KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 7

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 163 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay6 orta6 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiş bir sözcük değildir?

    • A)balıkçı
    • B)tuzsuz
    • C)yazıcı
    • D)çiçekler
    • E)sevinçli
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — çiçekler

    D'deki "çiçekler" sözcüğü çiçek + -ler biçimindedir; çoğul eki çekim eki olduğu için sözcük türememiş, yapıca basit kalmıştır. A'daki "balıkçı" (balık + -çı), B'deki "tuzsuz" (tuz + -suz) ve E'deki "sevinçli" (sevinç + -li) addan ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur. C'deki "yazıcı" ise yaz- + -ı + -cı biçiminde eylem kökünden türetilmiştir.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük, yapım eki almadan yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Akşam yemeği için balıkçıdan taze levrek aldık.
    • B)Taşındıktan sonra kitaplığımız iyice büyüdü.
    • C)Denizin suyu bu sabah alabildiğine soğuktu.
    • D)Genç yazarları salonda ayakta alkışladılar.
    • E)Çölde günlerce süren susuzluktan bitkin düşmüşlerdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Denizin suyu bu sabah alabildiğine soğuktu.

    C'deki "denizin" sözcüğü deniz + -in biçimindedir; -in tamlayan (ilgi) eki olduğundan sözcük yalnızca çekim eki almıştır. A'daki "balıkçıdan" (balık + -çı + -dan) ve D'deki "yazarları" (yaz- + -ar + -lar + -ı) sözcüklerinde çekim eklerinden önce birer yapım eki vardır. B'deki "kitaplığımız" (kitap + -lık + -ımız) ve E'deki "susuzluktan" (su + -suz + -luk + -tan) da yapım ekleri taşıdığı için koşulu sağlamaz.

  3. Soru 3

    Zor

    (I) Köyün girişindeki o eski (II) köprü yıllardır öylece (III) duruyor; üzerindeki (IV) taşları yosun kaplamış, (V) korkulukları pas tutmuştu. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V.

    V numaralı "korkulukları" sözcüğü kork- + -u + -luk + -lar + -ı biçiminde çözümlenir; -u eylemden ad, -luk addan ad türeten yapım ekidir, -lar ve -ı ise çekim ekidir. I'deki "köyün" (köy + -ün) ve IV'teki "taşları" (taş + -lar + -ı) yalnızca çekim eki almıştır; III'teki "duruyor" da dur- eylemine gelen şimdiki zaman ekiyle çekimlenmiştir. II'deki "köprü" ise hiçbir ek almamış, kök hâlinde kullanılmıştır.

  4. Soru 4

    Orta

    Şehrin (I) trafiğinden bunalanlar için (II) sonbahar tatili iyi bir fırsat. Küçük bir (III) sahil kasabasına gidip (IV) kahvaltıyı deniz kenarında yapmak, insana (V) huzur veriyor. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangi ikisi birleşiktir?

    • A)I ve III
    • B)I ve V
    • C)II ve III
    • D)II ve IV
    • E)III ve V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II ve IV

    II. sözcük son + bahar, IV. sözcük ise kahve + altı biçiminde iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuştur; "kahvaltı" birleşirken ses düşmesi de yaşamıştır. I, III ve V numaralı sözcükler kök durumundadır veya yalnızca çekim eki almıştır. Bu nedenle onlar basit yapılıdır.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde basit, türemiş ve birleşik sözcüklerin üçü de bulunmaktadır?

    • A)Kapıyı yavaşça araladı.
    • B)Buzdolabındaki sütü bardağa boşalttı.
    • C)Sabahleyin bahçeyi suladı.
    • D)Öğrenciler sınıfta sessizce bekliyordu.
    • E)Cumartesi kar yağdı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Buzdolabındaki sütü bardağa boşalttı.

    B'de "buzdolabı" birleşik, "boşalttı" (boş-al-t-tı) türemiş, "süt" ve "bardak" ise basit sözcüklerdir; üç yapı da bir aradadır. A, C ve D'de basit ve türemiş sözcükler vardır ama birleşik sözcük yoktur. E'de birleşik (cumartesi) ve basit (kar, yağdı) sözcük bulunur, türemiş sözcük geçmez.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi, yapı bakımından "kitaplık" sözcüğüyle aynıdır?

    • A)masalar
    • B)çekyat
    • C)bilgin
    • D)ayakkabı
    • E)kalemi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — bilgin

    "kitaplık" kitap köküne "-lık" yapım eki getirilerek kurulmuş türemiş bir sözcüktür; "bilgin" de bil- köküne "-gin" yapım eki gelerek oluşmuş, aynı yapıdadır. "masalar" ve "kalemi" yalnızca çekim eki aldığı için basittir. "çekyat" (çek+yat) ve "ayakkabı" (ayak+kabı) ise birleşiktir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yapı bakımından basittir?

    • A)Masanın üstünde bir defter duruyordu.
    • B)Yolculuk boyunca hiç konuşmadı.
    • C)Gökdelenin tepesinden şehri izledik.
    • D)Bu sözlüğü babam almış.
    • E)Kahvaltıyı birlikte yaptık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Masanın üstünde bir defter duruyordu.

    "defter" hiçbir ek almamış bir köktür, bu nedenle basit yapılıdır. B'deki "yolculuk" (yol-cu-luk) ve D'deki "sözlük" (söz-lük) yapım eki almış türemiş sözcüklerdir. C'deki "gökdelen" (gök+delen) ve E'deki "kahvaltı" (kahve+altı) ise birleşiktir.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisi anlam kaymasıyla oluşmamıştır?

    • A)aslanağzı
    • B)devetabanı
    • C)imambayıldı
    • D)yüzyıl
    • E)kuşburnu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — yüzyıl

    "yüzyıl" sözcüğünde yüz ve yıl sözcükleri kendi anlamlarını korur; birleşik yüz tane yıl anlamındadır, anlam kayması yoktur. A, B ve E'deki sözcükler bitki adı olmuş, C ise bir yemek adına dönüşmüştür; bunların hepsinde her iki öge de gerçek anlamını yitirmiştir. Beş sözcük de birleşiktir, ölçüt anlam kaymasıdır.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen birleşik sözcük, iki ismin birleşmesiyle oluşmamıştır?

    • A)Buzdolabı dün akşam yine bozuldu.
    • B)Ayakkabılarını kapıda çıkardı.
    • C)Kuşburnu marmelatını çok severdi.
    • D)Atasözlerini bir deftere derlemiş.
    • E)Gecekondu semtinde büyümüş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Gecekondu semtinde büyümüş.

    "gecekondu" gece adıyla kon- fiilinden gelen "kondu" biçiminin birleşmesiyle kurulmuştur; yani ögelerden biri fiil kökenlidir. Diğerlerinde iki ad birleşmiştir: buz+dolap, ayak+kap, kuş+burun, ata+söz. Beş seçenekte de birleşik sözcük bulunduğu için ayırt edici ölçüt ögelerin türüdür.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi basit bir sözcüğe yalnızca çekim eki getirilerek oluşmuştur?

    • A)gençlik
    • B)evlerden
    • C)sevgili
    • D)sonbahar
    • E)kırıcı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — evlerden

    "evlerden" sözcüğünde ev köküne çoğul eki "-ler" ve ayrılma durumu eki "-den" gelmiştir; ikisi de çekim ekidir, bu yüzden sözcük basit kalır. A, C ve E yapım eki almıştır: genç-lik, sev-gi-li, kır-ıcı. D ise son + bahar birleşmesiyle kurulmuş birleşik bir sözcüktür.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş sözcük vardır?

    • A)Bu yolu daha önce görmemiştim.
    • B)Çantamı odada bıraktım.
    • C)Bahçedeki gülleri suladı.
    • D)Dün akşam bize geldiler.
    • E)Kaynanam bize baklava getirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bahçedeki gülleri suladı.

    C'deki "suladı" sözcüğü su adına addan fiil yapan "-la" eki getirilerek kurulmuştur, dolayısıyla türemiştir. A, B ve D'deki sözcükler kök hâlinde ya da yalnızca çekim eki almış durumdadır. E'de ise türemiş sözcük değil, birleşik bir sözcük olan "kaynana" (kayın+ana) bulunur.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük yoktur?

    • A)Herkes ilkokul yıllarını özler.
    • B)Öğrenciler sınavdan sonra rahatladı.
    • C)Hiçbir soruyu boş bırakmadı.
    • D)Vazgeçmek onun sözlüğünde yoktu.
    • E)Bugün hava beklenenden çok güzel.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Öğrenciler sınavdan sonra rahatladı.

    B'deki sözcükler basit ya da türemiştir: öğrenci (öğren-ci), sınav-dan, sonra, rahatla-dı; birleşik yapı yoktur. A'da hem "herkes" (her+kes) hem "ilkokul" (ilk+okul), C'de "hiçbir", D'de "vazgeçmek", E'de "bugün" (bu+gün) birleşiktir. Türemiş sözcük bulunması cümleyi birleşikli yapmaz.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisini oluşturan ögelerden biri yapım eki almıştır?

    • A)bilgisayar
    • B)buzdolabı
    • C)kaynana
    • D)ateşkes
    • E)kabakulak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — bilgisayar

    "bilgisayar" sözcüğü bil-gi ve say-ar biçiminde çözümlenir; her iki öge de yapım eki almış durumdadır. Buna karşın buz+dolap, kayın+ana, ateş+kes, kaba+kulak birleşiklerinde ögeler kök hâlindedir. Yapım eki içermesine karşın "bilgisayar" yapı bakımından yine de birleşik sayılır.

  14. Soru 14

    Orta

    Küçük kasabanın (I) meydanında her (II) cumartesi pazar kurulurdu. Satıcılar (III) tezgâhlarını erkenden hazırlar, (IV) alıcılar da güneş doğmadan gelirdi. O (V) telaş, öğleye doğru yavaş yavaş dinerdi. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi birleşiktir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    "cumartesi" sözcüğü cuma + ertesi biçiminde birleşmiş, birleşme sırasında ses düşmesine uğramıştır. IV numaralı "alıcılar" al- köküne "-ıcı" yapım eki gelmesiyle oluştuğundan türemiştir. I, III ve V ise yalnızca çekim eki almış ya da kök hâlindeki basit sözcüklerdir.

  15. Soru 15

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)Uyurgezer gibi odada dolaşıyordu.
    • B)Cankurtaran hemen suya atladı.
    • C)Biçerdöver tarlada çalışıyordu.
    • D)Gökdelen şehrin simgesi oldu.
    • E)Danışman raporu kurula sundu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Danışman raporu kurula sundu.

    "danışman" danış- fiil köküne "-man" yapım eki getirilerek kurulmuş türemiş bir sözcüktür. Diğer dördü iki sözcüğün kaynaşmasıyla oluşan birleşiklerdir: uyur+gezer, can+kurtaran, biçer+döver, gök+delen. Bu birleşiklerin ögeleri yapım eki içerse de sözcükler yapı bakımından birleşik sayılır.

Sponsorlu