Ne yapacağımı bir türlü bilmiyorum?

C'de "ne" soru sözcüğü bulunsa da cümle soru sormaz, bir durumu bildirir; bu yüzden sonuna soru işareti değil nokta konmalıydı. A'da ara söz kısa çizgiyle ayrılmış, B'de örneklerin sürdürülebileceği üç noktayla gösterilmiştir. D'de konuşan kişinin adından sonra iki nokta, aktarılan söz için tırnak doğru kullanılmış, E'de ise iki yer adı arasına kısa çizgi getirilmiştir.

Doğru cevap: E — Konuşmacı, "Bilim ... anahtarıdır!" sözünü aktardı.

Bir alıntıdan bazı bölümler çıkarıldığında, atlanan yerin yerine üç nokta konur; E'de aktarılan cümlenin ortasındaki eksiltme bu yolla gösterilmiştir. A'da örneklerin sürdürülebileceği, B ve D'de cümlenin tamamlanmadığı belirtilmiştir. C'de ise söylenmek istenmeyen kaba söz üç noktayla geçiştirilmiştir.

Doğru cevap: E — Sonunda istediğim üniversiteyi kazandım!

Ünlem işareti sevinç, korku, acı, şaşkınlık gibi duyguları bildiren cümlelerin sonuna konur; E'de bir başarının verdiği sevinç dile getirilmiştir. A'da üzüntü ve pişmanlık, B'de korku ve uyarı, C'de acı bildirilmiştir. D'de ise cümle bir seslenmeyle başlayıp buyruk bildirdiğinden sevinç söz konusu değildir.

Doğru cevap: E — V

V numaralı yerde aktarılacak bir söz geldiği için noktalı virgül değil iki nokta konmalıydı; iki nokta, tırnak içinde aktarılacak sözden önce kullanılır. I ve III'te de konuşmayı tanıtan cümlelerden sonra iki nokta doğru biçimde getirilmiştir. II gerçek bir soru cümlesi olduğundan soru işaretiyle, IV ise söz yarım bırakıldığı için üç noktayla bitmiştir.

Doğru cevap: D — iki nokta (:), virgül (,), virgül (,), nokta (.)

Kendisinden sonra örnek sıralanacağı için ilk boşluğa iki nokta, sıralanan adların arasına virgül konur. Cümlede "şu üç kent" denildiğinden sayı kesindir; sıralama sürmeyeceği için sonda üç nokta değil nokta kullanılır. C'deki üç nokta bu yüzden yanlıştır, çünkü örneklerin sürdürülebileceği anlamını verir.

Doğru cevap: D — Yarın hangi konuya çalışacağız?

D gerçek bir soru cümlesi olduğu için sonuna soru işareti konması kurala uygundur. A'da soru sözcüğü bulunsa da cümle soru sormadığından nokta gelmeliydi; B'de cümle bittiği hâlde sonuna iki nokta konmuştur. C'de kısa çizginin böyle bir kullanımı yoktur, E'de ise sıralanan sözlerden sonra noktalı virgül değil doğrudan yüklem gelmeliydi.

Doğru cevap: E — Elif: Yarın hep birlikte sinemaya gidelim.

Karşılıklı konuşmalarda konuşan kişinin adından sonra iki nokta konur; E'de "Elif" adından sonraki iki nokta bu görevdedir. A ve C'de iki noktadan sonra örnekler sıralanmış, B'de ise önceki yargı açıklanmıştır. D'de de iki nokta konuşanın adından değil, tırnak içinde aktarılacak sözden önce kullanılmıştır.

Doğru cevap: C — Aynı görevdeki sözcükleri birbirinden ayırmıştır.

Cümlede "kalem, defter, silgi ve cetvel" sözcükleri aynı görevde (nesne) bulunduğu için virgülle ayrılmıştır; son iki öge "ve" bağlacıyla bağlandığından "silgi" ile "cetvel" arasına virgül konmamıştır. A geçersizdir çünkü cümlede araya girmiş açıklayıcı bir söz öbeği (ara söz) yoktur. Cümlede tek yargı bulunduğu için B'deki sıralı cümle açıklaması uymaz; özne gizli ("ben") olduğundan D, anlam karışıklığı olasılığı bulunmadığından E uygun değildir.

Doğru cevap: B — Kar durdu, yollar açıldı, otobüsler yeniden çalıştı.

B'de üç ayrı yargı vardır ve bu yargılar virgülle bağlanarak sıralı cümle oluşturmuştur. A'da ise tek yargı bulunur; oradaki virgüller eş görevli nesneleri ayırmaktadır. C'de ara söz, D'de hitap, E'de uzun cümlenin öznesi virgülle belirtilmiştir.

Doğru cevap: D — Dün akşam bize gelen misafirler, sabaha kadar konuştu.

D'de “dün akşam bize gelen misafirler” sözü cümlenin öznesidir ve uzun olduğu için ardından virgül getirilerek belirtilmiştir. C'deki “Sevgili dostum” özne değil hitaptır; bu yüzden oradaki virgülün görevi farklıdır. A eş görevli sözcükleri, B ara sözü, E ise sıralı cümleleri ayırmaktadır.

Doğru cevap: A — Genç, adamın söylediklerine hiç aldırmadı.

A'da virgül kaldırılırsa “genç adamın” tamlaması oluşur ve cümlenin öznesi ortadan kalkar; bu nedenle virgül anlam karışıklığını önlemektedir. D'de virgül uzun özneden sonra geldiği için kaldırılması anlamı bozmaz. C'deki sıralı cümle ve E'deki hitap virgülü de anlam belirsizliği doğurmaz.