KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 9

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 163 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

7 kolay8 orta0 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki sözcük çiftlerinin hangisinde her iki sözcük de yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)gözlük – kalemler
    • B)yolcu – defterim
    • C)sevgi – okula
    • D)evler – kitabı
    • E)taşlar – tuzluk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — evler – kitabı

    D'deki "evler" (ev + -ler) ve "kitabı" (kitap + -ı) sözcüklerinde yalnızca çoğul ve belirtme hâli ekleri, yani çekim ekleri bulunur. A'daki "gözlük" (göz + -lük), B'deki "yolcu" (yol + -cu) ve C'deki "sevgi" (sev- + -gi) yapım ekiyle türetilmiştir. E'de "taşlar" yalnızca çoğul eki almış olsa da yanındaki "tuzluk" (tuz + -luk) yapım eki taşıdığı için bu çift de koşulu sağlamaz.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ma (-me) eki, eylemden ad türeten bir yapım eki olarak kullanılmıştır?

    • A)Karşısında beni görünce hiç şaşırmadı.
    • B)Heyecandan sabaha kadar gözünü bir kez bile kırpmadı.
    • C)O günden sonra kapımızı bir daha çalmadı.
    • D)Aramızda geçen tartışmaya kimse karışmadı.
    • E)Yaz akşamları sahil boyunca hep dondurma satılırdı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yaz akşamları sahil boyunca hep dondurma satılırdı.

    E'deki "dondurma" sözcüğü don- + -dur + -ma biçiminde çözümlenir; buradaki -ma eki eylemden ad türetmiş ve ortaya bir yiyecek adı çıkmıştır. A'daki "şaşırmadı" ve B'deki "kırpmadı" sözcüklerinde -ma eki eylemin olumsuzunu yapar; bu ek yeni bir sözcük türetmediği için çekim eki kabul edilir. C'deki "çalmadı" ile D'deki "karışmadı" da aynı biçimde olumsuzluk eki almış çekimli fiillerdir.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan sözcük, eyleme gelen bir zarf-fiil (yapım) eki almıştır?

    • A)Gelen mektubu akşama kadar sabırla bekledi.
    • B)O mektubu bugüne kadar kimseye göstermedi.
    • C)Elindeki mektubu okuyarak salona doğru yürüdü.
    • D)Yazdığı mektubu yarın sabah gönderecek.
    • E)Söylediğine göre mektubu çoktan yazmış.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Elindeki mektubu okuyarak salona doğru yürüdü.

    C'deki "okuyarak" sözcüğü oku-(y)-arak biçimindedir; buradaki -y- kaynaştırma ünsüzüdür; -arak eylemden zarf türeten bir zarf-fiil ekidir ve yapım eki sayılır. A'daki "bekledi", D'deki "gönderecek" ve E'deki "yazmış" sözcükleri kip ekleriyle çekimlenmiş, yargı bildiren fiillerdir. B'deki "göstermedi" sözcüğündeki -me ise olumsuzluk ekidir; yeni bir sözcük türetmediği için çekim eki kabul edilir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdakilerin hangisinde -ce (-ca) eki, eklendiği sözcükten yeni bir sözcük türetmiştir?

    • A)bence
    • B)sizce
    • C)Sence
    • D)Almanca
    • E)Bizce
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Almanca

    "Almanca" sözcüğünde -ca eki, ulus adından bir dil adı türetmiştir; yani yapım ekidir ve sözcük türemiştir. "Bence" ve "sizce" örneklerinde -ce eşitlik durumu ekidir, sözcüğün anlamını değiştirmez, yeni sözcük türetmez. "Günlerce" ve "saatlerce" sözcüklerinde de ek, çokluk ekinden sonra gelen bir çekim ekidir; bu sözcükler yapı bakımından basittir.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)kuyu
    • B)sözlük
    • C)gecekondu
    • D)yolcu
    • E)sevgi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — kuyu

    "kuyu" hiçbir yapım eki almamış, birleşme de içermeyen bir köktür; bu yüzden basit yapılıdır. "sözlük" (söz-lük), "yolcu" (yol-cu) ve "sevgi" (sev-gi) yapım eki aldıkları için türemiştir. "gecekondu" ise gece + kondu sözcüklerinin kaynaşmasıyla oluşmuş birleşik bir sözcüktür.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi türemiş bir sözcüktür?

    • A)perde
    • B)tuzluk
    • C)kahvaltı
    • D)bardaklar
    • E)ateşkes
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — tuzluk

    "tuzluk" sözcüğü tuz köküne isimden isim yapan "-lık" eki getirilerek kurulmuştur, dolayısıyla türemiştir. "bardaklar" yalnızca çoğul eki almıştır; çekim eki sözcüğün yapısını değiştirmediği için basit sayılır. "kahvaltı" (kahve+altı) ve "ateşkes" (ateş+kes) ise iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi birleşik yapılıdır?

    • A)kaleminiz
    • B)korkak
    • C)kaynana
    • D)demirci
    • E)omuzlar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — kaynana

    "kaynana" sözcüğü kayın + ana biçiminde iki sözcüğün birleşmesiyle oluşmuş, birleşirken de ses düşmesine uğramıştır. "korkak" (kork-ak) ve "demirci" (demir-ci) yapım eki aldıkları için türemiştir. "kaleminiz" ve "omuzlar" yalnızca çekim eki aldığından basit yapılıdır.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)balıkçı
    • B)gözlük
    • C)susuz
    • D)buzdolabı
    • E)sevinç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — buzdolabı

    "buzdolabı" buz ve dolap sözcüklerinin birleşmesiyle kurulduğu için birleşik yapılıdır. Diğer dördü türemiştir: balık-çı, göz-lük, su-suz, sevin-ç. Örneğin "susuz" sözcüğü su köküne olumsuzluk bildiren "-sız" yapım eki getirilerek oluşturulmuştur.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğer dördünden farklıdır?

    • A)bilgisayar
    • B)hanımeli
    • C)cumartesi
    • D)açıkgöz
    • E)yorgun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — yorgun

    "yorgun" sözcüğü yor- fiil köküne "-gun" yapım eki getirilerek kurulmuş, türemiş bir sözcüktür. Diğerlerinin hepsi birleşiktir: bilgi+sayar, hanım+eli, cuma+ertesi, açık+göz. "cumartesi" birleşirken ses düşmesine de uğramıştır.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik sözcük kullanılmıştır?

    • A)Sabahları kahvaltı etmeden evden çıkmam.
    • B)Küçük çocuk bahçede topunu arıyor.
    • C)Yağmur damlaları cama vurdu.
    • D)Kitapları rafa özenle yerleştirdi.
    • E)Denizin suyu dün oldukça durgundu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sabahları kahvaltı etmeden evden çıkmam.

    A'daki "kahvaltı" sözcüğü kahve + altı biçiminde birleşmiş, birleşirken de ses düşmesi yaşamıştır. D'de "yerleştirdi" (yer-leş-tir-di) ve "özenle" türemiştir ama birleşik sözcük yoktur. E'de "durgun" (dur-gun) yalnızca türemiş bir sözcüktür.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

    • A)bakış
    • B)çalışkan
    • C)gizli
    • D)uçak
    • E)kapılar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — kapılar

    "kapılar" sözcüğündeki "-lar" bir çoğul ekidir; çekim eki olduğu için yeni sözcük türetmez ve sözcük basit kalır. Diğerleri yapım eki almıştır: bak-ış, çalış-kan, giz-li, uç-ak. Örneğin "uçak" uç- fiilinden ad türeten "-ak" ekiyle kurulmuştur.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisi oluşurken ses düşmesi meydana gelmiştir?

    • A)başbakan
    • B)denizaltı
    • C)gecekondu
    • D)atasözü
    • E)niçin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — niçin

    "niçin" sözcüğü ne + için biçiminde birleşirken "ne" sözcüğündeki "e" sesi düşmüştür. Diğer seçeneklerdeki birleşiklerde herhangi bir ses düşmesi görülmez; baş+bakan, deniz+altı, gece+kondu, ata+sözü biçiminde sesler korunmuştur. Hepsi birleşiktir, ancak yalnız "niçin" ses düşmesi taşır.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde isimden isim yapan bir yapım eki vardır?

    • A)tuzluk
    • B)bilgi
    • C)gezinti
    • D)yazar
    • E)dolgun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — tuzluk

    A'daki "tuzluk" sözcüğü tuz adına -luk ekinin getirilmesiyle oluşmuştur; hem kök hem de türemiş biçim ad olduğu için ek addan ad türetmiştir. B'deki "bilgi" (bil- + -gi) ve C'deki "gezinti" (gez- + -inti) eylem kökünden türetilmiştir. D'deki "yazar" (yaz- + -ar) ile E'deki "dolgun" (dol- + -gun) da eylemden türediği için koşulu sağlamaz.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş sözcük yoktur?

    • A)Bu evi dedem yaptı.
    • B)Öğretmen sınıfa neşeyle girdi.
    • C)Kapıdaki zil sürekli çalıyordu.
    • D)Çocuk, sokakta oyuncağını kaybetti.
    • E)Yolcular otobüse sırayla bindi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bu evi dedem yaptı.

    A'daki bütün sözcükler ya kök hâlindedir ya da yalnızca çekim eki almıştır: bu, ev-i, dede-m, yap-tı. B'de "öğretmen" (öğre-t-men), C'de "sürekli" (sür-ek-li), D'de "oyuncak" (oyun-cak), E'de "yolcular" (yol-cu-lar) türemiştir. Ayrıca D'deki "kaybetti" birleşik bir fiildir.

  15. Soru 15

    Orta

    Sabah erkenden (I) kalkan Ayşe, mutfakta (II) kahvaltı hazırladı. Masaya (III) reçelleri dizdi, (IV) sütlaç pişirdi ve (V) sessizce oturup bekledi. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından basittir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    "reçelleri" sözcüğü reçel köküne yalnızca çoğul ve belirtme durum eki almıştır; çekim eki yapıyı değiştirmediği için sözcük basittir. I (kalk-an) ve V (ses-siz-ce) yapım eki aldığından türemiştir. II (kahve+altı) ve IV (sütlü+aş) ise ses düşmesiyle oluşmuş birleşik sözcüklerdir.

Sponsorlu