KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 1

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 165 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 1. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay9 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, kökünün türü yönüyle diğerlerinden farklıdır?

    • A)Yoldan geçen <U>yolcuları</U> selamladı.
    • B)Köşedeki eski <U>süpürgeyi</U> çöpe attı.
    • C)Laboratuvardaki yeni <U>süzgeci</U> yıkadı.
    • D)Fuardaki tecrübeli <U>satıcıyla</U> görüştü.
    • E)Sonunda aradığı <U>silgiyi</U> çekmecede buldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yoldan geçen <U>yolcuları</U> selamladı.

    A seçeneğindeki "yolcuları" sözcüğünün kökü "yol"dur ve bir isim köküdür. Diğer seçeneklerdeki sözcüklerin kökleri ise fiildir: süpürgeyi → süpür-, süzgeci → süz-, satıcıyla → sat-, silgiyi → sil-. Bu nedenle kök türü yönüyle farklı olan A'dır.

  2. Soru 2

    Orta

    Türkçede bazı sözcük kökleri sesteş (eş sesli) özellik gösterir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sesteş köke sahip bir sözcük kullanılmamıştır?

    • A)Yaz aylarında buralar çok sakin olur.
    • B)Bahçedeki kırmızı gülleri özenle suladı.
    • C)Sınavda çıkan zor soruyu hemen çözdü.
    • D)Onunla dün akşam çay bahçesinde buluştuk.
    • E)Kitabın arasından eski bir yüz liralık çıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınavda çıkan zor soruyu hemen çözdü.

    C seçeneğinde sesteş köklü bir sözcük yoktur. Diğer seçeneklerdeki 'yaz' (mevsim/yazmak), 'gül' (çiçek/gülmek), 'çay' (akarsu/içecek) ve 'yüz' (sayı/çehre/yüzmek) sesteş köklerdir.

  3. Soru 3

    Zor

    Hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen ve aralarında anlam ilişkisi bulunan köklere ortak kök (ikili kök) denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ortak köke örnek olabilecek bir sözcük kullanılmıştır?

    • A)Evdeki taze ekmeği dilimleyip masaya koydu.
    • B)Duvarı tamamen beyaz boya ile kapladı.
    • C)Kısa bir tatilin ardından işe geri döndü.
    • D)Siyah ceketinin düğmesi dün kopmuş.
    • E)Sokakta yürürken çocukluk arkadaşıyla karşılaştı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Duvarı tamamen beyaz boya ile kapladı.

    B seçeneğindeki 'boya' sözcüğü ortak (ikili) köktür. Hem isim (boya malzemesi) hem de fiil (boyamak) olarak aralarında anlam bağı olacak şekilde kullanılabilir.

  4. Soru 4

    Orta

    Doğadaki seslerin taklit edilmesiyle oluşan köklere 'yansıma kök' denir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma kökten türemiş bir sözcük vardır?

    • A)Kuşların cıvıltısı sabah odamı doldurdu.
    • B)Işıltılı gözleriyle etrafına bakıyordu.
    • C)Güneşin sıcaklığı içimizi ısıttı.
    • D)Yaprakların yeşilliği göz alıyordu.
    • E)Yoldaki çukurlar arabayı çok sarstı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kuşların cıvıltısı sabah odamı doldurdu.

    A seçeneğindeki 'cıvıltı' sözcüğü doğadaki 'cıv' sesinden türemiş bir yansıma sözcüktür. B'deki 'ışıl' ise görsel bir taklit olduğu için yansıma kabul edilmez.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Bahçedeki <U>çiçekler</U> susuzluktan kurumuş.
    • B)Yeni <U>kitaplığım</U> dün eve teslim edildi.
    • C)Onun <U>bilgili</U> bir insan olduğunu biliyorduk.
    • D)Yazarın <U>akıcı</U> üslubunu herkes çok beğendi.
    • E)Sınıftaki <U>öğrenciler</U> sınavı bekliyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bahçedeki <U>çiçekler</U> susuzluktan kurumuş.

    A seçeneğindeki 'çiçekler' sözcüğünün kökü 'çiçek' olup sadece çoğul eki (-ler) almıştır. Çoğul eki bir çekim ekidir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler yapım eki almıştır: kitap-lık, bil-gi-li, ak-ıcı, öğren-ci.

  6. Soru 6

    Orta

    Sözcüğün yapım eki aldıktan sonraki haline 'gövde' denir. Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş (en az iki yapım eki almış) bir sözcük kullanılmamıştır?

    • A)Evimizin yanındaki oyun parkı yenilendi.
    • B)Sınav öncesi oldukça heyecanlanmıştı.
    • C)Yol kenarındaki çöp kutuları boşaltıldı.
    • D)Onun bencilliğini herkes anladı.
    • E)Bize karşı oldukça dostça davrandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bize karşı oldukça dostça davrandı.

    E seçeneğindeki "dostça" sözcüğü tek yapım eki (-ça) almıştır; gövdeden türememiştir. Diğer seçeneklerde en az iki yapım eki alan sözcükler vardır: yeni-le-n-di (A), heyecan-la-n-mıştı (B), boş-al-t-ıl-dı (C), ben-cil-lik (D).

  7. Soru 7

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

    • A)Onun <U>yaşantısı</U> hepimize örnek olmalı.
    • B)Masanın üzerindeki <U>kalemliği</U> çantasına koydu.
    • C)Sınıftaki <U>gözlüğü</U> sıranın altında kalmış.
    • D)Yeni aldığımız <U>tuzluğu</U> mutfağa yerleştirdi.
    • E)Yazarın son <U>kitabı</U> büyük ilgi gördü.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Onun <U>yaşantısı</U> hepimize örnek olmalı.

    A seçeneğindeki 'yaşantısı' sözcüğünün kökü 'yaş' ismidir. Yaş-a-n-tı şeklinde birden fazla yapım eki alarak gövdeden türemiştir: yaş (isim) + -a (isimden fiil) + -n (fiilden fiil) + -tı (fiilden isim). Diğer seçeneklerdeki 'kalemlik', 'gözlük', 'tuzluk' sözcükleri ise tek yapım eki almıştır.

  8. Soru 8

    Orta

    İsimden isim yapım ekleri, isim kök veya gövdelerine gelerek yeni isimler türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir sözcük yoktur?

    • A)Eski radyomuzu dün tamir ettirdi.
    • B)Yazlık elbiselerini dolaptan çıkardı.
    • C)Gözlük camlarını pamuklu bezle temizledi.
    • D)Sınıftaki akıllı tahta dün bozuldu.
    • E)Burası çok rüzgarlı bir tepeydi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Eski radyomuzu dün tamir ettirdi.

    A seçeneğinde isimden isim yapım eki almış bir sözcük bulunmamaktadır. Diğer seçeneklerdeki yaz-lık, göz-lük, akıl-lı, rüzgar-lı sözcükleri isimden isim yapım eki almıştır.

  9. Soru 9

    Orta

    Fiilden isim yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek isim türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük fiilden türemiş bir isimdir?

    • A)Onun bu <U>davranışı</U> herkesi çok şaşırttı.
    • B)Bahçedeki <U>ağaçlar</U> baharda çiçek açtı.
    • C)Yeni aldığımız <U>evimiz</U> çok geniş ve ferahtı.
    • D)Sokaktaki <U>çocuklar</U> neşeyle oynuyordu.
    • E)Onun <U>akıllı</U> hamlesi maçı kazandırdı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Onun bu <U>davranışı</U> herkesi çok şaşırttı.

    A seçeneğindeki 'davranış' sözcüğünün kökü 'davranmak' fiilidir ve '-ış' fiilden isim yapım ekini almıştır. Diğer sözcüklerin kökleri ise isimdir.

  10. Soru 10

    Orta

    İsimden fiil yapım ekleri, isim kök veya gövdelerinden fiil türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük isimden türemiş bir fiildir?

    • A)Bahçedeki çiçekleri her sabah özenle <U>suladı</U>.
    • B)Sınav kağıtlarını hızlıca <U>okudu</U>.
    • C)Aradığı kitabı sonunda kütüphanede <U>buldu</U>.
    • D)Bize yeni projesini uzun uzun aktardı.
    • E)Yarın sabah erkenden yola <U>çıkacak</U>.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bahçedeki çiçekleri her sabah özenle <U>suladı</U>.

    A seçeneğindeki 'suladı' sözcüğünün kökü 'su' ismidir. Su isminden '-la' yapım ekiyle 'sulamak' fiili türetilmiştir. Diğerleri ise fiil kökenlidir: oku-, bul-, ak- (aktar-), çık-.

  11. Soru 11

    Orta

    Fiilden fiil yapım ekleri, fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türetir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilden türemiş bir fiil kullanılmıştır?

    • A)Yemekten sonra masayı hızlıca temizledi.
    • B)Eski kıyafetlerini dolaptan çıkarıp yıkattı.
    • C)Bahçedeki meyveleri sepetlere koydu.
    • D)Yolculuk öncesi arabayı iyice kontrol etti.
    • E)Öğretmeni dikkatle dinlemeye başladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Eski kıyafetlerini dolaptan çıkarıp yıkattı.

    B seçeneğindeki 'yıkattı' sözcüğü yıkamak fiilinden yıkatmak şeklinde fiilden fiil yapım eki (-t) alarak türetilmiştir.

  12. Soru 12

    Zor

    Türkçede bazı yapım ekleri eklendiği sözcüğün türünü değiştirirken bazıları sadece anlamını değiştirir. Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almasına rağmen türünü (isim/fiil) korumuştur?

    • A)Onun <U>seçici</U> tavrı işi zorlaştırıyordu.
    • B)Yeni aldığımız <U>kitaplık</U> odaya sığmadı.
    • C)Sınıftaki <U>öğrenciler</U> öğretmeni bekliyor.
    • D)Yol kenarındaki <U>satıcılar</U> meyve satıyordu.
    • E)Onun bu <U>davranışı</U> bizi çok şaşırttı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yeni aldığımız <U>kitaplık</U> odaya sığmadı.

    B seçeneğindeki 'kitaplık' sözcüğünün kökü 'kitap' (isim), aldığı ek ile türeyen yeni sözcük de isimdir (kitaplık). Sözcük yapım eki almasına rağmen türünü korumuştur. Diğerleri fiilden isim türemiştir.

  13. Soru 13

    Orta

    Türkçede yapım ekleri her zaman çekim eklerinden önce gelir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala aykırı (çekim ekinden sonra yapım eki almış) bir sözcük kullanılmıştır?

    • A)Öğrencilerin hepsi dersi dikkatle dinledi.
    • B)Gözümde beliren ağrı sabaha karşı geçti.
    • C)Günlük işleri bitirip hemen eve döndü.
    • D)Evde kurulan hesap çarşıya uymadı.
    • E)Teyzemgildeki düğün oldukça kalabalıktı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Teyzemgildeki düğün oldukça kalabalıktı.

    E seçeneğindeki 'teyzemgildeki' sözcüğünde iyelik (-m) ve bulunma (-de) çekim eklerinden sonra sıfat yapan '-ki' yapım eki gelmiştir.

  14. Soru 14

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi yapıca basittir (yapım eki almamıştır)?

    • A)Yolculuk sırasında <U>kitabını</U> hiç elinden düşürmedi.
    • B)Sınavda çıkan <U>sorular</U> oldukça kolaydı.
    • C)Masanın üzerindeki <U>kalemliği</U> çantasına koydu.
    • D)Sınıftaki <U>yazı</U> tahtası dün silindi.
    • E)Yeni aldığımız <U>tuzluk</U> kırıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yolculuk sırasında <U>kitabını</U> hiç elinden düşürmedi.

    A seçeneğindeki 'kitabını' sözcüğü iyelik ve hal çekim eklerini almıştır, yapım eki almadığı için basit yapılıdır. Diğerleri türemiştir: sor-u, kalem-lik, yaz-ı, tuz-luk.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türemiş (yapım eki almış) bir sözcük kullanılmamıştır?

    • A)Yol kenarındaki ağaçlar yeşillendi.
    • B)Sınıftaki öğrenciler dışarı çıktı.
    • C)Yeni kalemi masanın üzerinde duruyor.
    • D)Onunla dün akşam parkta buluştuk.
    • E)Bugün hava oldukça rüzgarlıydı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yeni kalemi masanın üzerinde duruyor.

    C seçeneğindeki sözcüklerin hiçbiri yapım eki almamıştır; hepsi basit yapılıdır. Diğerlerinde türemiş sözcükler vardır: A'da yeşil-le-n-di, B'de öğren-ci, D'de bul-uş-tuk, E'de rüzgâr-lı.

Sponsorlu