KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 11

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 165 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 11. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay6 orta7 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Bayram sabahları erkenden (I) uyanmak bizim için ayrı bir sevinçti. Annem mutfakta (II) sarma hazırlar, babam sobaya atmak için (III) yakacak arardı. Çocuklar sokakta (IV) dondurma satan arabayı bekler, akşamüzeri de (V) dolmuş ile akrabalara gidilirdi. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi fiilimsi görevindedir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "uyanmak" sözcüğü -mak isim-fiil ekiyle kurulmuştur ve cümlede özne görevinde bir fiilimsidir. II (sarma), III (yakacak), IV (dondurma) ve V (dolmuş) sözcükleri de fiilimsi ekleriyle türemiştir; ancak bunlar zamanla anlam kayması geçirerek bir varlığı ya da nesneyi karşılayan kalıcı adlara dönüşmüştür. Kalıcı ad olan sözcükler fiilimsi sayılmaz.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -acak / -ecek eki, fiilimsi eki olarak kullanılmamıştır?

    • A)Sana anlatacak çok şeyim birikti.
    • B)Artık gidecek yerimiz kalmadı.
    • C)Bu, yıllarca konuşulacak bir olaydır.
    • D)Yapacak işlerimi bir kâğıda listeledim.
    • E)Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.

    E'de "çıkacağız" sözcüğündeki -acak eki gelecek zaman kip ekidir; sözcük kişi eki de alarak cümlenin yüklemi olmuştur, dolayısıyla fiilimsi değildir. A'da "anlatacak" (şey), B'de "gidecek" (yer), C'de "konuşulacak" (olay) ve D'de "yapacak" (iş) sözcükleri kendilerinden sonraki adı niteleyen sıfat-fiillerdir. Kip ve kişi eki alarak yargı bildiren, yani fiil cümlesinin yüklemi olan sözcük fiilimsi değildir.

  3. Soru 3

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde en fazla sayıda fiilimsi kullanılmıştır?

    • A)Hiç yorulmadan çalışmak gerekiyor.
    • B)Söyleyeceklerimi sonuna kadar dinlemeni istiyorum.
    • C)Kapıyı çalıp içeri giren adam bize uzun uzun baktı.
    • D)Anlatılanları duyunca gerçekten çok şaşırdım.
    • E)Susarak dinlemeyi öğrenen kişi, konuşmayı da bilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Susarak dinlemeyi öğrenen kişi, konuşmayı da bilir.

    E'de "susarak" (zarf-fiil), "dinlemeyi" (isim-fiil), "öğrenen" (sıfat-fiil) ve "konuşmayı" (isim-fiil) olmak üzere dört fiilimsi vardır. A'da "yorulmadan" ve "çalışmak", B'de "söyleyeceklerimi" ve "dinlemeni", C'de "çalıp" ve "giren", D'de "anlatılanları" ve "duyunca" olmak üzere ikişer fiilimsi bulunur. Bu yüzden en yüksek sayı E'dedir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, özneler arasında karşılıklı yapılmıştır?

    • A)Öğrenciler tören için bahçede toplaştı.
    • B)Halılar dün baştan aşağı temizlendi.
    • C)İki kardeş bir oyuncak yüzünden tartıştı.
    • D)Çocuk sabahtan beri kendi kendine söyleniyor.
    • E)Genç adam aynanın önünde saçlarını taradı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki kardeş bir oyuncak yüzünden tartıştı.

    C'de "tartıştı" yüklemi -ş işteşlik ekiyle kurulmuştur ve eylem iki kardeş arasında karşılıklı gerçekleşmiştir. A'daki "toplaştı" da işteş çatılıdır; ancak burada karşılıklılık değil, birlikte yapma anlamı vardır. B'de "temizlendi" edilgen, D'de "söyleniyor" dönüşlü, E'de "taradı" ise nesne alan etken bir yüklemdir.

  5. Soru 5

    Orta

    Yaz tatilinde dedemin köyüne (I) giden yolları çok severdim. Akşam serinliğinde verandaya (II) serilen minderlerde (III) oturarak dedemin (IV) anlattığı masalları dinlerdik. Traktörün arkasındaki o (V) sallanışımız hâlâ aklımdadır. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi isim-fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V numaralı "sallanışımız" sözcüğü sallan- + -ış (isim-fiil) + -ımız (iyelik) biçiminde çözümlenir ve cümlede ad gibi kullanılmıştır. I'deki "giden" (yollar), II'deki "serilen" (minderler) ve IV'teki "anlattığı" (masallar) sözcükleri kendilerinden sonraki adı niteleyen sıfat-fiillerdir. III'teki "oturarak" ise -arak ekiyle kurulmuş bir zarf-fiildir.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, cümlede zarf görevinde kullanılmıştır?

    • A)Kapıyı yavaşça kapatarak odadan çıktı.
    • B)Yazılan mektup hiçbir zaman eline ulaşmadı.
    • C)Gelenleri kapıda tek tek karşıladık.
    • D)Onun gelişini sabırsızlıkla bekliyorduk.
    • E)Okumak, insanı her yönüyle geliştirir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kapıyı yavaşça kapatarak odadan çıktı.

    A'daki "kapatarak" sözcüğü -arak zarf-fiil ekini almıştır ve "nasıl çıktı?" sorusunu yanıtlayarak yüklemin zarfı olmuştur. B'de "yazılan" sıfat-fiili "mektup"u niteleyerek sıfat görevindedir. C'de "gelenleri" adlaşmış sıfat-fiil nesne, D'de "gelişini" isim-fiili yine nesne, E'de "okumak" isim-fiili ise özne görevindedir.

  7. Soru 7

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi, öznesine göre çatısı bakımından ötekilerden farklıdır?

    • A)Bahçedeki otlar sabahtan biçildi.
    • B)Bütün defterler tek tek incelendi.
    • C)Sokak lambaları akşam olunca yakıldı.
    • D)Küçük çocuk üşüyünce battaniyeye sarındı.
    • E)Sokaktaki eski evler geçen yıl yıkıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Küçük çocuk üşüyünce battaniyeye sarındı.

    D'de "sarındı" yüklemindeki -n eki dönüşlülük bildirir; özne olan çocuk işi kendi üzerinde yapmıştır, yani hem yapan hem etkilenendir. A (biçildi), B (incelendi), C (yakıldı) ve E (yıkıldı) cümlelerinin yüklemleri edilgendir; bu cümlelerde işi yapan belirtilmemiş, özneler işten etkilenen sözde özneler olmuştur. Bu nedenle öznesine göre çatısı farklı olan cümle D'dir.

  8. Soru 8

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi bulunmamakta ve yüklem etken çatılı olmaktadır?

    • A)Kırılan bardakları hemen çöpe attım.
    • B)Dedem her sabah gazetesini bakkaldan alır.
    • C)Bütün odalar baştan aşağı temizlendi.
    • D)Gülerek ve el sallayarak yanımıza yaklaştı.
    • E)Yazılanlar hepimizi derinden üzdü.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dedem her sabah gazetesini bakkaldan alır.

    B'de fiilimsi eki almış hiçbir sözcük yoktur ve "alır" yüklemi çatı eki almamış, gerçek öznesi bulunan etken bir fiildir. A'da "kırılan" sıfat-fiil, E'de "yazılanlar" adlaşmış sıfat-fiil bulunur. C'de fiilimsi yoktur ama "temizlendi" yüklemi edilgendir. D'de ise "gülerek" ve "sallayarak" zarf-fiilleri vardır; bu nedenle koşulu karşılamaz.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi işteş çatılıdır?

    • A)Bahçedeki otlar sabahtan temizlendi.
    • B)İki eski dost yolda karşılaşıp selamlaştı.
    • C)Yolcular sırayla otobüse bindi.
    • D)Öğretmen ödevleri tahtaya yazdırdı.
    • E)Adam kalabalığı görünce sessizce geri çekildi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İki eski dost yolda karşılaşıp selamlaştı.

    B'de "selamlaştı" yükleminde -ş eki işteşlik bildirir; iş iki kişi arasında karşılıklı yapılmıştır. A'da "temizlendi" edilgendir, işi yapan belli değildir. C'de "bindi" etken ve geçişsiz, D'de "yazdırdı" -dır ekiyle ettirgen, E'de "çekildi" ise öznenin işi kendi üzerinde yaptığını gösteren dönüşlü çatılı bir yüklemdir.

  10. Soru 10

    Orta

    (I) Okulun bahçesi bu yıl baştan aşağı yenilendi. (II) Öğrenciler tatil boyunca bahçeyi özlemle andı. (III) Duvarlar öğrencilerin çizdiği resimlerle süslendi. (IV) Yeni fidanlar sıra sıra dikildi. (V) Müdür, kapının yanına büyük bir pano astırdı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi ettirgen çatılıdır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V numaralı cümlede "astırdı" yüklemi as- + -tır biçiminde kurulmuştur; müdür işi kendisi yapmamış, başkasına yaptırmıştır. Bu, ettirgen çatının en belirgin göstergesidir. I (yenilendi), III (süslendi) ve IV (dikildi) numaralı cümlelerin yüklemleri edilgendir; bu cümlelerdeki özneler işten etkilenen sözde öznelerdir. II'deki "andı" ise çatı eki almamış, etken ve geçişli bir yüklemdir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi nesne alabilen (geçişli) bir fiildir?

    • A)Ressam tuvale bir dağ manzarası çizdi.
    • B)Yağmur bütün gece hiç dinmeden yağdı.
    • C)Trenler bu küçük istasyonda durur.
    • D)Küçük çocuk korkuyla annesine sarıldı.
    • E)Misafirler akşamüzeri sessizce gitti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ressam tuvale bir dağ manzarası çizdi.

    A'da yükleme "neyi çizdi?" diye sorulduğunda "bir dağ manzarası" yanıtı alınır; bu nesne bulunduğuna göre "çizdi" geçişlidir. B'deki "yağdı", C'deki "durur" ve E'deki "gitti" fiilleri nesne alamaz. D'deki "sarıldı" ise "neye sarıldı?" sorusuna yanıt verdiği için dolaylı tümleç alır; nesne almadığından geçişsizdir.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi hem ettirgenlik hem edilgenlik eki almıştır?

    • A)Duvarlar bu kez daha açık bir renge boyandı.
    • B)Bahçıvan yeni diktiği fidanları akşam suladı.
    • C)Bütün davetiyeler matbaada bastırıldı.
    • D)Çocuklar bahçede sabahtan beri koşuşturdu.
    • E)Mektup dün akşam apar topar postalandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bütün davetiyeler matbaada bastırıldı.

    C'de "bastırıldı" yüklemi bas- + -tır (ettirgenlik) + -ıl (edilgenlik) + -dı biçiminde çözümlenir; hem yaptırma hem de yapanın belirsizliği vardır. A'daki "boyandı" ve E'deki "postalandı" yalnızca -n edilgenlik eki almıştır. D'deki "koşuşturdu" -ş işteşlik ve -tır ettirgenlik eki içerir ama edilgenlik eki yoktur; B'deki "suladı" ise çatı eki almamış etken bir yüklemdir.

  13. Soru 13

    Zor

    (I) Köy meydanındaki eski çeşme geçen yaz onarıldı. (II) Kırılan taşlar tek tek değiştirildi. (III) Çevresine söğüt fidanları dikildi. (IV) Köylüler her akşam çeşmenin başında buluşuyor. (V) Meydan böylece eski canlılığına kavuşturuldu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen değildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı cümlede "buluşuyor" yüklemi -ş işteşlik ekiyle kurulmuştur; "köylüler" işi gerçekten yapan gerçek öznedir, dolayısıyla cümle edilgen değildir. I (onarıldı), II (değiştirildi), III (dikildi) ve V (kavuşturuldu) numaralı yüklemler -il/-ıl edilgenlik eki almıştır ve bu cümlelerin özneleri işten etkilenen sözde öznelerdir. Özellikle II ve V'te ettirgenlik ekinin üstüne edilgenlik eki gelmiştir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?

    • A)Müdür sınav sonuçlarını dün akşam açıkladı.
    • B)Öğrenciler koridorda sessizce bekleşiyordu.
    • C)Küçük kız telaşla giyindi.
    • D)Sınav sonuçları dün akşam açıklandı.
    • E)Yağmur bütün gece camlara vuruyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sınav sonuçları dün akşam açıklandı.

    D'de yüklem edilgen olduğu için "sınav sonuçları" işi yapan değil, işten etkilenen sözde öznedir. A'da aynı eylemin etken biçimi kullanılmıştır ve "müdür" gerçek öznedir. B'de "bekleşiyordu" işteş, C'de "giyindi" dönüşlüdür; her ikisinde de özne işi gerçekten yapmaktadır. E'de ise "yağmur" gerçek öznedir.

  15. Soru 15

    Zor

    Gün (I) batımında sahile inmeyi çok severim. Uzaktan (II) gelen martı sesleri, dalgaların kıyıya (III) vuruşu, güneşin denize (IV) gömülüşü hep aynı huzuru verir bana. O anda zamanın nasıl (V) geçtiğini anlamam. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi fiilimsi değildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "batımında" sözcüğündeki -ım eki bir fiilimsi (isim-fiil) eki değil, fiilden ad türeten bir yapım ekidir; isim-fiil ekleri -ma/-mak/-ış'tır. "Gün batımı" bir zaman dilimini karşılayan kalıcı bir addır, bu nedenle "batımında" fiilimsi değildir. II'deki "gelen" sıfat-fiil, III'teki "vuruşu" ve IV'teki "gömülüşü" -ış ekli isim-fiil, V'teki "geçtiğini" ise -dik ekiyle kurulmuş adlaşmış sıfat-fiildir. Kalıcı ad olmuş sözcükler fiilimsi sayılmaz.

Sponsorlu