KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 5

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 163 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay10 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)Yolcu vagona son anda bindi.
    • B)Kitaplığımız yeni kitaplarla doldu.
    • C)Ağaçlar bu bahar erken çiçek açtı.
    • D)Sevgi her engeli aşar.
    • E)Kalemini bana biraz verir misin?
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kitaplığımız yeni kitaplarla doldu.

    "kitaplığımız" sözcüğü kitap (kök) + -lık (yapım eki) + -ımız (iyelik eki, çekim) biçiminde çözümlenir; hem yapım hem çekim eki almıştır. A'daki "yolcu" (yol-cu) ve D'deki "sevgi" (sev-gi) yalnızca yapım eki almıştır. C'deki "ağaç-lar" ve E'deki "kalem-i-n-i" ise yalnızca çekim eki almıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Deftere son satırı yazdıktan sonra kalemi bıraktı. (I) Yazdıkları ona bile yabancı geliyordu. (II) Penceredeki perde hafifçe kımıldadı; (III) sokaktan yükselen sesler odayı doldurdu. (IV) Masasının üstünde soğumuş bir çay duruyordu. Bir süre öylece (V) duvara baktı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "Yazdıkları" sözcüğü yaz- (fiil kökü) + -dık (sıfat-fiil eki, yapım) + -lar + -ı (çekim) biçimindedir; kökü fiildir. II'deki "pencere", III'teki "sokak", IV'teki "masa" ve V'teki "duvar" ise isim köküdür. Örneğin "penceredeki" sözcüğü pencere-de-ki biçiminde çözümlenir ve kökü isimdir.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü isimdir?

    • A)Bakıcı çocuğu parka götürdü.
    • B)Süzgeç dün akşamdan beri mutfakta duruyor.
    • C)Silgimi sınıfta unutmuşum.
    • D)Tuzluğu bana uzatabilir misin?
    • E)Çalgıcılar sahneye birlikte çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Tuzluğu bana uzatabilir misin?

    "tuzluğu" sözcüğü tuz (isim kökü) + -luk (yapım eki) + -u (belirtme hâli eki, çekim) biçimindedir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler fiil kökünden türemiştir: bak-ıcı, süz-geç, sil-gi, çal-gı-cı. Örneğin "süzgeç" sözcüğü "süz-" fiil köküne "-geç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur.

  4. Soru 4

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, fiil kökünden türemiştir?

    • A)Yazlık giysileri sandıktan çıkardık.
    • B)Boyalı duvara sakın dokunma.
    • C)Yazıcıdan belgenin çıktısını aldım.
    • D)Eskici dar sokaktan bağırarak geçti.
    • E)Ağrılı bir gece geçirdiğini söyledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yazıcıdan belgenin çıktısını aldım.

    "yazıcı" sözcüğü "yaz-" fiil köküne "-ıcı" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur; belge basan araç anlamındadır. A'daki "yazlık" sözcüğünün kökü ise mevsim adı olan "yaz" isim köküdür; "yaz" ile "yaz-" sesteş köklerdir, bu yüzden anlam ayrımı yapılmalıdır. Aynı biçimde "boya, eski, ağrı" da bu cümlelerde isim kökü olarak kullanılmıştır (boya-lı, eski-ci, ağrı-lı).

  5. Soru 5

    Kolay

    Verilen sözcüklerin hangisinin kökü, türü bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)kaleci
    • B)sevimli
    • C)tuzluk
    • D)yolluk
    • E)demirci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — sevimli

    "sevimli" sözcüğünün kökü "sev-" fiilidir (sev-im-li); diğerlerinin kökü ise isimdir: kale-ci, tuz-luk, yol-luk, demir-ci. Bütün sözcükler türemiştir, ancak kök türü bakımından "sevimli" ayrılır. Örneğin "kaleci", "kale" isim köküne "-ci" yapım eki getirilerek oluşturulmuştur.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde türemiş bir sözcük yoktur?

    • A)Kapıdaki zil yine bozulmuş.
    • B)Sessiz bir odada saatlerce çalıştı.
    • C)Yazar bu romanı gençken kaleme almış.
    • D)Bahçıvan sabah erkenden gülleri suladı.
    • E)Bu sabah çocuklar yine bize geldi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bu sabah çocuklar yine bize geldi.

    E'deki sözcüklerin hiçbirinde yapım eki yoktur: bu, sabah, çocuk-lar (çekim), yine, biz-e (çekim), gel-di (çekim). A'da "kapı-da-ki" sözcüğündeki "-ki" yapım ekidir; ayrıca "boz-ul-muş" sözcüğünde de "-ul" çatı eki bulunur. B'de "ses-siz", C'de "yaz-ar", D'de "bahçe-van" ve "su-la-dı" türemiş sözcüklerdir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yalnızca yapım eki almıştır?

    • A)Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.
    • B)Kitaplarını çantasına özenle yerleştirdi.
    • C)Gözlüğünü masanın üstünde unutmuş.
    • D)Evler kısa sürede boşaldı.
    • E)Yolcuları kapıda karşıladık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sınıfın en çalışkan öğrencisiydi.

    "çalışkan" sözcüğü çalış- (fiil kökü) + -kan (yapım eki) biçimindedir; başka hiçbir ek almamıştır. C'deki "gözlüğünü" (göz-lük-ü-n-ü) ve E'deki "yolcuları" (yol-cu-lar-ı) hem yapım hem çekim eki almıştır. B'deki "kitaplarını" ve D'deki "evler" ise yalnızca çekim eki almıştır.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin kökü isimdir?

    • A)görgü
    • B)atış
    • C)dolgu
    • D)başlık
    • E)süprüntü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — başlık

    "başlık" sözcüğü "baş" isim köküne isimden isim yapan "-lık" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğerlerinin kökü fiildir: gör-gü, at-ış, dol-gu, süpür-üntü. Örneğin "dolgu", "dol-" fiil köküne "-gu" yapım eki getirilerek türetilmiştir.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, fiilden isim yapan bir ek almıştır?

    • A)Tuzlu yemeklerden hiç hoşlanmaz.
    • B)Bakışlarında derin bir hüzün vardı.
    • C)Yaşlı adam yavaşça sıraya oturdu.
    • D)Gözlükçü kırılan camı değiştirdi.
    • E)Susuz kalınca yola devam edemedik.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bakışlarında derin bir hüzün vardı.

    "bakışlarında" sözcüğündeki "bakış", "bak-" fiil köküne fiilden isim yapan "-ış" ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğer seçeneklerdeki ekler isim köküne gelen isimden isim yapma ekleridir: tuz-lu, yaş-lı, göz-lük-çü, su-suz. Örneğin "gözlükçü" sözcüğünde "göz" isim köküne art arda iki isimden isim yapma eki gelmiştir.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıda verilen sözcüklerin hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)kitapları
    • B)kitaplık
    • C)sevgili
    • D)gözlükçü
    • E)tuzluk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — kitapları

    "kitapları" sözcüğü kitap (kök) + -lar (çoğul eki) + -ı (iyelik/belirtme eki) biçimindedir; yalnızca çekim eki aldığı için basit yapılıdır. Diğerleri yapım eki almış türemiş sözcüklerdir: kitap-lık, sev-gi-li, göz-lük-çü, tuz-luk. Çekim ekleri yeni sözcük türetmediği için sözcüğün yapısını değiştirmez.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü fiildir?

    • A)kışlık
    • B)yolcu
    • C)gülünç
    • D)tuzluk
    • E)demirci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — gülünç

    "gülünç" sözcüğü "gül-" fiil köküne "-ünç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğerlerinin kökleri isimdir: kış-lık, yol-cu, tuz-luk, demir-ci. Örneğin "yolcu", "yol" isim köküne "-cu" yapım eki getirilerek türetilmiş bir gövdedir.

  12. Soru 12

    Orta

    (I) Uyanınca ilk işi perdeyi aralamak oldu. Karşı (II) evlerin camları güneşle parlıyordu. (III) Sokaktaki simitçi bağırmaya başlamıştı bile. Annesi (IV) mutfaktan seslendi, o da hemen (V) masaya oturdu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "Uyanınca" sözcüğü uyan- (fiil kökü) + -ınca (zarf-fiil eki) biçiminde çözümlenir; kökü fiildir. II, III, IV ve V'teki sözcüklerin kökleri isimdir: ev-ler-in, sokak-ta-ki, mutfak-tan, masa-y-a. Örneğin "sokaktaki" sözcüğünde "sokak" isim köküne "-ta" çekim eki ve "-ki" yapım eki gelmiştir.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

    • A)Tuzluğu masanın kenarına koydu.
    • B)Yolcular salonda sırayla bekliyor.
    • C)Kitaplığım artık iyice doldu.
    • D)Sevgisizlikten yakınıp duruyordu.
    • E)Başlığı son anda değiştirdiler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sevgisizlikten yakınıp duruyordu.

    "sevgisizlikten" sözcüğü sev- (fiil kökü) + -gi + -siz + -lik (üç yapım eki) + -ten (ayrılma hâli eki, çekim) biçiminde çözümlenir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler tek bir yapım eki almıştır: tuz-luk-u, yol-cu-lar, kitap-lık-ım, baş-lık-ı. Örneğin "kitaplığım" sözcüğünde yalnızca "-lık" yapım ektir, "-ım" ise iyelik ekidir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Yazlığa bu hafta sonu gideceğiz.
    • B)Ellerimiz soğuktan buz kesmişti.
    • C)Susuzluktan hepimiz bunaldık.
    • D)Bakıcıyı sabahtan beri arıyorum.
    • E)Kışlıkları dolaba yerleştirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ellerimiz soğuktan buz kesmişti.

    "ellerimiz" sözcüğü el (kök) + -ler (çoğul eki) + -imiz (iyelik eki) biçimindedir; her iki ek de çekim ekidir. C'deki "susuzluktan" sözcüğünde su-suz-luk biçiminde iki yapım eki bulunur. A'da "yaz-lık", D'de "bak-ıcı", E'de "kış-lık" yapım ekleri vardır.

  15. Soru 15

    Zor

    Dedem hâlâ o eski (I) radyoyu dinler. Akşamüstü koltuğuna oturur, (II) sesini yavaşça çevirir. Cızırtılar arasından (III) gelen ses onu bambaşka yıllara götürür. Biz de o anda (IV) sessizce odadan çıkar, (V) gençliğini merak ederiz. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    "gençliğini" sözcüğü genç (kök) + -lik (yapım eki) + -i (iyelik eki) + -n- + -i (belirtme hâli eki) biçiminde çözümlenir; hem yapım hem çekim eki almıştır. I ve II yalnızca çekim eki almıştır: radyo-y-u, ses-i-n-i. III'teki "gel-en" (sıfat-fiil) ve IV'teki "ses-siz-ce" ise yalnızca yapım eki almıştır.

Sponsorlu