KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Temel Kavramlar — Test 1

KPSS Vatandaşlık dersinin Temel Kavramlar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 120 soru kitap sırasına göre 8 teste bölünmüştür; bu sayfa 1. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

6 kolay8 orta1 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Toplum hayatını düzenleyen kurallar arasında hukuk kurallarını diğerlerinden ayıran temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kuralın kaynağını uzun süredir tekrarlanan alışkanlıklardan alması
    • B)Kuralın mutlaka yazılı bir metinde yer alması
    • C)Kuralın ihlali hâlinde devlet gücüyle maddi bir yaptırım uygulanması
    • D)Kuralın toplumun çoğunluğu tarafından benimsenmiş olması
    • E)Kuralın yalnızca kişinin iç dünyasını ve niyetini bağlaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kuralın ihlali hâlinde devlet gücüyle maddi bir yaptırım uygulanması

    Hukuk kurallarının ayırt edici niteliği, ihlalleri hâlinde devletin örgütlü gücüyle uygulanan maddi yaptırıma bağlanmış olmalarıdır. Yazılılık ayırt edici değildir; örf-âdet hukuku yazısız olduğu hâlde hukuk kuralıdır. Toplumca benimsenme ve iç dünyayı bağlama nitelikleri ahlak ve din kuralları için de geçerlidir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Bir kişinin dinî bir emri yerine getirmemesi durumunda karşılaşacağı yaptırım için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Yaptırım idari nitelik taşır ve yetkili idari makamlarca doğrudan uygulanır
    • B)Yaptırım maddi niteliktedir ve mahkeme kararıyla infaz edilir
    • C)Yaptırım cebri icra yoluyla malvarlığına yönelir
    • D)Yaptırım tazminat ödemesi biçiminde ortaya çıkar
    • E)Yaptırım uhrevidir; günah kavramıyla ifade edilir ve devlet zoruyla uygulanmaz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yaptırım uhrevidir; günah kavramıyla ifade edilir ve devlet zoruyla uygulanmaz

    Din kurallarının yaptırımı uhrevidir; ihlal günah sayılır ve karşılığı ahirete ilişkindir, devletin zorlayıcı gücüyle infaz edilmez. Cebri icra, tazminat ve ceza ise hukuk kurallarına özgü maddi yaptırımlardır; idari yaptırım da devlet örgütünce uygulandığı için din kuralına bağlanamaz.

  3. Soru 3

    Kolay

    Bir davete katılan kişinin ev sahibini selamlamadan salona geçmesi ve sofrada uygunsuz davranması üzerine diğer konukların onu kınaması olayında ihlal edilen kural türü ve yaptırımı için doğru eşleştirme hangisidir?

    • A)Görgü kuralı - ayıplanma ve toplumdan dışlanma
    • B)Hukuk kuralı - tazminat sorumluluğu
    • C)Görgü kuralı - hapis cezası
    • D)Hukuk kuralı - idari para cezası uygulanması
    • E)Din kuralı - günah sayılma
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Görgü kuralı - ayıplanma ve toplumdan dışlanma

    Selamlaşma ve sofra âdâbı görgü (muaşeret) kurallarıdır; yaptırımı ayıplanma, hoş karşılanmama ve topluluktan dışlanmadır. Görgü kuralına hapis ya da para cezası bağlanamaz, çünkü bu yaptırımlar yalnızca hukuk kurallarına özgüdür.

  4. Soru 4

    Kolay

    Ahlak kurallarının yaptırımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

    • A)Kişinin vicdan azabı duyması biçiminde ortaya çıkabilir
    • B)Toplumun ayıplaması ve kınaması biçiminde görülebilir
    • C)Manevi nitelikte olup devletin zorlayıcı gücüne dayanmaz
    • D)İhlal edenin malvarlığına devlet eliyle el konulmasını gerektirir
    • E)Kişinin içinde yaşadığı çevrede saygınlığını yitirmesine yol açabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — İhlal edenin malvarlığına devlet eliyle el konulmasını gerektirir

    Ahlak kurallarının yaptırımı manevidir: vicdan azabı, kınama, saygınlık kaybı gibi sonuçlar doğurur. Malvarlığına devlet eliyle el konulması ise cebri icra olup yalnızca hukuk kurallarının ihlaline bağlanan maddi bir yaptırımdır; bu nedenle ahlak kuralı için söylenemez.

  5. Soru 5

    Orta

    Kiraladığı iş yerinin kira bedelini aylardır ödemeyen kiracıya karşı mal sahibi yetkili daireye başvurmuş, kiracının banka hesabındaki paraya el konularak alacak tahsil edilmiştir. Bu olayda uygulanan yaptırım türü aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ceza
    • B)Cebri icra
    • C)İptal
    • D)Hükümsüzlük
    • E)Manevi tazminat
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Cebri icra

    Borcunu kendiliğinden yerine getirmeyen borçlunun malvarlığına devlet gücüyle el konularak alacaklının tatmin edilmesi cebri icradır. Olayda bir suç ve ceza bulunmadığı gibi, sözleşme geçerli olduğundan hükümsüzlük de söz konusu değildir; iptal ise idari işlemlere ilişkin bir yaptırımdır.

  6. Soru 6

    Orta

    Dikkatsizliği nedeniyle başka bir araca çarpan sürücü, karşı tarafın aracında oluşan hasarın giderilmesi için belirli bir para ödemeye mahkûm edilmiştir. Bu olaydaki yaptırımın niteliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Malvarlığında meydana gelen eksilmeyi karşılamaya yönelik maddi tazminat
    • B)Kişilik değerlerine yönelen saldırıyı gidermeye yönelik manevi tazminat
    • C)Kamu düzenini korumaya yönelik adli para cezası
    • D)Hukuka aykırı idari işlemin ortadan kaldırılmasına yönelik iptal
    • E)İşlemin baştan itibaren geçersiz sayılmasına yönelik butlan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Malvarlığında meydana gelen eksilmeyi karşılamaya yönelik maddi tazminat

    Zarar görenin malvarlığında meydana gelen azalmanın giderilmesine yönelik ödeme maddi tazminattır. Manevi tazminat, malvarlığı zararını değil elem ve üzüntü gibi kişilik değerlerine yönelen zararı karşılar; adli para cezası ise devlet hazinesine ödenen bir ceza yaptırımı olup zarar görene bir ödeme yapılmasını sağlamaz.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki yaptırım türlerinden hangisi, kural olarak yalnızca ceza hukuku alanında karşımıza çıkar?

    • A)Cebri icra yoluyla alacağın tahsili
    • B)Hukuka aykırı idari işlemin iptal edilmesi
    • C)Şekil şartına uyulmayan sözleşmenin geçersiz sayılması
    • D)Hapis cezası ve adli para cezası uygulanması
    • E)Zarar görene maddi tazminat ödenmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Hapis cezası ve adli para cezası uygulanması

    Hapis ve adli para cezası, suç karşılığında uygulanan ve ceza hukukuna özgü yaptırımlardır. Cebri icra ve tazminat özel hukuk ilişkilerinden de doğabilir; iptal idare hukukunun, geçersizlik ise borçlar ve medeni hukukun yaptırımıdır.

  8. Soru 8

    Orta

    Kendisine kanuna aykırı biçimde disiplin işlemi uygulandığını düşünen bir kamu görevlisi yargı yoluna başvurmuş ve mahkeme işlemin hukuka aykırı olduğunu tespit ederek işlemi ortadan kaldırmıştır. Bu olayda söz konusu olan yaptırım aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yokluk
    • B)İptal
    • C)Ceza
    • D)Cebri icra
    • E)Maddi tazminat
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İptal

    Hukuka aykırı bir idari işlemin yargı kararıyla ortadan kaldırılması iptal yaptırımıdır ve idare hukukuna özgüdür. Olayda bir suç karşılığı ceza verilmediği ve bir alacağın zorla tahsili söz konusu olmadığı için ceza ve cebri icra seçenekleri yanlıştır.

  9. Soru 9

    Orta

    Taşınmaz satışının resmî şekilde yapılması zorunlu olduğu hâlde taraflar adi yazılı bir belgeyle anlaşmış ve daha sonra satıcı sözleşmeye uymamıştır. Bu durumda sözleşmeye bağlanan yaptırım için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Sözleşme idari bir işlem sayıldığından iptal davasına konu olur
    • B)Sözleşme geçerlidir; ancak satıcı yalnızca manevi tazminat öder
    • C)Sözleşme geçerlidir; yalnızca satıcı hakkında ceza uygulanır
    • D)Sözleşme geçerlidir; alıcı doğrudan cebri icra ile tapunun devrini sağlar
    • E)Sözleşme kanunun aradığı şekle uyulmadığı için hükümsüzdür ve hüküm doğurmaz
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sözleşme kanunun aradığı şekle uyulmadığı için hükümsüzdür ve hüküm doğurmaz

    Kanunun geçerlilik şartı olarak öngördüğü şekle uyulmaması hâlinde işlem hükümsüz olur ve baştan itibaren hüküm doğurmaz; geçersizlik hukukun kendine özgü bir yaptırımıdır. Geçerli sayılmayan bir sözleşmeye dayanarak cebri icra istenemeyeceği gibi, taraflar arasındaki bu ilişki idari işlem olmadığından iptal davasına da konu olmaz.

  10. Soru 10

    Kolay

    Hukuk kurallarının genel ve soyut olması ne anlama gelir?

    • A)Kuralların yalnızca belirli bir kişiyi ve tek bir olayı düzenlemesi
    • B)Kuralların yalnızca yazılı metinlerde yer alması
    • C)Aynı durumdaki herkese uygulanması ve tek olayı değil olay tiplerini düzenlemesi
    • D)Kuralların yürürlüğe girdiği andan itibaren geçmiş olaylara da uygulanması
    • E)Kuralların uygulanmasının tarafların iradesine bırakılmış olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Aynı durumdaki herkese uygulanması ve tek olayı değil olay tiplerini düzenlemesi

    Genellik, kuralın aynı hukuki durumda bulunan herkese ayrım gözetmeksizin uygulanmasını; soyutluk ise belirli bir somut olayı değil, tekrarlanabilir olay tiplerini düzenlemesini ifade eder. Tek bir kişiyi hedef alan düzenleme genellik ilkesine aykırıdır; geçmişe yürüme ise ayrı bir konu olup genellik ve soyutlukla ilgili değildir.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki hukuk kurallarından hangisi, tarafların aksini kararlaştıramayacağı emredici kural niteliğindedir?

    • A)Tarafların iradesinin yorumlanmasına yardımcı olan kural
    • B)Bir kavramın kanundaki anlamını açıklayan tanımlayıcı kural
    • C)Sözleşmede boşluk bulunması hâlinde uygulanacak yedek kural
    • D)Ahlaka ve kişilik haklarına aykırı sözleşmelerin geçersizliğine ilişkin kural
    • E)Sözleşmede kararlaştırılmamışsa ifa yerinin belirlenmesine ilişkin kural
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ahlaka ve kişilik haklarına aykırı sözleşmelerin geçersizliğine ilişkin kural

    Emredici kurallar kamu düzeni, genel ahlak ve kişilik haklarının korunması amacıyla konulur ve taraflar aksini kararlaştıramaz; ahlaka aykırı sözleşmelerin geçersizliği bu nitelikte bir kuraldır. Yedek (tamamlayıcı) ve yorumlayıcı kurallar ise ancak taraflar konuyu düzenlememişse ya da iradeleri belirsizse devreye girdiğinden emredici sayılmaz.

  12. Soru 12

    Orta

    Bir satış sözleşmesinde tarafların, satış bedelinin nerede ödeneceğini kararlaştırmadıkları görülmüştür. Bu boşluk, kanunda yer alan ve ancak taraflar düzenleme yapmamışsa uygulanan kuralla doldurulmuştur. Burada uygulanan kural hangi türdendir?

    • A)Emredici kural
    • B)Tamamlayıcı kural
    • C)Tanımlayıcı kural
    • D)Yorumlayıcı kural
    • E)Örf-âdet kuralı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tamamlayıcı kural

    Taraflar bir konuyu düzenlememişse devreye giren ve iradelerini tamamlayan kurallara tamamlayıcı (yedek) kural denir. Emredici kural tarafların iradesine bakılmaksızın uygulanır; yorumlayıcı kural ise taraflarca kullanılan belirsiz bir ifadenin anlamını açıklığa kavuşturur, olayda ise hiç düzenleme yapılmamıştır.

  13. Soru 13

    Zor

    Sözleşmede yer alan ve anlamı taraflarca farklı yorumlanan bir ifadeye kanunun belirli bir anlam yüklemesini sağlayan kurallar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Tamamlayıcı kural niteliğindedir ve hiç düzenleme yapılmayan hâllerde uygulanır
    • B)Yaptırımsız kural niteliğindedir ve bağlayıcılığı bulunmaz
    • C)Yorumlayıcı kural niteliğindedir ve iradedeki belirsizliği gidermeye yarar
    • D)Emredici kural niteliğindedir ve aksi kararlaştırılamaz
    • E)Tanımlayıcı kural niteliğindedir ve yalnızca kavramların içeriğini belirler
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yorumlayıcı kural niteliğindedir ve iradedeki belirsizliği gidermeye yarar

    Yorumlayıcı kurallar, taraflarca kullanılan ancak anlamı tartışmalı olan ifadelere belirli bir anlam yükleyerek iradedeki belirsizliği giderir. Tamamlayıcı kuraldan farkı, orada hiç düzenleme bulunmaması, burada ise düzenlemenin var olmakla birlikte belirsiz olmasıdır; kuralın yaptırımsız olduğu görüşü ise hukuk kuralının temel niteliğine aykırıdır.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi hukukun toplumsal işlevleri arasında gösterilemez?

    • A)Bireylerin dinî inanç ve ibadetlerinin içeriğini belirlemek
    • B)Toplumsal ihtiyaçlara göre değişimi düzenli biçimde yönlendirmek
    • C)Toplumsal düzeni ve güvenliği sağlamak
    • D)Kişiler arasındaki uyuşmazlıkları barışçıl yollarla çözmek
    • E)Adaleti ve hakkaniyeti gerçekleştirmeye çalışmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bireylerin dinî inanç ve ibadetlerinin içeriğini belirlemek

    Hukuk; düzen ve güvenliği sağlama, uyuşmazlıkları çözme, adaleti gerçekleştirme ve toplumsal değişimi yönlendirme işlevleri görür. Dinî inancın ve ibadetin içeriğini belirlemek hukukun işlevi değildir; laik bir hukuk düzeninde inanç alanı bireyin özgürlük alanına aittir.

  15. Soru 15

    Kolay

    Pozitif hukuk kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

    • A)Yalnızca yazılı olarak konulmuş kurallar bütünü
    • B)Uluslararası kuruluşlarca hazırlanan tavsiye niteliğindeki metinler
    • C)Yürürlükten kaldırılmış olan ve yalnızca tarihsel değeri bulunan kurallar bütünü
    • D)Olması gereken, ideal nitelikteki kurallar bütünü
    • E)Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız kuralların tümü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bir ülkede belirli bir dönemde yürürlükte olan yazılı ve yazısız kuralların tümü

    Pozitif hukuk, bir ülkede belirli bir zamanda yürürlükte bulunan yazılı ve yazısız (örf-âdet) kuralların tümüdür. Yalnızca yazılı kuralları ifade eden kavram mevzu hukuk, yürürlükten kalkmış kurallar tarihî hukuk, olması gereken kurallar ise tabii hukuktur.

Sponsorlu