KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 10

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 165 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay10 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem gereklilik kipiyle çekimlenmiştir?

    • A)Yarın sabah erkenden yola çıkıyoruz.
    • B)Bu konuyu bir kez daha gözden geçirmeliyiz.
    • C)Sabahları mutlaka doyurucu bir kahvaltı eder.
    • D)Keşke bir de bizi telefonla arasaydı.
    • E)Haberi duyunca hepimizden çok sevinmiş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu konuyu bir kez daha gözden geçirmeliyiz.

    B'deki "geçirmeliyiz" yüklemi "-meli" gereklilik kipi eki ile 1. çoğul kişi ekini almıştır. A şimdiki zaman, C geniş zaman, E ise duyulan geçmiş zamandır; bunlar haber kipleridir. D'deki "arasaydı" dilek-şart kipinin hikâyesidir, gereklilik değildir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil kullanılmıştır?

    • A)Çocuklar bahçede top oynuyor.
    • B)Kapıyı yavaşça araladı.
    • C)Dedem gençliğinde çok iyi bir yüzücüydü.
    • D)Sabaha kadar kitap okuduk.
    • E)Şiddetli rüzgâr pencerenin camlarını sarstı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dedem gençliğinde çok iyi bir yüzücüydü.

    C'de ad soylu "yüzücü" sözcüğü, ek fiilin görülen geçmiş zamanını ("-ydi") alarak yüklem olmuştur; "yüzücü idi" biçimine açılabilmesi bunu kanıtlar. A, B, D ve E'nin yüklemleri zaten fiildir ve basit zamanlıdır; bunlarda ek fiil bulunmaz.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem oluş fiilidir?

    • A)Marangoz rafları duvara özenle monte etti.
    • B)Bebek beşiğinde mışıl mışıl uyudu.
    • C)Öğrenciler ödevlerini defterlerine yazdı.
    • D)Yaz gelince başaklar iyice sarardı.
    • E)Yaşlı adam kanepede uzun süre oturdu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaz gelince başaklar iyice sarardı.

    D'deki "sarardı", öznenin kendiliğinden geçirdiği bir değişimi bildirdiği için oluş fiilidir; başaklar bu işi isteyerek yapmaz, zamanla sarı duruma gelir. A ve C'de nesne alan (neyi monte etti, neyi yazdı) iş/kılış fiilleri vardır. B ve E'deki "uyudu" ve "oturdu" ise öznenin durumunu bildiren durum fiilleridir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kip (zaman) kayması vardır?

    • A)Dün akşam bize hiç ummadığımız bir misafir geldi.
    • B)Şu an balkondaki çiçekleri suluyor.
    • C)Gelecek hafta ailecek tatile çıkacağız.
    • D)Her sabah aynı saatte aynı otobüse biner.
    • E)Uçağımız yarın dokuzda kalkıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Uçağımız yarın dokuzda kalkıyor.

    E'de yüklem "-yor" şimdiki zaman ekiyle çekimlenmiştir, ancak "yarın" sözcüğünün de gösterdiği gibi cümle gelecek zamanı anlatır; kipin gösterdiği zamanla anlatılan zaman uyuşmadığı için burada anlam (kip) kayması vardır. A, B ve C'de ekin bildirdiği zaman ile cümlenin zamanı örtüşür. D'de geniş zaman eki alışkanlık bildirir, bu da geniş zamanın olağan kullanımıdır.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" hem hâl eki hem de bağlaç olarak kullanılmıştır?

    • A)Sende de bu kitabın eski baskısı var mı?
    • B)Sınıfta kimseler kalmamıştı.
    • C)Ben de seninle o şehre gelmek istiyorum.
    • D)Kitapları çalışma masasında bırakmış.
    • E)O da bizimle birlikte yola çıkacak.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sende de bu kitabın eski baskısı var mı?

    A'daki "Sende" sözcüğündeki bitişik "-de" bulunma hâli ekidir, hemen ardından gelen ayrı yazılmış "de" ise "dahi" anlamı katan bağlaçtır; ayrı yazılan sözcük atıldığında cümle bozulmaz, bitişik ek atılırsa bozulur. C ve E'de yalnızca bağlaç, B ve D'de yalnızca hâl eki vardır; bu yüzden hiçbiri iki kullanımı bir arada barındırmaz.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlaç görevindedir?

    • A)Masadaki kitapları yerine kaldır.
    • B)Duydum ki memleketine dönmüş.
    • C)Sabahki toplantı son anda iptal edilmiş.
    • D)Benim düşüncem seninki kadar net değil.
    • E)Akşamki sağanak bütün bahçeyi çamura çevirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Duydum ki memleketine dönmüş.

    B'de "ki" ayrı yazılmıştır ve "Duydum" ile "memleketine dönmüş" yargılarını birbirine bağlar; bu yüzden bağlaçtır. A, C ve E'deki "-ki" ise bitişik yazılan aitlik ekidir; geldiği adı sıfat görevine sokar (masadaki kitaplar, sabahki toplantı). D'deki "-ki" ise "senin düşüncen" sözünün yerini tutan ilgi zamiridir.

  7. Soru 7

    Orta

    Akşam ezanı(I) okunurken(II) kuşlar sustu(III); sonra(IV) bütün sokak sessizliğe(V) gömüldü. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi çekimli bir fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III numaralı "sustu", görülen geçmiş zaman kipi ve 3. tekil kişi ekiyle çekimlenmiş bir fiildir. II numaralı "okunurken" fiil kökünden gelse de zarf-fiildir; kip ve kişi eki almadığı için çekimli fiil sayılmaz. I ve V numaralı sözcükler addır, IV numaralı "sonra" ise zarf görevindedir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem görevli bir sözcük yoktur?

    • A)Hey, biraz bekler misin!
    • B)Aman, sıcak tencereye elini yaklaştırma!
    • C)Bravo, gerçekten çok güzel bir iş çıkarmışsın.
    • D)Sabahtan beri seni bekliyorum.
    • E)Of, bu gürültüye artık dayanamıyorum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sabahtan beri seni bekliyorum.

    A'daki "hey", B'deki "aman", C'deki "bravo" ve E'deki "of" seslenme ya da duygu bildiren ünlemlerdir. D'de ünlem yoktur; buradaki "beri", "sabahtan" adıyla öbek kurup zaman anlamı katan bir edattır, ünlemle karıştırılmamalıdır.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem edat hem de bağlaç kullanılmıştır?

    • A)Gece yarısına doğru rüzgâr birden şiddetlendi.
    • B)Hem güldü hem ağladı.
    • C)Bu iş için epeyce emek harcandı.
    • D)Yorgundu ama işini yarım bırakmadı.
    • E)Sınava kadar çalıştı ama tedirginliği geçmedi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sınava kadar çalıştı ama tedirginliği geçmedi.

    E'deki "kadar", "sınava" adıyla öbek kurup sınırlama bildiren bir edattır; "ama" ise iki yargıyı karşıtlık ilgisiyle bağlayan bağlaçtır, dolayısıyla iki tür bir aradadır. A'da yalnızca "doğru" edatı, C'de yalnızca "için" edatı vardır. B'deki "hem... hem" ve D'deki "ama" ise yalnızca bağlaçtır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, ad soylu bir sözcüğü yüklem yapma göreviyle kullanılmıştır?

    • A)Bu köyün en usta demircisi onun dedesiymiş.
    • B)Sabahtan beri odasına kapanmış kitap okuyordu.
    • C)Tarlayı akşama kadar sulayacaktık.
    • D)Her yaz aynı sahil kasabasına giderlermiş.
    • E)Kapıyı çalsaydı onu hemen içeri alacaktık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bu köyün en usta demircisi onun dedesiymiş.

    A'da ad soylu "dedesi" sözcüğü ek fiilin duyulan geçmiş zamanını ("-ymiş") alarak yüklem olmuştur. B, C, D ve E'de de ek fiil vardır; ancak oralarda ek fiil zaten çekimlenmiş fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapmıştır (okuyor idi, sulayacak idik, giderler imiş, alacak idik). Sorunun istediği görev yalnızca A'da gerçekleşmiştir.

  11. Soru 11

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem sıfat-fiil hem de edilgen çatılı bir yüklem bulunmaktadır?

    • A)Yorulan işçiler bir süre gölgede oturdu.
    • B)Duvarlar dün akşam yeniden boyandı.
    • C)Sararan yapraklar rüzgârla savruldu.
    • D)Bahçeye dikilen fidanları çocuklar suladı.
    • E)Uzun bir konuşmadan sonra kolayca anlaştılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sararan yapraklar rüzgârla savruldu.

    C'de "sararan" -an ekiyle kurulmuş, "yapraklar"ı niteleyen bir sıfat-fiildir; yüklem olan "savruldu" ise -ul edilgenlik eki almıştır ve "yapraklar" sözde öznedir. A'da sıfat-fiil vardır ama "oturdu" etken ve geçişsizdir. B'de yüklem edilgendir, ancak cümlede sıfat-fiil yoktur. D'de "dikilen" sıfat-fiildir fakat yüklem "suladı" etkendir; E'de ise fiilimsi yoktur, "anlaştılar" işteştir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla zarf-fiil kullanılmıştır?

    • A)Kapıyı açıp içeri girdi ve salonun ışığını yaktı.
    • B)Eve gelince üstünü değiştirip hemen dışarı çıktı.
    • C)Gülerek anlattıklarını hepimiz ilgiyle dinledik.
    • D)Yağmur yağmadan eve varmamız gerekiyor.
    • E)Onu yıllar sonra karşımda görünce çok sevindim.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Eve gelince üstünü değiştirip hemen dışarı çıktı.

    B'de "gelince" (-ince) ve "değiştirip" (-ip) olmak üzere iki zarf-fiil vardır. A'da yalnızca "açıp", C'de yalnızca "gülerek", E'de yalnızca "görünce" zarf-fiili bulunur. C'deki "anlattıklarını" adlaşmış sıfat-fiil, D'deki "varmamız" ise isim-fiil olduğundan bu şıklarda ikinci bir zarf-fiil yoktur.

  13. Soru 13

    Orta

    (I) Yıllarca sabah erken kalkmayı denedim ama başaramadım. (II) Akşamları geç yatmaktan bir türlü vazgeçemiyordum. (III) Sonunda gece okuduğum kitapları sabaha bıraktım. (IV) Erken uyanmak artık bana hiç zor gelmiyor. (V) Güne herkesten önce başlayarak epeyce zaman kazanıyorum. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde fiilimsi, cümlenin öznesi görevindedir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı cümlede yükleme "zor gelmeyen ne?" diye sorulduğunda "erken uyanmak" yanıtı alınır; bu isim-fiil öbeği cümlenin öznesidir. I'de "kalkmayı" isim-fiili nesne, II'de "yatmaktan" isim-fiili dolaylı tümleç görevindedir. III'te "okuduğum" sıfat-fiili "kitaplar"ı niteleyerek sıfat, V'te "başlayarak" zarf-fiili ise zarf görevi üstlenmiştir.

  14. Soru 14

    Orta

    (I) Uzun bir aradan sonra eski arkadaşlarla buluştuk. (II) Masalar bahçenin en güzel köşesine kuruldu. (III) Herkes birbirine yıllardır anlatamadığı şeyleri anlattı. (IV) Eski günleri uzun uzun ve özlemle andık. (V) Gece yarısına doğru sessizce ayrıldık. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    II numaralı cümlede "kuruldu" yüklemi kur- + -ul edilgenlik ekiyle oluşmuştur; masaları kimin kurduğu belli değildir, "masalar" sözde öznedir. I'deki "buluştuk" işteş, III'teki "anlattı" ve IV'teki "andık" etken ve geçişli yüklemlerdir. V'teki "ayrıldık" ise biçimce -ıl eki almış görünse de burada işi yapan gerçek özne (biz) bulunduğundan edilgen değildir.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi, nesne-yüklem ilişkisi bakımından ötekilerden farklıdır?

    • A)Şair yeni yazdığı şiirini bize okudu.
    • B)Çocuk elindeki kâğıdı sinirle buruşturdu.
    • C)Yolcular sabaha karşı istasyona vardı.
    • D)Bahçıvan kurumuş dalları tek tek budadı.
    • E)Kardeşim bütün kitaplarımı odaya dağıttı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yolcular sabaha karşı istasyona vardı.

    C'deki "vardı" yüklemine "neyi, kimi vardı?" sorusu sorulamaz; cümlede nesne yoktur, "istasyona" sözcüğü dolaylı tümleçtir. Bu nedenle yüklem geçişsizdir. A'da "şiirini", B'de "kâğıdı", D'de "dalları", E'de "kitaplarımı" belirtili nesne olduğundan bu cümlelerin yüklemleri geçişlidir.

Sponsorlu