Noktalama İşaretleri — Test 8

Doğru cevap: C — Kardeşim T.D.K.'de çalışıyor.

Kurum ve kuruluş adlarının büyük harfle yapılan kısaltmalarında harflerin arasına nokta konmaz; doğrusu “TDK’de” biçimindedir. A’da tarih, D’de saat gösteriminde nokta kullanılır. B’de “Prof.” ve “Dr.” gibi sözcük kısaltmalarının sonuna nokta gelir. E’de ise rakamla yazılan sıra sayısı noktayla gösterilmiştir.

Doğru cevap: B — Sınavdan sonra “Ahmet” eve gitti.

Tırnak işareti; başkasından olduğu gibi aktarılan sözlerde, eser adlarında ve özellikle vurgulanmak istenen sözlerde kullanılır. B’de “Ahmet” sıradan bir özne olarak geçmektedir; özel adlar bu gerekçelerin hiçbirine girmediği için tırnak fazladır. A’da eser adı, C’de aktarma söz, D ve E’de ise vurgulanan söz tırnak içine alınmıştır.

Doğru cevap: A — Ünlem

Dizelerde birinci satırın sonunda noktalı virgül, ikinci satırın sonunda üç nokta, üçüncü satırda iki nokta ve soru işareti, dördüncü satırın başında ise konuşma çizgisi olarak uzun çizgi bulunmaktadır. Sevinç, korku, şaşkınlık ya da seslenme bildiren bir söyleyiş olmadığı için ünlem hiç kullanılmamıştır. Ayrıca dizelerde virgül ve nokta da yer aldığından yalnızca ünlem eksiktir.

Doğru cevap: B — II

II’de virgül “ve” bağlacından sonra konmuştur; oysa “ve, veya, ya da, ile” bağlaçlarının öncesine de sonrasına da virgül konmaz. I’de gerçek bir soru cümlesi soru işaretiyle bitirilmiştir. III ve IV’te “peki” ve “olur” gibi cevap sözlerinden sonra virgül kullanılır. V’te ise cümle tamamlandığı için nokta doğrudur.

Doğru cevap: E — Kardeşim (bugün) okula gitmedi.

Yay ayraç, cümlenin yapısıyla doğrudan ilgili olmayan ek bilgi ve açıklamaları göstermek için kullanılır. E’de ayraç içine alınan “bugün” cümlenin zarf tümlecidir, yani cümlenin bir ögesidir; çıkarıldığında anlatım eksilir. Bu nedenle ayraç yanlıştır. A’da açıklama, B’de kısaltmanın karşılığı, C ve D’de ise tarih bilgisi verildiği için ayraç doğrudur.

Doğru cevap: D — Işıkları tek tek kapattı ve, evden çıktı.

"ve" bağlacından önce de sonra da virgül konmaz; D'deki "ve," kullanımı bu kurala aykırıdır ve virgül tümüyle kaldırılmalıdır. A'da "ve"den önce virgül kullanılmaması doğrudur. E'deki iki virgül ara sözü ayırdığı, C'deki virgül sıralı cümleleri ayırdığı için yerindedir.

Doğru cevap: E — Kütüphaneye Ayşe, ile Murat birlikte gitti.

"ile" bağlaç göreviyle kullanıldığında ondan önce ve sonra virgül konmaz; E'deki virgül bu nedenle yanlıştır ve kaldırılmalıdır. C'de cümlenin sonunda yer alan hitap sözünün virgülle ayrılması kurala uygundur. D'de kendi içinde virgüllü öge kümeleri noktalı virgülle doğru biçimde ayrılmıştır.

Doğru cevap: D — Marketten süt; ekmek aldım.

D'deki "süt" ile "ekmek" eş görevli sözcüklerdir; aralarına noktalı virgül değil virgül konmalıdır. C'de ise ilk bölüm kendi içinde virgül taşıdığı için sıralı cümleleri ayırmak üzere kullanılan noktalı virgül kurala uygundur. E'de hitaptan sonra virgül kullanılması da doğrudur.

Doğru cevap: E — Bugün size gelemem çünkü, çok işim var.

Bağlaçlardan sonra virgül konmaz; E'de "çünkü"den sonraki virgül yanlıştır, virgül ya "çünkü"den önce kullanılmalı ya da hiç kullanılmamalıdır. D'deki virgül sayıların yazılışında kesir bölümünü ayırdığı için doğrudur. C'de saat ile dakika arasındaki nokta ve sıralı cümleleri ayıran virgül kurala uygundur.

Doğru cevap: A — Bu kitabı, çocukluğumun sevdiği romanı, sana bırakıyorum.

A'da “çocukluğumun sevdiği romanı” sözü “bu kitabı” sözünü açıklayan bir ara sözdür ve iki yanından virgülle ayrılmıştır. B'de virgüller eş görevli nesneleri, C'de sıralı cümleleri ayırmaktadır. D'de hitaptan sonra, E'de ise uzun cümlenin öznesinden sonra virgül kullanılmıştır.

Doğru cevap: E — Yaşlı, kadına yerini gülümseyerek verdi.

E'de virgül kaldırılırsa “yaşlı kadına” sıfat tamlaması oluşur ve özne ortadan kalkar; virgül bu karışıklığı önlemek için konmuştur. A'da virgül hitaptan sonra kullanılmıştır ve kaldırılması anlamı belirsizleştirmez. B eş görevli sözcükleri, C sıralı cümleleri, D ise ara sözü ayırmaktadır.

Doğru cevap: D — Duvara mavi, yeşil, sarı, turuncu boyalar sürüldü.

D'de “mavi, yeşil, sarı, turuncu” sözcükleri aynı görevde sıfatlar olduğu için aralarına virgül konmuştur. E'de ise iki ayrı yargı vardır; oradaki virgül sıralı cümleleri ayırmaktadır. A özneyi, B ara sözü, C ise hitabı belirtmek için virgül kullanmıştır.

Doğru cevap: C — İzmir'e vardığımızda saat 18.00 olmuştu.

C’de özel ada gelen çekim eki kesmeyle ayrılmış, saat gösteriminde nokta kullanılmış ve cümle sonuna nokta konmuştur; hata yoktur. A’da sıralanacak ögeleri haber veren yerde virgül değil iki nokta gerekir. B’de tarih ile “tarihinde” sözcüğü arasındaki virgül gereksizdir. D’de “ve” bağlacından önce noktalı virgül konmaz. E ise “acaba” ile soru anlamı taşıdığından soru işareti ister.

Doğru cevap: D — Annem, babam ve kardeşim beni kapıda karşıladı.

D’de eş görevli özneler virgülle ayrılmış, “ve” bağlacından önce virgül konmamıştır; hata yoktur. A’da “Dr.” kısaltmasının sonuna nokta gelmelidir. B’de cümle bir yargı bildirdiği için soru işareti kullanılamaz. C’de “ve” bağlacından önce iki nokta konmaz. E’de ise sıra sayısı rakamla yazıldığında sonuna nokta konur: 3. sınıf.

Doğru cevap: D — Ali'ye, Veli'ye ve Ayşe'ye haber verdim.

D’de eş görevli dolaylı tümleçler virgülle ayrılmış, “ve” bağlacından önce virgül konmamış ve özel adlara gelen ekler kesmeyle gösterilmiştir. A’da “ancak” bağlacından sonra virgül konmaz. B’de cümle soru sormadığı için nokta gerekir. C’de “ve” bağlacının öncesindeki virgül fazladır. E’de ise noktalı virgül, özne ile yüklemin arasını böldüğü için yanlıştır.