KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 8

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 163 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

4 kolay7 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdakilerin hangisinde sözcük, kök + yapım eki + çekim eki biçiminde çözümlenir?

    • A)kitaplar
    • B)evden
    • C)tuzluğa
    • D)gözlükçü
    • E)sevinç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — tuzluğa

    "Tuzluğa" sözcüğü tuz (kök) + -luk (yapım eki) + -a (yönelme durumu, çekim eki) biçiminde çözümlenir; bu nedenle istenen sıralamaya tam olarak uyar. "Kitaplar" (kitap + -lar) ve "evden" (ev + -den) yalnızca çekim eki almıştır, yapım eki yoktur. "Gözlükçü" göz + -lük + -çü biçiminde iki yapım eki almıştır ama çekim eki almamıştır; "sevinç" ise sev- + -inç olup yalnız yapım eki içerir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından ötekilerden farklıdır?

    • A)dallar
    • B)yolcu
    • C)susuz
    • D)bilgi
    • E)yazarlık
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — dallar

    "Dallar" sözcüğü dal (kök) + -lar (çokluk, çekim eki) biçimindedir; yapım eki almadığı için basittir. Ötekilerin tamamı türemiştir: yol + -cu, su + -suz, bil- + -gi, yaz- + -ar + -lık. Özellikle "yazarlık" sözcüğü art arda iki yapım eki aldığından türemiştir; "dallar"daki çokluk eki ise çekim eki olduğu için sözcüğün yapısını değiştirmez.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -ki eki, kendisinden sonra bir ad gelmeyip adın yerini tutmuştur?

    • A)Sabahki toplantı çok uzun sürdü.
    • B)Masadaki kitabı yerine koydum.
    • C)Yarınki maç yağmur yüzünden ertelendi.
    • D)Evdeki hesap çarşıya uymadı.
    • E)Bizimki yine herkesten geç kaldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bizimki yine herkesten geç kaldı.

    "Bizimki" sözcüğünde -ki eki, kendisinden sonra bir ad gelmeden tek başına varlığın yerini tutmuş, ilgi zamiri görevi görmüştür. Öteki seçeneklerde ek, kendisinden sonra gelen adı niteleyen bir sıfat oluşturur: sabahki toplantı, masadaki kitap, yarınki maç, evdeki hesap. Örneğin "masadaki"de ek "kitap" adını nitelediği için zamir değil sıfat türetmiştir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerin tümü çokluk eki almıştır. Bunlardan hangisi aynı zamanda yapı bakımından türemiştir?

    • A)kelebekler
    • B)sürücüler
    • C)yapraklar
    • D)gölgeler
    • E)sokaklar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — sürücüler

    "Sürücüler" sözcüğü sür- (fiil kökü) + -ücü (yapım eki) + -ler (çekim eki) biçimindedir; yapım eki aldığı için türemiştir. Öteki sözcüklerde kökten sonra doğrudan çokluk eki gelmiştir: kelebek + -ler, yaprak + -lar, gölge + -ler, sokak + -lar. Çokluk eki bir çekim ekidir; tek başına sözcüğü türemiş yapmaz, bu yüzden bu dört sözcük basittir.

  5. Soru 5

    Zor

    Yaz akşamlarında kasabanın (I) meydanı kalabalıklaşır; (II) çocuklar bisikletleriyle sokakları doldurur, büyükler ise akşam (III) serinliğinde kapı önlerine kurulur. Bu (IV) saatlerde her (V) evden ayrı bir türkü yükselir. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından türemiştir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    "Serinliğinde" sözcüğü serin (kök) + -lik (yapım eki) + -i (iyelik) + -n (kaynaştırma) + -de (bulunma) biçiminde çözümlenir; yapım eki aldığı için türemiştir. Öteki sözcükler yalnız çekim eki almıştır: meydan + -ı, çocuk + -lar, saat + -ler + -de, ev + -den. Özellikle "saatlerde" sözcüğündeki çokluk ve bulunma ekleri çekim eki olduğundan sözcük basit kalır.

  6. Soru 6

    Kolay

    Verilen sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)geldi
    • B)gülen
    • C)koşmak
    • D)bakınca
    • E)yazarak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — geldi

    "Geldi" sözcüğü gel- (fiil kökü) + -di (görülen geçmiş zaman, çekim eki) biçimindedir; yapım eki almadığı için basittir. Öteki seçeneklerdeki sözcükler fiilimsi eki almıştır: gül- + -en (sıfat-fiil), koş- + -mak (isim-fiil), bak- + -ınca ve yaz- + -arak (zarf-fiil). Fiilimsi ekleri yapım eki sayıldığından bu sözcüklerin tamamı türemiştir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -m (-im) eki yapım eki görevinde kullanılmıştır?

    • A)kitabım
    • B)evim
    • C)kalemim
    • D)annem
    • E)seçim
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — seçim

    "Seçim" sözcüğü seç- (fiil kökü) + -im (yapım eki) biçiminde çözümlenir; ek, fiilden yeni bir isim türettiği için yapım ekidir ve sözcük türemiştir. Öteki seçeneklerde -m/-im eki birinci tekil kişi iyelik ekidir: kitap + -ım, ev + -im, kalem + -im, anne + -m. Örneğin "kalemim" sözcüğünde ek yalnızca sahiplik bildirir, yeni bir sözcük türetmez; bu yüzden sözcük basittir.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -le (-la) eki, eklendiği sözcükten yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Mektubu kalemle yazdı.
    • B)Çorbayı biraz tuzladı.
    • C)Şehre arabayla geldi.
    • D)Sonucu sabırla bekledi.
    • E)Haberi sevinçle karşıladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çorbayı biraz tuzladı.

    "Tuzladı" sözcüğü tuz (isim kökü) + -la- (isimden fiil yapan yapım eki) + -dı (çekim eki) biçimindedir; ek yeni bir sözcük türettiği için sözcük türemiştir. Öteki seçeneklerde -le/-la vasıta durumu ekidir: kalem + -le, araba + -y-la, sabır + -la, sevinç + -le. "Sevinçle" sözcüğü türemiş bir isim olan "sevinç"ten oluşsa da buradaki -le eki çekim ekidir, sorulan görevi karşılamaz.

  9. Soru 9

    Zor

    Deniz kıyısındaki (I) kahvede oturmuş, uzaktaki (II) balıkçıları izliyorduk. Rüzgâr masadaki (III) kâğıtları savuruyor, karşı (IV) kıyıdan (V) gelen sesler birbirine karışıyordu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangi ikisi yapı bakımından türemiştir?

    • A)I ve II
    • B)I ve III
    • C)III ve IV
    • D)II ve V
    • E)IV ve V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II ve V

    "Balıkçıları" balık + -çı (yapım) + -lar + -ı biçiminde, "gelen" ise gel- + -en (sıfat-fiil eki, yapım eki sayılır) biçiminde çözümlendiği için ikisi de türemiştir. Öteki sözcükler yalnız çekim eki almıştır: kahve + -de, kâğıt + -lar + -ı, kıyı + -dan. Özellikle "kâğıtları" sözcüğündeki çokluk ve iyelik ekleri çekim eki olduğundan sözcük basit kalır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilden fiil yapan bir ek kullanılmıştır?

    • A)Misafirler gelene kadar odasında sessizce oturdu.
    • B)Akşam yemeğini bu kez bahçede yediler.
    • C)Özür mektubunu ona kendi eliyle yazdırdı.
    • D)Kuruyan çiçekleri sabah erkenden suladı.
    • E)Kapının önünde neredeyse bir saat bekledi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Özür mektubunu ona kendi eliyle yazdırdı.

    C'deki "yazdırdı" sözcüğü yaz- + -dır + -dı biçimindedir; -dır ettirgenlik bildiren, eylemden eylem türeten bir yapım ekidir. D'deki "suladı" da yapım eki taşır ancak su + -la + -dı biçiminde addan eylem türetilmiştir. A, B ve E'deki "oturdu, yediler, bekledi" sözcükleri ise eylem köküne yalnızca kip ve kişi ekleri, yani çekim ekleri almıştır.

  11. Soru 11

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -im (-üm) eki yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Kalemim galiba çantamın içinde kalmış.
    • B)Adamın ani ölümü herkesi derinden üzdü.
    • C)Evim okula yürüyerek on dakika uzaklıkta.
    • D)Defterimi daha geçen hafta yeni almıştım.
    • E)Odam küçük olsa da çok aydınlıktır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Adamın ani ölümü herkesi derinden üzdü.

    B'deki "ölümü" sözcüğü öl- + -üm + -ü biçiminde çözümlenir; -üm burada eylemden ad türeten yapım eki, -ü ise iyelik ekidir. A, C ve E'deki "kalemim, evim, odam" sözcüklerinde -im/-m eki "benim" anlamı veren birinci tekil kişi iyelik ekidir ve çekim ekidir. D'deki "defterimi" ise iyelik ekinden sonra belirtme hâli eki almıştır; hiçbirinde yeni bir sözcük oluşmamıştır.

  12. Soru 12

    Orta

    (I) Perdeyi araladığımda (II) sokaktan gelen sesler çoktan kesilmişti; (III) evdeki herkes uyumuş, dışarıda (IV) kar sessizce yağıyor, (V) sokaklar yavaşça beyaza bürünüyordu. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi hiçbir ek almamıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV.

    IV numaralı "kar" sözcüğü ne yapım ne de çekim eki almıştır; cümlede kök hâliyle kullanılmıştır. I'deki "perdeyi" (perde + -yi), II'deki "sokaktan" (sokak + -tan) ve V'teki "sokaklar" (sokak + -lar) yalnızca çekim eki almıştır. III'teki "evdeki" ise ev + -de + -ki biçimindedir; buradaki -de çekim eki, -ki ise sıfat türeten yapım ekidir.

  13. Soru 13

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

    • A)kalemi
    • B)gözlük
    • C)yolculuk
    • D)sevimli
    • E)başlangıç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — kalemi

    A'daki "kalemi" sözcüğü kalem + -i biçimindedir; -i belirtme hâli eki olduğu için sözcükte hiç yapım eki yoktur. B'deki "gözlük" (göz + -lük) ve C'deki "yolculuk" (yol + -cu + -luk) addan ad türeten yapım ekleriyle kurulmuştur. D'deki "sevimli" (sev- + -im + -li) ile E'deki "başlangıç" (başla- + -n + -gıç) da birden çok yapım eki taşır.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

    • A)Kitapları dolabın alt rafına yerleştirdi.
    • B)Doktor ona bir süre tuzsuz yemek yemesini önerdi.
    • C)Yıllar sonra ona yine aynı sevgiyle baktı.
    • D)Otobüste ayakta kalan yolcuya yerini verdi.
    • E)Camı çatlayınca hemen gözlükçüden yardım istedi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Camı çatlayınca hemen gözlükçüden yardım istedi.

    E'deki "gözlükçüden" sözcüğü göz + -lük + -çü + -den biçiminde çözümlenir; -lük ve -çü olmak üzere iki yapım ekinin ardından ayrılma hâli eki gelmiştir. B'deki "tuzsuz" (tuz + -suz), C'deki "sevgiyle" (sev- + -gi + -yle) ve D'deki "yolcuya" (yol + -cu + -ya) sözcüklerinde yalnızca bir yapım eki vardır. A'daki "kitapları" ise kitap + -lar + -ı biçiminde yalnızca çekim eki almıştır.

  15. Soru 15

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -in (-ın) eki yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)Kapının kolu dün akşam elimizde kalmıştı.
    • B)Çocuk sabah erkenden kalkıp aceleyle giyindi.
    • C)Evin bahçesi düşündüğümüzden çok daha genişti.
    • D)Okulun önünde uzun süre birbirlerini beklediler.
    • E)Fırtınada ağacın dalları tek tek kırılmıştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çocuk sabah erkenden kalkıp aceleyle giyindi.

    B'deki "giyindi" sözcüğü giy- + -in + -di biçimindedir; -in burada dönüşlülük bildiren, eylemden eylem türeten bir yapım ekidir. A'daki "kapının" ve C'deki "evin" sözcüklerinde -in eki ad tamlamasının tamlayanını kurar; bu ilgi (tamlayan) eki bir çekim ekidir. D'deki "okulun" ve E'deki "ağacın" da aynı görevdedir; hiçbirinde sözcüğün anlamı ya da türü değişmemiştir.

Sponsorlu