KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 4

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 163 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

9 kolay4 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, hem isim hem fiil kökü olabilen ortak (ikili) bir köktür?

    • A)Kömürcüler kışlık siparişleri hazırladı.
    • B)Ona her zaman sevgiyle yaklaşırdı.
    • C)Boyacı uzun merdivene tırmandı.
    • D)Kitaplığı baştan sona düzenledi.
    • E)Demirci dükkânı bugün kapalıydı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Boyacı uzun merdivene tırmandı.

    C'deki "boyacı" sözcüğünün kökü "boya"dır; bu kök hem "renk maddesi" anlamıyla isim hem "boya-" biçimiyle fiil kökü olabildiğinden ortak (ikili) köktür; isim ve fiil anlamları arasında ilgi bulunduğundan sesteş kök sayılmaz. A'daki "kömür", D'deki "kitap" ve E'deki "demir" yalnızca isim kökü, B'deki "sev-" ise yalnızca fiil köküdür.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü sesteş (ortak) bir kök değildir?

    • A)Yazlığa bu yıl erken taşındık.
    • B)Boyalı kapıya sakın yaslanma.
    • C)Eskiciyi çağırıp dolabı verdik.
    • D)Ağrısız bir gün geçirdiğine sevindi.
    • E)Kitapçıdan yeni bir defter aldım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kitapçıdan yeni bir defter aldım.

    "kitapçı" sözcüğünün kökü "kitap"tır ve bu kökün sesteş bir fiil biçimi yoktur; yalnızca isim köküdür. Diğer seçeneklerin kökleri hem isim hem fiil olarak kullanılabilen köklerdir: 'yaz (mevsim) / yaz-mak' anlamca ilgisiz olduğu için sesteş kök; 'boya, eski, ağrı' ise fiil biçimleriyle anlamca ilişkili oldukları için ortak (kökteş) köktür. Örneğin A'daki "yazlık" sözcüğünde "yaz" isim kökü kullanılmıştır, ancak aynı ses dizisi fiil kökü olarak da yaşamaktadır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi kök hâlindedir?

    • A)yazar
    • B)sulu
    • C)gözlem
    • D)kalem
    • E)tuzsuz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — kalem

    "kalem" hiçbir ek almamış bir isim köküdür. Diğerleri köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş gövdelerdir: yaz-ar, su-lu, göz-le-m, tuz-suz. Örneğin "gözlem", "göz" isim köküne önce "-le" sonra "-m" yapım ekleri getirilerek türetilmiştir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)sulak
    • B)tuzluk
    • C)demirci
    • D)başlık
    • E)çiçek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — çiçek

    "çiçek" hiç yapım eki almamış, basit yapılı bir sözcüktür. Diğerleri köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş türemiş sözcüklerdir: su-lak, tuz-luk, demir-ci, baş-lık. Örneğin "tuzluk", "tuz" isim köküne "-luk" yapım eki getirilerek oluşturulmuş bir gövdedir.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcüğün kökü fiildir?

    • A)Kışlık odunları çoktan hazırladık.
    • B)Yolluk olarak çantaya börek koydu.
    • C)Dolgu malzemesi ortasında bitmiş.
    • D)Başlığı gereğinden uzun olmuş.
    • E)Kitapçıya uğrayıp dergi aldım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dolgu malzemesi ortasında bitmiş.

    "dolgu" sözcüğü "dol-" fiil köküne fiilden isim yapan "-gu" yapım ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. A'daki "kışlık" sözcüğünün kökü mevsim adı olan "kış" isim köküdür (kış-lık). Aynı şekilde "yol-luk", "baş-lık", "kitap-çı" sözcüklerinin kökleri de isimdir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca yapım eki almıştır?

    • A)kitaplar
    • B)okula
    • C)demirci
    • D)evimiz
    • E)gelmiş
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — demirci

    C'deki "demirci" sözcüğü demir + -ci biçiminde çözümlenir; -ci addan ad türeten bir yapım ekidir ve sözcük hiç çekim eki almamıştır. A'daki "kitaplar" çoğul, B'deki "okula" yönelme hâli, D'deki "evimiz" iyelik eki almıştır; bunların hepsi çekim ekidir. E'deki "gelmiş" ise gel- eylemine duyulan geçmiş zaman eki gelmiş çekimli bir fiildir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)kalemler
    • B)taşlık
    • C)bahçede
    • D)sevmek
    • E)yolcular
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — yolcular

    E'deki "yolcular" sözcüğü yol + -cu + -lar biçiminde çözümlenir; -cu addan ad türeten yapım eki, -lar ise çoğul eki yani çekim ekidir. A'daki "kalemler" ve C'deki "bahçede" yalnızca çekim eki almıştır. B'deki "taşlık" (taş + -lık) ile D'deki "sevmek" (sev- + -mek) ise yalnızca yapım eki almıştır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi kök hâlindedir?

    • A)kitaplık
    • B)susuz
    • C)deniz
    • D)yolcu
    • E)gözlük
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — deniz

    "deniz" bugünkü Türkçede daha küçük anlamlı parçalara ayrılamayan, hiçbir ek almamış bir isim köküdür. Diğer seçeneklerin tamamı köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş gövdelerdir: kitap-lık, su-suz, yol-cu. Örneğin "gözlük", "göz" isim köküne isimden isim yapan "-lük" yapım ekinin getirilmesiyle türetilmiştir.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü fiildir?

    • A)Gözlerindeki sevinç hepimize geçti.
    • B)Duvardaki resimler iyice tozlanmış.
    • C)Rafta yalnızca eski bir sözlük kalmış.
    • D)Ağaçların yaprakları erkenden sarardı.
    • E)Denize doğru uzun bir yürüyüş yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Gözlerindeki sevinç hepimize geçti.

    "sevinç" sözcüğü "sev-" fiil köküne fiilden isim yapan "-inç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur; kökü fiildir. C seçeneğindeki "sözlük" de türemiştir ancak kökü "söz" isim köküdür (söz-lük). "resim, ağaç, deniz" sözcüklerinin kökleri de isimdir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi gövde değildir?

    • A)yazar
    • B)balıkçı
    • C)sevgi
    • D)omuz
    • E)kırıcı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — omuz

    Gövde, köke yapım eki gelmesiyle oluşan yeni sözcüktür. "omuz" ek almamış bir isim köküdür, bu yüzden gövde sayılmaz. Diğerleri gövdedir: yaz-ar, balık-çı, sev-gi, kır-ıcı. Örneğin "sevgi", "sev-" fiil köküne "-gi" yapım ekinin eklenmesiyle oluşmuştur.

  11. Soru 11

    Orta

    Tren istasyonuna vardığımızda hava kararmıştı. Annem (I) biletlerini çantasından çıkardı; ben (II) perondaki kalabalığa baktım. Uzaktan (III) gelen tren, (IV) yolcuların yüzünü aydınlattı. Herkes derin bir (V) sessizlik içinde bekliyordu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "biletlerini" sözcüğü bilet (kök) + -ler (çoğul eki) + -i (iyelik eki) + -n- + -i (belirtme hâli eki) biçimindedir; bu eklerin tamamı çekim ekidir. II'deki "perondaki" sözcüğünde "-ki" bir yapım ekidir (peron-da-ki). III'te "gel-en" sıfat-fiil eki, IV'te "yol-cu", V'te "ses-siz-lik" yapım ekleri bulunur.

  12. Soru 12

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)gözlük
    • B)tuzsuz
    • C)kitapçı
    • D)yolluk
    • E)bilgi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — bilgi

    "bilgi" sözcüğü "bil-" fiil köküne fiilden isim yapan "-gi" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğer seçeneklerin kökleri isimdir: göz-lük, tuz-suz, kitap-çı, yol-luk. Örneğin "tuzsuz", "tuz" isim köküne "-suz" yapım eki getirilerek türetilmiştir.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş bir sözcük yoktur?

    • A)Bahçedeki güller bu yıl erken açmış.
    • B)Dün akşam onu kapıda uzun uzun aradık.
    • C)Çocuklar sessizce sıraya girdi.
    • D)Yazar, yeni kitabını okurlar için imzaladı.
    • E)Kışlık giysiler hâlâ dolapta duruyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dün akşam onu kapıda uzun uzun aradık.

    B'deki sözcüklerin hiçbiri yapım eki almamıştır: dün, akşam, on-u (çekim), kapı-da (çekim), uzun, ara-dı-k (çekim). A'da "bahçe-de-ki" sözcüğündeki "-ki" yapım ekidir. C'de "ses-siz-ce", D'de "yaz-ar" ve "oku-r", E'de "kış-lık" türemiş sözcüklerdir.

  14. Soru 14

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, ses değişimine uğramış hâlde kullanılmıştır?

    • A)Sabahları çok erken kalkıyor.
    • B)Onun söylediklerine hiç inanmadım.
    • C)Bize her akşam yeni bir masal anlatıyor.
    • D)Okula her gün yürüyerek gidiyor.
    • E)Ona bugün uzun bir mektup yazacağım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Okula her gün yürüyerek gidiyor.

    "gidiyor" sözcüğünün kökü "git-" fiilidir; ünlüyle başlayan ek aldığında sondaki "t" ünsüzü yumuşayarak "d"ye dönüşmüştür (git- > gid-iyor). Diğerlerinde kök olduğu gibi kalmıştır: kalk-ıyor, inan-ma-dı-m, anla-t-ıyor, yaz-acağ-ım. Örneğin 'kalkıyor' sözcüğünün kökü 'kalk-'tır ve hiçbir sesi değişmemiştir.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi basit yapılıdır?

    • A)sevgili
    • B)yazlık
    • C)gözcü
    • D)tatlı
    • E)pencere
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — pencere

    "pencere" hiçbir yapım eki almamış, kök hâlindeki basit yapılı bir sözcüktür. Diğerleri türemiştir: sev-gi-li, yaz-lık, göz-cü, tat-lı. Örneğin "sevgili" sözcüğü "sev-" fiil kökünden "-gi" ve "-li" yapım ekleriyle oluşmuştur.

Sponsorlu